Ewangelia Marka 5:1 – znaczenie i zastosowanie

Widzimy tu, jak Chrystus pokonuje uzbrojonego mocarza i postępuje z nim według swojej woli, dowodząc, że jest silniejszy od szatana. Dokonał tego, gdy po przeprawie przez wzburzone morze dotarł na drugi brzeg. Jego celem było wyrwanie tego nieszczęsnego człowieka z władzy diabła. Gdy to się stało, Chrystus wrócił. Podobnie przyszedł z nieba na ziemię, a potem, przechodząc przez cierpienie i niebezpieczeństwo, powrócił, by wyrwać niewielką resztę ludzkości spod władzy diabła. Nie uznał swojego trudu za daremny, choć uratowanych było niewielu.

Mateusz pisze o dwóch opętanych przez demony, natomiast Marek wspomina o jednym człowieku, w którym był nieczysty duch. Jeśli było ich dwóch, to z pewnością był wśród nich jeden. Marek nie twierdzi, że był tylko jeden, nie ma więc tu rzeczywistej sprzeczności. Możliwe, że jeden z nich bardziej rzucał się w oczy i to on przemawiał w imieniu obu.

Po pierwsze, zwróćmy uwagę na nędzny stan tego człowieka. Był pod władzą nieczystego ducha, a diabeł całkowicie go opanował. Nie przejawiało się to spokojnym smutkiem, jak w niektórych przypadkach, lecz gwałtownym szaleństwem. Był bardzo pobudzony i rozstrojony, a jego stan wydaje się gorszy niż u większości ludzi, których Chrystus uwolnił od demonów.

Mieszkał wśród grobów, pośród zmarłych. Groby znajdowały się poza miastami, w odosobnionych miejscach (Księga Hioba 3:14), co dawało diabłu wielką przewagę. Biada temu, kto jest sam. Być może diabeł zaprowadził tego człowieka w takie miejsce, by ludzie sądzili, że dusze zmarłych stały się demonami i wyrządzają krzywdę, a przez to nie dostrzegali prawdziwego źródła zła. Grób czynił też człowieka nieczystym rytualnie (Księga Liczb 19:16). Nieczysty duch wciąga ludzi w złe i szkodliwe towarzystwo, a potem ich w nim zatrzymuje. Gdy Chrystus ratuje dusze spod władzy szatana, wyprowadza żywych spośród umarłych.

Człowiek ten był też niezwykle silny i nie sposób było go poskromić. Nikt nie mógł go związać, choć należało to zrobić dla bezpieczeństwa jego samego i innych. Nie powstrzymały go ani liny, ani łańcuchy, ani żelazne kajdany (Ewangelia Marka 5:3–4). To przykre, gdy kogoś trzeba w ten sposób krępować, a ludzie w takim stanie należą do najbardziej godnych współczucia. Sytuacja tego człowieka była jednak jeszcze gorsza, bo diabeł tak mocno nim zawładnął, że nie dało się go związać. Pokazuje to żałosny stan dusz poddanych władzy diabła: tych, którzy żyją w nieposłuszeństwie i w których działa nieczysty duch. Niektórzy zatwardziali grzesznicy przypominają tego szaleńca. Wszyscy grzesznicy są jak koń i muł, które trzeba prowadzić za pomocą wędzidła i uzdy, ale niektórzy przypominają raczej nieujarzmionego dzikiego osła. Nakazy i ostrzeżenia Prawa są jak łańcuchy i kajdany mające powstrzymać grzeszników, lecz oni zrywają te więzy. To wyraźny dowód, że działa w nich moc diabła.

Człowiek ten był też postrachem i źródłem cierpienia dla siebie oraz wszystkich wokół (Ewangelia Marka 5:5). Diabeł jest okrutnym panem dla tych, których wziął w niewolę, prawdziwym tyranem. Nieszczęsny człowiek dniem i nocą przebywał w górach i wśród grobów, krzyczał i ranił się kamieniami. Być może opłakiwał swój straszny stan albo miotał się w gniewie przeciw niebu. Ludzie pogrążeni w takim szaleństwie często ranią samych siebie, a nawet odbierają sobie życie. Czym staje się człowiek, gdy rozum zostaje strącony z tronu, a zasiada na nim szatan? Czciciele Baala w swoim szaleństwie ranili się, podobnie jak ten człowiek. Bóg mówi, by nie robić sobie krzywdy, a szatan podsuwa myśl, by zadać sobie jej jak najwięcej. Ludzie jednak lekceważą słowo Boga i słuchają głosu szatana. Być może wzmianka o ranieniu się kamieniami oznacza tylko, że biegnąc boso, kaleczył stopy o ostre kamienie.

Po drugie, zwróćmy uwagę, jak przyszedł do Chrystusa (Ewangelia Marka 5:6). Gdy z daleka zobaczył Jezusa schodzącego na ląd, podbiegł i oddał Mu pokłon. Zwykle w gniewie rzucał się na innych, ale do Chrystusa podbiegł z szacunkiem. Stało się tak dzięki niewidzialnej mocy Chrystusa, bo przecież łańcuchy i kajdany nie mogły go powstrzymać. Jego gwałtowność nagle ustała. Nawet diabeł, który zawładnął tym nieszczęsnym człowiekiem, musiał zadrżeć przed Chrystusem i się przed Nim pokłonić. Możliwe jednak, że to sam człowiek przyszedł i oddał Chrystusowi pokłon, bo odczuł potrzebę pomocy, a władza szatana nad nim została na tę chwilę powstrzymana.

