Ewangelia Mateusza 27:30 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki werset niesie sporo ciężaru. Po szyderstwach z Ewangelii Mateusza 27:29 przychodzi coś jeszcze bardziej dosłownego: pluli na Niego, brali trzcinę i bili Go po głowie. Przemoc staje się tu niemal codziennym gestem, wykonywanym bez pośpiechu i bez wahania, jakby żołnierze uważali to za zwyczajną część służby. Ewangelia nie opisuje ich uczuć ani nie tłumaczy motywów. Podaje tylko czynności, i właśnie ten brak komentarza sprawia, że scena jest tak trudna do zniesienia. Najbardziej przejmuje jej spokój. Ktoś zadaje ból, ktoś go przyjmuje, a świat wokół nie zatrzymuje się ani na chwilę. Dla kogoś, kto dźwiga upokorzenie, ten fragment może być znakiem, że Jezus zniósł dokładnie taki rodzaj poniżenia, w którym człowiek zostaje sprowadzony do przedmiotu drwin. Ból nie był tu jedynie zewnętrzny, bo zniewaga była skierowana wprost do osoby. Mateusz nie szuka wzniosłych słów, tylko pokazuje rzeczywistość. W tej prostocie zostaje cicha prawda, że Bóg nie omija miejsc, w których gardzi się człowiekiem.

Mateusz nie opisuje tu jedynie fizycznej przemocy. Plucie i uderzenia trzciną dopełniają szyderstwa rozpoczętego chwilę wcześniej: żołnierze przyklękali przed Jezusem i nazywali Go królem żydowskim. Gesty, które powinny wyrażać cześć, stają się narzędziami upokorzenia. Trzcina, wcześniej podana Mu jako pozorne berło, służy teraz do bicia. To odwrócenie znaczeń odsłania ostrze tekstu: Jezus zostaje wyśmiany właśnie jako król. Mateusz nie przedstawia Go jednak jako władcy, który odpowiada przemocą lub wymusza uznanie. W kolejnych wersetach żołnierze kończą szyderstwa i prowadzą Go na ukrzyżowanie. Nie należy łagodzić tego obrazu ani sprowadzać go do symbolu: ciało Jezusa rzeczywiście doświadcza poniżenia i bólu. W szerszym toku opowieści ta scena pokazuje, jak daleko sięga odrzucenie Jezusa, od decyzji przywódców po działanie żołnierzy. Nie wyjaśnia sama całej teologii krzyża, ale przygotowuje na jej dalszy ciąg. Paradoks Mateuszowej sceny polega na tym, że królewska godność Jezusa nie znika pod szyderstwem; ujawnia się wiernością, z jaką znosi drogę ku śmierci.

Ta krótka scena pokazuje, jak szybko pogarda przechodzi w przemoc. Żołnierze najpierw włożyli Jezusowi w prawą rękę trzcinę jako parodię królewskiego berła i szydzili z Niego (Ewangelia Mateusza 27:29). Potem, w Ewangelii Mateusza 27:30, pluli na Niego, wzięli tę samą trzcinę i bili Nią po głowie. Mateusz pisze: „Przy tym pluli na Niego, brali trzcinę i bili Go po głowie.” Słowa wyszydzenia przestały wystarczać i zamieniły się w czyn. Plucie, bicie i szyderstwo nie są tu przypadkowym okrucieństwem. To gesty, które się nawzajem wzmacniają, gdy nikt nie staje w obronie ofiary. Taki mechanizm dobrze znają ludzie, którzy zaczęli od żartu o czyimś błędzie, a skończyli na upokarzaniu. Tekst nie podaje, by żołnierze mieli osobisty powód do nienawiści. Mimo to zrobili krok po kroku coś, czego nie dało się cofnąć. Mateusz nie komentuje tej sceny. Zostawia ją surową i bez ozdób. Ta powściągliwość mocno działa, bo pokazuje, że Jezus przyjął upokorzenie do końca, nie broniąc się przed nim. Ewangelia nie wyciąga z tego prostych wniosków o losie każdego człowieka, ale ukazuje, dokąd prowadzi pogarda, kiedy nikt jej nie przerwie.

„Przy tym pluli na Niego, brali trzcinę i bili Go po głowie”. W jednym zdaniu Mateusz zapisuje upokorzenie, które nie zatrzymuje się na szyderczym geście. Żołnierze wcześniej nadali Jezusowi królewskie znaki, by z nich drwić; teraz trzciną, udającą berło, biją Tego, którego nazwali królem. Ich czyn odsłania brutalną różnicę między władzą wymuszaną przemocą a królowaniem, które nie odpowiada przemocą. Ten obraz nie czyni cierpienia czymś dobrym ani nie każe nazywać krzywdy nieważną. Pokazuje, że Jezus wchodzi w samo centrum ludzkiego poniżenia. Nie stoi z dala od tych, których godność deptano, których wyśmiano albo potraktowano jak przedmiot. W tej scenie nie ma łatwego pocieszenia; jest obecność Chrystusa w miejscu, gdzie człowiek zostaje odarty z czci. Trzcina, która miała być kpiną z królewskiej godności, nie zmienia tego, kim Jezus jest. Mateusz nie opisuje tu Jego odpowiedzi, lecz pozwala wybrzmieć temu, co Mu uczyniono. W ciszy tego wersetu krzyż zaczyna ukazywać królowanie, którego nie odbiera ani szyderstwo, ani przemoc.