Ewangelia Mateusza 27:25 – znaczenie i zastosowanie

Ten krzyk brzmi ostro nawet dziś, gdy czyta się go w spokoju. Tłum, który chwilę wcześniej wybrał Barabasza, teraz domaga się śmierci Jezusa, a jego słowa z Ewangelii Mateusza 27:25 mają długą historię: „A cały lud zawołał: Krew Jego na nas i na nasze dzieci”. Mateusz zapisuje je bez komentarza, a jest to znaczące. Zdanie pada wprost po tym, jak Piłat, według Ewangelii Mateusza 27:24, umywa ręce i mówi: „To wasza sprawa”. Warto zauważyć, czego ten werset nie mówi. Nie formułuje wyroku nad kolejnymi pokoleniami i nie wskazuje całego narodu jako winnego. Opisuje jedną chwilę, w której presja tłumu, lęk i pragnienie spokoju doprowadziły do słów, których nie da się cofnąć. Historia chrześcijaństwa zna jednak tragiczne nadużycia tego fragmentu, dlatego wiele wspólnot, zarówno katolickich, jak i protestanckich, podkreśla, że odpowiedzialności nie dziedziczy się automatycznie i że nie wolno jej używać jako uzasadnienia nienawiści. Serce słyszy w tym zdaniu przede wszystkim ciężar. Słowa wypowiedziane w zbiorowym uniesieniu zostały w pamięci wielu ludzi na długie wieki. Ewangelia nie kończy jednak historii na krzyku tłumu. Dalej opowiada o Chrystusie, który cierpi i nie odpowiada przemocą. Krzyk zostaje zapisany jako świadectwo tego, jak łatwo serce potrafi się zagubić w zbiorowości, a jego ostateczny sens wyznacza to, co Bóg uczyni w dalszej części tej historii.

Słowa „Krew Jego na nas i na nasze dzieci” padają w scenie, w której tłum domaga się ukrzyżowania Jezusa, a Piłat próbuje odsunąć od siebie odpowiedzialność za wyrok. Nie są bezstronnym opisem winy wszystkich Żydów ani zapowiedzią dziedziczenia winy przez kolejne pokolenia. Mateusz przedstawia konkretny tłum w konkretnej sytuacji; odpowiedzialność za śmierć Jezusa nie może być przenoszona na naród czy religię. Warto też zauważyć ironię tej wypowiedzi. Tłum przywołuje krew jako znak odpowiedzialności za śmierć niewinnego, lecz w całej opowieści Mateusza śmierć Jezusa otrzymuje również znaczenie zbawcze. Jezus mówi wcześniej o swojej krwi „na odpuszczenie grzechów” (Ewangelia Mateusza 26:28). Te dwa sensy nie są tym samym: krzywda wyrządzona Jezusowi pozostaje rzeczywistą winą, a Jego krew staje się zarazem znakiem ofiary. Werset odsłania więc nie tylko gwałtowność zbiorowego żądania, lecz także niebezpieczeństwo rozmywania odpowiedzialności. Piłat umywa ręce, tłum woła, przywódcy doprowadzają sprawę do namiestnika. Nikt nie może uznać, że sama obecność innych unieważnia własny udział. Dalsza opowieść nie pozwala jednak sprowadzić krzyża do oskarżenia: ukazuje także Boże działanie wobec ludzkiego grzechu.

Ten wers pokazuje chwilę, w której tłum przestaje być zbiorem osób i zaczyna mówić jednym głosem. Piłat widzi, że nic nie osiąga, a wzburzenie rośnie (Ewangelia Mateusza 27:24). Umywa ręce, ale ten gest niczego nie zmienia w tym, co się dzieje. Woda nie usuwa odpowiedzialności. Zawołanie ludu brzmi: „Krew Jego na nas i na nasze dzieci”. Słowa padają w konkretnej sytuacji, w hałasie i pod presją, po serii okrzyków „Na krzyż z Nim!” (Ewangelia Mateusza 27:22-23). Tekst nie opisuje, jak późniejsi czytelnicy rozumieli tę wypowiedź, a różne tradycje chrześcijańskie interpretują ją odmiennie. Warto jednak zauważyć, że wers mówi o tym, co ten konkretny tłum wypowiedział w tamtej chwili, a nie o wszystkich ludziach z kolejnych pokoleń. Praktyczna lekcja jest prosta. Zdanie wypowiedziane pod wpływem zbiorowego napięcia zostaje w pamięci i w skutkach dużo dłużej niż sam moment, w którym padło. Ludzie często mówią to, czego sami w spokoju by nie powiedzieli, bo wszyscy wokół krzyczą tak samo. Piłat zadał pytanie: „Co właściwie złego zrobił?” (Ewangelia Mateusza 27:23). Odpowiedzi nie było. Głośność zastąpiła rozsądek. Ten wers pokazuje, że tłum potrafi wypowiedzieć słowa, za które odpowiedzialność zostaje na długo po tym, jak krzyk ucichnie.

Słowa „Krew Jego na nas i na nasze dzieci” padają w chwili, gdy tłum domaga się ukrzyżowania Jezusa, a Piłat umywa ręce. W opowieści Mateusza brzmią jak przyjęcie odpowiedzialności za żądanie, którego skutki za chwilę staną się widoczne. Nie są jednak podstawą do obciążania winą Żydów jako narodu ani kolejnych pokoleń. To głos tłumu w konkretnej scenie, nie wyrok nad całym ludem. Obok tych słów stoi gest Piłata: próba odsunięcia od siebie odpowiedzialności nie unieważnia decyzji, którą podejmuje. Ewangelia pokazuje więc ludzi uwikłanych w niesprawiedliwość: jedni krzyczą, inni ustępują pod naciskiem, jeszcze inni wydają Jezusa. A On, nazwany przez Piłata Sprawiedliwym, zostaje skazany. W chrześcijańskiej lekturze obraz krwi Jezusa niesie także głębsze znaczenie, związane z Jego ofiarą i zbawieniem. Nie wolno jednak pozwolić, by ta nadzieja zatarła ciężar sceny ani zamieniła ją w oskarżenie wobec innych. Werset pozostawia przed czytelnikiem poważną prawdę: odpowiedzialności nie da się zmyć samym gestem, a krzywda nie przestaje być krzywdą dlatego, że uczestniczy w niej wielu.