Po trzecie, zauważmy, że Chrystus rozkazał nieczystemu duchowi odejść (Ewangelia Marka 5:8). Polecił mu wyjść z człowieka. Najpierw sprawił, że człowiek ten zapragnął pomocy, uzdalniając go do przyjścia i oddania Mu pokłonu, a potem okazał moc, by mu pomóc. Jeśli Chrystus działa w nas tak, że szczerze prosimy o wybawienie spod władzy szatana, będzie też działał, aby nas wybawić. Widzimy tu władzę Chrystusa nad nieczystymi duchami, które były Mu posłuszne (Ewangelia Marka 1:27). Polecił, by nieczysty duch wyszedł z człowieka. Celem Ewangelii Chrystusa jest wypędzanie nieczystych duchów z ludzkich dusz, aby Duch Święty mógł wejść do serca, objąć je w posiadanie i w nim panować.

Po czwarte, zauważmy, jak bardzo diabeł bał się Chrystusa. Człowiek podbiegł do Chrystusa i oddał Mu pokłon, ale to diabeł przemówił donośnym głosem ustami tego nieszczęsnego człowieka, pytając, co łączy go z Jezusem (Ewangelia Marka 5:7). Podobnie odezwał się inny nieczysty duch (Ewangelia Marka 1:24). Diabeł nazwał Boga Najwyższym, ponad wszystkimi innymi bogami. Fenicjanie i ludy sąsiadujące z Izraelem znali Boga pod imieniem Eljon, czyli Najwyższy, i tutaj diabeł również posługuje się tym imieniem. Przyznaje też, że Jezus jest Synem Boga. Nic dziwnego, że z ust złych mogą padać dobre słowa. Tylko Duch Święty uzdalnia człowieka, by wypowiedział je we właściwy sposób (Pierwszy List do Koryntian 12:3), a jednak nieczysty duch również może je wypowiedzieć powierzchownie i bez zrozumienia. Nie powinniśmy oceniać ludzi wyłącznie po gładkich słowach, lecz po ich owocach. Zewnętrzną pobożność łatwo udawać. Najbardziej przekonujący obłudnik nie powie nic lepszego niż to, że Jezus jest Synem Boga, a przecież powiedział to również diabeł.

Demon zaprzecza też, jakoby chciał walczyć z Chrystusem. Pytanie o to, co go z Nim łączy, oznacza: „Nie potrzebuję Cię. Niczego od Ciebie nie żądam. Nie chcę mieć z Tobą nic wspólnego. Nie mogę Ci się przeciwstawić i nie chcę upaść przed Tobą”. Błaga o litość i zaklina Chrystusa, czyli gorąco Go prosi: na Boga, za którego pozwoleniem zawładnął tym człowiekiem, by nawet jeśli Chrystus go stąd wypędzi, nie dręczył go. Prosi, by Chrystus nie powstrzymywał go przed krzywdzeniem innych. Choć wie, że jest skazany, nie chce, by Chrystus zamknął go w więzach ciemności ani powstrzymał od wędrowania i niszczenia.

Po piąte, Chrystus pyta nieczystego ducha o imię. Tego szczegółu nie ma w relacji Mateusza.

Chrystus zapytał go o imię nie dlatego, że go nie znał. Mógł przywołać po imieniu zarówno upadłe anioły, jak i wierne Mu anioły. Zapytał, by wszyscy obecni uświadomili sobie, jak liczne i potężne są złe duchy. Dlatego odpowiedź miała tak wielkie znaczenie: jego imię brzmiało „Legion”, bo było ich wielu. Legion rzymski stanowił dużą formację wojskową, często liczącą około sześciu tysięcy żołnierzy, choć jej liczebność nie zawsze była stała.

Mówi nam to kilka rzeczy o demonach, złych duchach z piekła. Po pierwsze, są one siłami zbrojnymi. Legion to oddział żołnierzy gotowych do walki. Diabeł i jego słudzy walczą przeciwko Bogu, Chrystusowi, Ewangelii oraz świętości i szczęściu ludzi. To wróg, któremu musimy się przeciwstawiać i z którym musimy walczyć (List do Efezjan 6:12).

Po drugie, jest ich wielu. Zły duch mówi niemal tak, jakby się chełpił: „Jest nas wielu”. Jakby miał nadzieję, że jest ich zbyt dużo, by Chrystus mógł sobie z nimi poradzić. Upadłych duchów było wiele i wszystkie sprzeciwiły się Bogu oraz ludziom. A oto cały legion został zgromadzony w jednym nieszczęsnym człowieku, by przeciwstawić się Chrystusowi.

