Ewangelia Mateusza 1:5 – znaczenie i zastosowanie

Ewangelia Mateusza 1:5 na pierwszy rzut oka wygląda jak suchy spis nazwisk, w którym jedno ojcostwo płynie za drugim. Warto jednak zatrzymać się przy słowie „matką”, które pojawia się tu dwa razy. Rachab i Rut zostają wymienione obok mężczyzn, a Ewangelista nie pomija ich imion, choć mógłby to zrobić bez szkody dla spisu. Serce dostrzega w tym cichą pamięć o tym, że droga Bożych obietnic nie zawsze przebiega przez najbardziej oczywiste nazwiska. Jest w tym coś szczególnie poruszającego dla tych, którzy noszą w sobie historie niepełne albo trudne. Ten werset nie wygładza przeszłości i nie ukrywa kobiet za nazwiskami mężczyzn. Pismo nie czyni z nich przypisu do męskiej historii, lecz zapisuje je w tej samej linii co ojców, aż do Jezusa. Z samego tekstu nie dowiadujemy się, jak wyglądały ich życiorysy, ale wiemy, że zostały zapamiętane po imieniu. Może właśnie to jest najbardziej pocieszające w tym krótkim fragmencie: Boża historia zbawienia pamięta o ludziach z całą ich drogą, a nie tylko o tym, co w niej najbardziej lśni.

Werset z rodowodu Jezusa nie jest jedynie ogniwem między kolejnymi imionami. Wymienia trzy matki: Rachab, Rut i — w dalszym ciągu genealogii — matkę Salomona, określoną jako dawna żona Uriasza. Przy Salmonie i Boozie, a potem przy Boozie i Obedzie, kobiety zostają nazwane wprost. To ważny szczegół: rodowód nie przedstawia historii zbawienia wyłącznie jako ciągu męskich przodków. Mateusz rozpoczyna księgę od określenia Jezusa jako potomka Abrahama i Dawida. Werset 5 prowadzi od Salmona i Rachab przez Booza i Rut do Obeda; następny łączy Obeda z Jessem, a Jessego z Dawidem. Tak genealogia osadza opowieść o Jezusie w historii Izraela i w królewskiej linii Dawida. Sam werset nie opowiada historii Rachab ani Rut i nie objaśnia, dlaczego zostały wymienione. Ich obecność przypomina jednak, że pamięć o tej historii obejmuje także kobiety, których imiona mogłyby pozostać ukryte za formułą „był ojcem”. Rodowód nadaje ich miejscu w tej linii trwałą widoczność. Dzięki temu pochodzenie Jezusa zostaje ukazane jako ciąg pokoleń, w którym Boży plan rozgrywa się przez konkretne, nazwane osoby.

Ten werset wygląda jak sucha lista imion, ale Ewangelista zapisuje w niej coś ważnego. Salmon, Booz i Obed nie mają tu własnych opowieści, a jednak przez nich prowadzi droga do króla Dawida i dalej do Jezusa. Wśród tych nazwisk pojawia się kobieta: „Salmon ojcem Booza, a matką była Rachab”. Rachab nie należała do narodu izraelskiego, a mimo to została wpisana w rodowód Mesjasza. Ta obecność pokazuje, jak Bóg prowadzi historię. Nie czeka na ludzi bez skazy i nie omija zwykłych rodzin z ich wyborami, pochodzeniem i trudną przeszłością. Działa przez nie. Wpisując Rachab do rodowodu, Ewangelista pokazuje, że Boży plan nie zamyka się w granicach jednego narodu. Dla czytelnika Ewangelii to nadzieja, która nie udaje, że przeszłość nie istnieje. Pochodzenie człowieka nie przesądza o tym, czy Bóg może posłużyć się jego życiem. Werset kończy się prostym zdaniem: „Obed był ojcem Jessego”. W tej zwyczajności widać, że Boża wierność przechodzi z pokolenia na pokolenie przez ludzi, których nikt nie wybrałby na początek wielkiej historii.

Wśród imion prowadzących od Salmona do Jessego Ewangelia Mateusza zachowuje pamięć także o Rachab i Rut. Nie są dodatkiem do rodowodu, lecz jego częścią. To one, wraz z kolejnymi pokoleniami, należą do historii, która prowadzi do Jezusa Chrystusa, przedstawionego na początku jako syn Dawida i syn Abrahama. Ten krótki zapis nie opowiada szczegółów ich życia ani nie wyjaśnia, dlaczego znalazły się w tej linii. Nie trzeba więc dopowiadać ich historii, by dostrzec wagę samego faktu: pamięć o kobietach została wpisana w rodowód, przez który Mateusz ukazuje drogę do Chrystusa. Historia zbawienia ma konkretne imiona i rodzinne więzi; nie jest odległą ideą oderwaną od ludzkiego życia. Pokolenia następują po sobie, choć żadna z wymienionych osób nie widzi całej drogi. Rodowód przechowuje ciągłość, ale nie zaciera odrębności tych, których wymienia. Rachab, Rut, Obed i Jesse należą do opowieści większej niż ich własny czas. W tym spokojnym wyliczeniu pobrzmiewa nadzieja: Boży zamysł obejmuje ludzi, których losy spotykają się na drodze prowadzącej do Jezusa.