Ewangelia Mateusza 2:4 – znaczenie i zastosowanie

Herod zwołuje najwyższych kapłanów i uczonych w Piśmie, a potem pyta ich, gdzie ma się narodzić Mesjasz. W tekście nie ma wzmianki o tym, żeby ktokolwiek z nich wyruszył w drogę. Wcześniej czytamy, że król się przeraził, a z nim cała Jerozolima. To pytanie zadaje ktoś, kto boi się o swoją pozycję, i to właśnie słychać w tej scenie. Odpowiedź, której szuka Herod, jest przecież zapisana w Piśmie i zaraz zostanie podana w słowach proroka. Ten fragment pokazuje mi coś delikatnego: można znać Słowo, mieć je pod ręką i mimo to stać blisko zamieszania, a nie blisko Dziecka. Tekst nie mówi nic o sercach tych ludzi. Mówi tylko, że pytanie zostało zadane. Najbardziej poruszające wydaje mi się to, że obietnica Boża nie zależy od tego, kto zna odpowiedź ani kto ją wypowiada z władzy. Strach Heroda nie zatrzymuje zamiarów Bożych. Wiedza o Bogu staje się żywa dopiero wtedy, gdy prowadzi do pokłonu, a ten fragment pokazuje, jak łatwo może zostać zamknięta w rękach tych, którzy chcą jedynie utrzymać swoje miejsce.

Herod zbiera arcykapłanów i uczonych ludu, aby ustalić, gdzie ma się narodzić Mesjasz. Pytanie dotyczy miejsca, a odpowiedź, podana w następnym wersecie, wskazuje Betlejem i odwołuje się do proroctwa. Mateusz pokazuje więc, że rozpoznanie zapowiedzi o Mesjaszu nie wymaga domysłów: można sięgnąć do Pisma i nazwać miejsce. Kluczowe rozróżnienie przebiega jednak między znajomością tekstu a właściwą odpowiedzią na jego treść. Uczeni potrafią wskazać proroctwo, lecz sam werset nie mówi, by wyruszyli do Betlejem. Herod również zdobywa potrzebną informację. W szerszym kontekście jego lęk przed nowo narodzonym królem oraz późniejsze potajemne wypytywanie Mędrców nadają temu poszukiwaniu niepokojący kierunek: wiedza służy planowi, nie pokłonowi. Nie oznacza to, że Mateusz odrzuca uczonych ani samo badanie Pisma. To ich odpowiedź umożliwia dalszą opowieść. Scena odsłania raczej, że prawidłowe odczytanie proroctwa i uznanie Mesjasza nie są tym samym. Pismo wskazuje Betlejem, ale o znaczeniu tej wiadomości świadczy dopiero postawa wobec zapowiedzianego władcy. Wiedza może prowadzić ku prawdzie, lecz może też pozostać narzędziem władzy.

Herod zwołuje najwyższych kapłanów i uczonych ludu, bo chce wiedzieć, skąd ma pochodzić obiecany król. „Zebrał więc wszystkich arcykapłanów i uczonych ludu i wypytywał ich, gdzie ma się narodzić Mesjasz.” Ci ludzie znają Pismo. Potrafią wskazać właściwe miejsce, a ich odpowiedź opiera się na proroctwie. Sama wiedza jednak niczego nie zmienia w tym, kto pyta. Herod nie szuka Dziecięcia, by Mu oddać pokłon. Chce ustalić, gdzie może pojawić się zagrożenie dla jego władzy. Tekst pokazuje, że można dokładnie znać Słowo i równocześnie służyć własnym planom. Warto też zauważyć, czego fragment nie mówi. Nie opisuje, że uczeni ruszyli w drogę do Betlejem. Wskazują kierunek i na tym scena się kończy. Mędrcy z tego samego rozdziału wyruszyli z Wschodu z pragnieniem, by oddać pokłon. Różnica między nimi a uczonymi nie leży w ilości wiedzy, lecz w tym, co zrobili z tym, co wiedzieli. Mądrość biblijna zaczyna się wtedy, gdy znajomość tekstu prowadzi do spotkania z tym, o którym tekst mówi.

Herod słyszy, że przybyli Mędrcy, szukając nowo narodzonego króla, i pragnie wiedzieć, gdzie ma się narodzić Mesjasz. Zwołuje arcykapłanów i uczonych ludu. Odpowiedź, którą otrzyma, wskaże Betlejem i proroctwo o władcy mającym paść Izraela. W tej scenie Pismo rozpoznaje miejsce, ku któremu prowadzi historia Boga. Jest jednak różnica między wskazaniem drogi a wejściem na nią. Uczeni podają Herodowi odpowiedź, lecz w tych wersetach nie widać, by sami wyruszyli do Betlejem. Herod zaś pyta o Mesjasza, choć jego serce jest poruszone lękiem o władzę. Sama znajomość słów o Bogu nie odsłania jeszcze, ku czemu człowiek naprawdę zmierza. Betlejem nie jest tylko punktem na mapie. W przytoczonym proroctwie staje się miejscem, z którego przychodzi pasterz ludu. Królewskość Mesjasza ukazuje się inaczej niż panowanie Heroda: nie przez zabezpieczanie własnej pozycji, lecz przez troskę o powierzonych Mu ludzi. Wers ten pozostawia więc napięcie między wiedzą a rozpoznaniem. Można znać właściwe miejsce narodzin, a jednak nie dostrzec, że odwieczna obietnica właśnie staje się bliska.