Ewangelia Mateusza 27:17 – znaczenie i zastosowanie

Pytanie Piłata brzmi jak prosta propozycja wyboru, a jednak pada w tłumie, który już został ukształtowany przez innych. Z dalszej części tego fragmentu wiemy, że arcykapłani i starsi namówili ludzi, by prosili o Barabasza (Ewangelia Mateusza 27:20). Serce zatrzymuje się przy tej scenie, bo widzi w niej człowieka stojącego wśród cudzych głosów, w którym własna decyzja łatwo rozpływa się w oczekiwaniach otoczenia. Taki nacisk potrafi zagłuszyć wewnętrzne przekonanie i zostawić po sobie ciche poczucie, że wybór nie do końca należał do nas. Piłat pyta wprost, lecz jego słowa niosą też ciężar sumienia. W dalszej części Ewangelia mówi, że wiedział, iż Jezusa wydano z zawiści (Ewangelia Mateusza 27:18), więc pytanie ujawnia napięcie między tym, co dostrzega, a tym, co gotów jest zrobić. Samo zdanie nazywa też Jezusa zwanym Mesjaszem, a to oznacza, że wybór dotyczy nie tylko losu więźnia, lecz także tego, kim jest człowiek stojący przed tłumem.

W pytaniu Piłata spotykają się procedura i tożsamość Jezusa. Namiestnik odwołuje się do zwyczaju uwalniania więźnia na święto i stawia zgromadzonych przed wyborem: Barabasz albo Jezus, „zwany Mesjaszem”. Nie przedstawia więc jedynie dwóch oskarżonych; zestawia człowieka trzymanego w więzieniu z Jezusem, którego tytuł wskazuje na mesjańskie oczekiwania Izraela. Mateusz zaznacza, że Piłat wie o zawiści, która doprowadziła do wydania Jezusa. Pytanie nie wynika zatem z braku rozeznania namiestnika, choć jego dalsze postępowanie ujawni napięcie między rozpoznaniem niesprawiedliwości a uleganiem tłumowi. Sam werset nie mówi jeszcze, jak zgromadzeni odpowiedzą. Sąsiedni kontekst pokazuje jednak, że wybiorą Barabasza. Ważny jest także sposób, w jaki Jezus zostaje nazwany. Określenie „zwany Mesjaszem” brzmi w ustach Piłata jak nazwa, którą można poddać osądowi tłumu. Dla czytelnika Ewangelii pytanie ma głębszy ciężar: odsłania rozdźwięk między publicznym wyborem a tym, kim Jezus jest. Scena sądowa staje się próbą rozpoznania Mesjasza, lecz nie rozstrzyga Jego tożsamości głosowaniem.

Piłat nie pyta tłumu o prawdę, tylko o wybór. Stawia dwa imiona obok siebie: Barabasza i Jezusa. Wypowiedź z Ewangelii Mateusza 27:17 brzmi: „Gdy się więc zebrali, zapytał ich Piłat: Którego chcecie, żebym wam uwolnił, Barabasza czy Jezusa, zwanego Mesjaszem?” Pytanie pada jednak w miejscu już przygotowanym. Ewangelia Mateusza 27:18 mówi, że Piłat wiedział, iż Jezusa wydano z zawiści. W Ewangelii Mateusza 27:20 czytamy, że arcykapłani i starsi namówili tłumy, by prosiły o Barabasza. Ktoś więc podsunął tę odpowiedź. Ten fragment pokazuje, jak łatwo wybór dokonany pod naciskiem staje się wyborem bez namysłu. Tekst nie twierdzi, że każdy w tłumie działał ze złych pobudek. Mówi jednak wyraźnie, kto kształtował zdanie zgromadzonych. Najmocniej uderza prostota pytania. Piłat nie prosi o wykład ani o uzasadnienie. Prosi o jedno imię. Jezus zostaje w tym pytaniu nazwany Mesjaszem, czyli tym, na którego czekano. Ewangelia nie pozwala uciec od wyraźnej alternatywy, a więc od jasnego rozstrzygnięcia tego, kim jest Jezus. Stawka była wysoka, a pytanie bardzo krótkie.

Pytanie Piłata stawia obok siebie dwóch więźniów: Barabasza i Jezusa, „zwanego Mesjaszem”. Jeden ma zostać uwolniony, lecz sama możliwość wyboru nie czyni tej chwili sprawiedliwą. Jezus został wcześniej wydany namiestnikowi, a Piłat wie, że uczyniono to z zawiści. Teraz pyta zebranych, kogo chcą ocalić od więzienia. W tym zestawieniu jest bolesna cisza. Imię Barabasza oznacza człowieka trzymanego jako znaczny więzień; Jezus zostaje nazwany Mesjaszem, choć stoi przed władzą bez obrony. Tytuł nie chroni Go przed odrzuceniem. Ludzki osąd może rozstrzygnąć, kogo wypuścić, ale nie rozstrzyga, kim jest Jezus. Ta scena odsłania, jak łatwo wybór wspólnoty może zostać ukierunkowany przez cudze namowy. Ewangelia nie przedstawia tu jednak tłumu jako ostatniej miary prawdy. W dalszym ciągu opowieści Jezus zostanie odrzucony, a mimo to pozostanie Sprawiedliwym. Jego królewska godność nie zależy od uznania zgromadzonych. W samym pytaniu Piłata spotykają się doczesna władza i tajemnica Mesjasza, którego misja nie zostaje unieważniona przez ludzki wyrok.