Ewangelia Mateusza 1:16 – znaczenie i zastosowanie

Ten wers zamyka długą listę ojców, w której każde zdanie zaczyna się od słów „był ojcem”. Tu rytm się zatrzymuje. Jakub jest ojcem Józefa, ale dalej tekst nie mówi już, że Józef był ojcem, lecz wskazuje Maryję: „z której narodził się Jezus”. Zmiana jest cicha, ale znacząca. Linia rodu, która dotąd płynęła z ojca na syna, łączy się z Jezusem przez kobietę, obok której stoi Józef, mąż, który nie chciał jej narazić na zniesławienie. Tekst nie nazywa Józefa ojcem Jezusa, lecz mężem Maryi. W Ewangelii Mateusza 1:18 czytamy, że poczęcie nastąpiło za sprawą Ducha Świętego, a w Ewangelii Mateusza 1:20 anioł nazywa Józefa synem Dawida i zachęca go, by nie bał się wziąć Maryi do siebie. Wers nie tłumaczy wszystkiego, co kryje się za tym zdaniem. Ten krótki zapis pokazuje, że w Bożej historii ważna bywa również wierność tego, kto zostaje przy powierzonych mu ludziach.

Ewangelia Mateusza 1:16 zamyka długi rodowód nie zwykłą formułą. W poprzednich pokoleniach powtarza się: jeden mężczyzna był ojcem następnego. Przy Józefie zdanie zmienia bieg: jest on nazwany mężem Maryi, „z której narodził się Jezus”. Tekst starannie przypisuje Jezusowi więź z rodem, ale nie mówi, że Józef był Jego biologicznym ojcem. To rozróżnienie staje się ważne w dalszym opowiadaniu. Ewangelia Mateusza 1:18–20 przedstawia poczęcie Jezusa jako dzieło Ducha Świętego, a Józefa jako męża Maryi, który ma przyjąć Ją i Dziecko. Rodowód i opowieść o narodzeniu nie konkurują ze sobą: pierwszy umieszcza Jezusa w historii Izraela, druga wyjaśnia szczególny charakter Jego narodzin. Już początek Ewangelii łączy więc ciągłość z nowością. Jezus należy do historii przywołanej przez rodowód, a zarazem Jego pochodzenie nie daje się sprowadzić do zwykłego następstwa pokoleń. Tytuł „Chrystus” wskazuje, że ta historia zmierza ku obiecanemu Mesjaszowi. Krótki werset nie rozstrzyga wszystkich pytań o relację Jezusa z Józefem, lecz jasno odróżnia jego rolę męża Maryi od narodzin Jezusa z Niej.

Ten werset zamyka długą listę ojców, ale robi to inaczej. Zamiast powtórzyć słowo „ojcem”, wskazuje Józefa jako męża Maryi, a Jezus zostaje opisany jako ten, który narodził się z Niej. Słowa „z której” stawiają Maryję w centrum zdania i wyraźnie odróżniają od siebie pokolenia. Ewangelia Mateusza 1:19 przedstawia Józefa jako człowieka sprawiedliwego, który nie chciał narazić Maryi na zniesławienie. W 1:20 słyszy, że ma nie bać się wziąć Ją do siebie. Jego codzienna decyzja, by zostać przy niej mimo niepewności, wpisuje się w tę historię w sposób bardzo zwyczajny. Dla człowieka, który prowadzi dom, pracuje i wraca do bliskich po długim dniu, ten obraz jest bardzo konkretny. Wiele ważnych rzeczy dzieje się w zwykłych wyborach: w dotrzymanym słowie, w odpowiedzialności za drugiego człowieka i w gotowości, by nie uciekać od trudnej sytuacji. Tekst poświęca Józefowi niewiele słów, a jednak to jego imię łączy rodowód z Maryją. Wierność może mieć więc postać cichego „tak” wypowiedzianego wtedy, gdy wszystkiego jeszcze nie widać.

Wśród wielu imion w rodowodzie Ewangelii Mateusza to zdanie zatrzymuje się przy Józefie, Maryi i Jezusie. Jakub jest ojcem Józefa, Józef mężem Maryi, a Jezus rodzi się z Maryi. Sam werset nie nazywa Józefa ojcem Jezusa; zachowuje tę ważną różnicę, nie odłączając zarazem narodzin Jezusa od konkretnej rodziny i jej historii. Rodowód rozpoczął się od Abrahama i Dawida, a prowadzi ku Temu, którego nazwano Chrystusem. W długim szeregu pokoleń obietnica nie jest abstrakcyjną myślą: historia wiary splata się z życiem ludzi, których imiona mogą dziś brzmieć obco, lecz każde z nich oznacza czyjeś miejsce w przekazywanej historii. Słowo „Chrystus” wskazuje na tożsamość Jezusa, wokół której Mateusz porządkuje cały rodowód. Zwykłe więzi rodzinne i niezwykłe narodziny spotykają się tu bez wzajemnego wykluczania. Wers nie odsłania wszystkich tajemnic tego spotkania; podaje imiona i relacje, jakby pozwalał historii dojść do progu. Na tym progu stoi Jezus: zakorzeniony w ludzkich pokoleniach, a zarazem nazwany Chrystusem.