Ewangelia Mateusza 15:13 – znaczenie i zastosowanie

Ten obraz pojawia się po chwili napięcia. Faryzeusze zgorszyli się słowami Jezusa, a On odpowiada zdaniem: „Każda roślina, której nie sadził mój Ojciec niebieski, będzie wyrwana” (Ewangelia Mateusza 15:13). Słowo „wyrwana” brzmi twardo, dlatego warto zauważyć, czego dotyczy. Jezus mówi o zasadach ludzkich, które zajęły miejsce Bożego przykazania. Podobne ostrzeżenie pojawia się w Ewangelii Mateusza 15:9, gdzie cześć oparta na ludzkich nakazach okazuje się daremna. Zdanie to więc nie opisuje każdego człowieka z osobna, lecz to, co zostało zasadzone bez woli Boga. Dla kogoś, kto całe życie trzyma się zwyczajów swojej wspólnoty, takie słowa mogą brzmieć jak zagrożenie dla wszystkiego, co znane i bliskie. Lęk przed utratą korzeni jest zrozumiały, bo korzenie dają poczucie oparcia. Sam obraz ogrodu mówi jednak także o Ojcu, który sadzi i troszczy się o to, co rośnie. Wzrost pochodzi z Jego ręki, a nie z samego trzymania się wyuczonych form. Najbardziej poruszające w tym fragmencie wydaje mi się to, że Bóg zna pochodzenie tego, co w człowieku wyrasta. Ewangelia nie każe zrywać z tradycją ze strachu, lecz pozwala zobaczyć, że prawdziwy wzrost ma swoje źródło w Ojcu, który sam zasadził.

W Ewangelii Mateusza 15:13 obraz rośliny wiąże się z późniejszym obrazem ślepych przewodników. Uczniowie wspomnieli, że faryzeusze zgorszyli się Jego nauczaniem; Jezus odpowiada, że „każda roślina, której nie sadził mój Ojciec niebieski, będzie wyrwana”. Nie chodzi tu o dosłowne rośliny, lecz o obraz nauczania i tych, którzy je szerzą. Kluczowe rozróżnienie dotyczy źródła: nie każda religijna praktyka ani tradycja ma autorytet dany przez Boga. W tym sporze ludzka tradycja starszych została przeciwstawiona przykazaniu Bożemu. Jezus ostrzega, że nauczanie, które odciąga od Bożego przykazania, nie ma trwałego oparcia, choćby cieszyło się uznaniem i było przekazywane z powagą. Obraz „wyrwania” mówi o sądzie nad tym, co nie pochodzi od Ojca, nie daje jednak podstaw do ogłaszania, że każdy człowiek należący do określonej grupy jest odrzucony przez Boga. Werset odnosi się do konkretnego sporu i do przewodników, których nauczanie Jezus ocenia krytycznie. Jego ciężar spoczywa na rozeznaniu: religijny autorytet nie zastępuje wierności Bogu, od którego ma pochodzić.

Te słowa padają po sporze o tradycję. Faryzeusze pytali o mycie rąk przed jedzeniem, a Jezus przypomniał o przykazaniu Bożym i ludzkich zasadach. Dopiero w tym kontekście werset trzynasty nabiera ostrości. Obraz rośliny jest prosty. Ogrodnik odróżnia to, co zasadził, od tego, co wyrosło bez jego udziału. Werset trzynasty brzmi: „On zaś odpowiedział: Każda roślina, której nie sadził mój Ojciec niebieski, będzie wyrwana”. Wcześniej, w Ewangelii Mateusza 15:9, Jezus mówi o czci składanej na próżno, gdy uczy się zasad podanych przez ludzi, więc metafora dotyczy właśnie nauk. Tekst nie podaje, kto i kiedy zostanie wyrwany, i nie wydaje wyroku nad konkretnymi osobami. Mówi o źródle. Długość zwyczaju ani jego powszechność nie rozstrzygają jeszcze, czy coś pochodzi od Boga. Rozstrzyga to, czy ma korzenie w słowie Ojca. W codziennym życiu to rozróżnienie pomaga oddzielić zwyczaje dobre i pożyteczne od tych, które tylko wyglądają na pobożne. Prawda zasadzona przez Ojca nie potrzebuje hałasu, by trwać.

„Każda roślina, której nie sadził mój Ojciec niebieski, będzie wyrwana” — Jezus wypowiada te słowa, gdy uczniowie mówią Mu, że faryzeusze zgorszyli się Jego nauczaniem. W bezpośrednim kontekście chodzi o przywódców, którzy wynoszą ludzką tradycję ponad przykazanie Boże i stają się „ślepymi przewodnikami ślepych”. Obraz rośliny kieruje uwagę ku temu, co ją podtrzymuje i skąd czerpie życie. Nie każda pobożna forma ma korzeń w woli Ojca. Zewnętrzna surowość ani religijny autorytet same w sobie nie gwarantują wierności Bogu. Jezus ostrzega przed tym, co zasłania Boże przykazanie i prowadzi innych na manowce. Słowa o wyrwaniu brzmią stanowczo, lecz nie są wezwaniem do pochopnego osądzania ludzi ani do uznania każdej tradycji za złą. Obraz dotyczy ostatecznego rozstrzygnięcia Boga, który widzi korzenie niedostępne ludzkiemu spojrzeniu. Jest w nim także nadzieja: to, co Ojciec sadzi, nie opiera się jedynie na ludzkiej sile. Wierność zaczyna się od słuchania Boga, a nie od samego zachowywania pozorów.