Ewangelia Mateusza 22:38 – znaczenie i zastosowanie

„To jest największe i pierwsze przykazanie” – tak Jezus odpowiada uczonemu w Prawie, który przyszedł Go sprawdzić. Pytanie miało być próbą, a odpowiedź otwiera coś bardzo bliskiego. W Ewangelii Mateusza 22:37 miłość sięga całego serca, duszy i umysłu, czyli całego wnętrza człowieka. Nie jest więc jednym z wielu obowiązków, lecz kierunkiem, w którym zwraca się całe życie uczuciowe. Przykazanie zostaje nazwane największym i pierwszym. Obok niego Ewangelia Mateusza 22:39 stawia drugie, podobne do niego: miłość do bliźniego jak siebie samego. Ewangelia Mateusza 22:40 mówi, że na tych dwóch opiera się całe Prawo i Prorocy. Miłość do Boga i miłość do ludzi zostają tu złączone tak mocno, że trudno jedną przeżywać bez drugiej. Dla kogoś, kto czuje się pusty albo zmęczony, to przykazanie może brzmieć jak kolejne wymaganie. Zostaje jednak w nim coś łagodnego: serce nie musi być najpierw doskonałe, żeby mogło się zwrócić ku Bogu. Tęsknota, smutek i słabość również mogą stać się drogą, którą wnętrze wraca do miłości.

„To jest największe i pierwsze przykazanie” — Jezus nie wskazuje jedynie kolejnego punktu wśród wielu nakazów. Odpowiada uczonemu w Prawie, który pyta o przykazanie najważniejsze, i przywołuje miłość Boga całym sercem, duszą i umysłem. Słowo „pierwsze” określa tu przede wszystkim rangę: miłość Boga stanowi podstawę, według której można rozumieć pozostałe przykazania. Nie chodzi jednak o wybór między miłością Boga a troską o ludzi. Zaraz potem Jezus nazywa podobnym drugie przykazanie: miłować bliźniego jak siebie samego. W Ewangelii Mateusza 22:40 dodaje, że na tych dwóch przykazaniach opiera się całe Prawo i Prorocy. Hierarchia nie unieważnia więc drugiego przykazania, lecz pokazuje, jak oba są ze sobą związane. W praktyce miłość Boga nie sprowadza się do uczucia ani do religijnego słownictwa. Obejmuje całego człowieka: jego pragnienia, decyzje i rozumienie dobra. Jej sprawdzianem nie jest doskonałość, lecz kierunek życia, widoczny także w tym, jak traktowany jest bliźni. Jezus przedstawia największe przykazanie jako centrum, które nadaje sens posłuszeństwu, a nie jako sposób na pomniejszenie pozostałych wymagań.

Uczony w Prawie pytał o jedno przykazanie. Jezus odpowiedział, że trzeba miłować Pana Boga całym sercem, całą duszą i całym umysłem, a potem dodał: „To jest największe i pierwsze przykazanie”. Te słowa ustawiają porządek, w którym inne nakazy zyskują swoje miejsce. Ten werset pokazuje, że wiara nie zaczyna się od długiej listy zasad, lecz od jednego, właściwego kierunku. Gdy ktoś zastanawia się, czy zostać dłużej w pracy, jak podzielić wypłatę albo jak spędzić wieczór, może zapytać, czy wybór służy miłości do Boga i ludzi. Taka miara nie rozwiąże wszystkiego od razu, ale nadaje decyzjom kierunek. Jezus łączy tę miłość z całym człowiekiem: sercem, duszą i umysłem. Obejmuje więc uczucia, wolę i myślenie. Miłość do Boga nie jest jedynie pobożnym nastrojem, ale sposobem patrzenia na każdy dzień. Pierwszeństwo nie czyni pozostałych przykazań mniej ważnymi. Jezus mówi, że drugie jest do niego podobne, więc miłość do Boga i do bliźniego trzymają się razem. Gdy się je rozdziela, pobożność może stać się oderwana od zwykłych spraw, a troska o ludzi bez Boga traci punkt odniesienia.

„To jest największe i pierwsze przykazanie” — mówi Jezus po słowach o miłowaniu Boga całym sercem, duszą i umysłem (Ewangelia Mateusza 22:37–38). „Pierwsze” nie oznacza tu jedynie początku wykazu. Wskazuje na miłość Boga jako centrum, wokół którego układa się życie wiary. Zaraz potem Jezus łączy ją z miłością bliźniego, a oba przykazania przedstawia jako oparcie Prawa i Proroków. To ważne, że odpowiedź pada w rozmowie, w której uczony w Prawie wystawia Jezusa na próbę. Jezus nie zatrzymuje się na sporze o rangę przepisów. Kieruje uwagę ku temu, co nadaje im sens: całkowitemu zwróceniu się ku Bogu, które nie zamyka człowieka w sobie, lecz otwiera go na innych. Można pomyśleć o świetle, które pozwala rozpoznać drogę, nie zaś o trofeum zdobytym przez bezbłędne przestrzeganie reguł. Przykazanie odsłania więc miarę życia, a zarazem jego kierunek. W perspektywie wieczności miłość Boga nie jest jednym z wielu zadań na pewien czas. Staje się osią, ku której zmierza całe życie, i źródłem miłości okazywanej bliźniemu.