Po trzecie, łączy ich wspólne zło. Demonów było wiele, a jednak działały jak jeden legion, zjednoczony we wspólnej niegodziwości. Pokazuje to, jak bezpodstawny był zarzut faryzeuszy, że szatan jest podzielony przeciwko samemu sobie. Żaden demon nie zdradzał pozostałych. Wszystkie mówiły jednym głosem i zgodnie pytały, co łączy je z Chrystusem.

Po czwarte, są potężne. Kto może stawić czoła całemu legionowi? O własnych siłach nie dorównujemy duchowym wrogom. Jednak w Panu i dzięki mocy, której udziela, możemy się im przeciwstawić, nawet gdyby było ich całych legionów.

Po piąte, panuje wśród nich porządek, tak jak w legionie. Pismo mówi o zwierzchnościach, władzach i władcach ciemności tego świata, co sugeruje, że istnieją też podporządkowane im rangi. Jest diabeł i jego aniołowie, smok i ci, którzy za nim podążają, książę demonów i jego poddani. To sprawia, że wrogowie ci są jeszcze bardziej niebezpieczni.

Legion prosił następnie Chrystusa, aby pozwolił im wejść w stado świń pasących się w pobliżu gór (Ewangelia Marka 5:11), tych samych gór, gdzie mieszkał opętany człowiek (Ewangelia Marka 5:5). Wcześniej prosili, by nie wypędzał ich z tej krainy (Ewangelia Marka 5:10). Nie chodziło im tylko o to, że nie chcieli zostać strąceni do ostatecznego miejsca kary i cierpieć, zanim nadejdzie wyznaczony czas. Nie chcieli też opuścić tamtego regionu, choć sprowadzili na niego wielki strach i wyrządzili mu wiele szkód, a Chrystus miał pełne prawo ich stamtąd wypędzić.

Wygląda na to, że ta kraina budziła w nich szczególną niechęć albo że mieli szczególny plan, by ją krzywdzić. Nie wystarczało im błąkać się po całej ziemi, jak czytamy w Księdze Hioba 1:7. Chcieli mieć tamte górskie okolice za teren swoich wędrówek, niczym pasące się zwierzęta (Księga Hioba 39:8). Niektórzy przypuszczają, że chcieli tam pozostać, ponieważ wielu mieszkańców tej krainy odwróciło się od Boga i utraciło ochronę Jego przymierza. Inni sądzą, że demony znały zwyczaje tamtejszych ludzi i dzięki temu mogły skuteczniej ich kusić.

Ich druga prośba dotyczyła pozwolenia na wejście w świnie. Liczyły na to, że niszcząc stado, wyrządzą ludziom większą szkodę duchową, niż gdyby weszły w ciało jednego człowieka. Nie prosiły o wejście w ciało innego człowieka, bo wiedziały, że Chrystus na to nie pozwoli.

Chrystus spełnił ich prośbę i pozwolił im wejść w świnie (Ewangelia Marka 5:13). Nie powstrzymał ich. Dzięki temu mieszkańcy Gadary mogli zobaczyć, jak wielka jest siła i złośliwość demonów, i być może skłonić się do tego, by uznać Chrystusa za swojego Przyjaciela. Tylko On mógł panować nad takimi wrogami i ich pokonać, a już wcześniej pokazał, że ma taką moc.

Nieczyste duchy natychmiast weszły w świnie. Prawo uznawało świnie za zwierzęta nieczyste, a one z natury lubią tarzać się w błocie, co dobrze pasowało tym duchom. Ludzie, którzy podobnie jak świnie rozkoszują się grzesznymi przyjemnościami, stają się odpowiednim mieszkaniem dla szatana. Są jak Babilon, siedlisko wszelkich nieczystych duchów i wszelkiego nieczystego ptactwa (Apokalipsa św. Jana 18:2). Czyste dusze są natomiast odpowiednim miejscem zamieszkania dla Ducha Świętego.

Gdy demony weszły w świnie, całe stado nagle rzuciło się po stromym zboczu do morza i utonęło. Było ich około dwóch tysięcy. Opętany człowiek tylko ranił samego siebie, ponieważ Bóg ograniczył szkody, jakie mógł sobie wyrządzić i oszczędził mu życia. Widać jednak, że gdyby nie został powstrzymany, prawdopodobnie sam również by się utopił. Powinniśmy dostrzegać, jak wiele zawdzięczamy Bożej opatrzności i opiece dobrych aniołów, które chronią nas przed złymi duchami.

Wieść o tym wszystkim szybko rozeszła się po całej okolicy. Mężczyźni, którzy pilnowali świń, pospieszyli, by opowiedzieć właścicielom, co się wydarzyło (Ewangelia Marka 5:14). Wtedy ludzie wyszli, żeby sami to zobaczyć. Kiedy ujrzeli, jak całkowicie został uzdrowiony nieszczęsny człowiek, zaczęli odnosić się do Chrystusa z szacunkiem (Ewangelia Marka 5:15). Rozpoznali tego, który był opętany, bo dobrze go znali i często wcześniej się go bali. Zdumieli się, widząc go teraz siedzącego, ubranego i przy zdrowych zmysłach. Gdy szatan został wypędzony, człowiek natychmiast odzyskał przytomność umysłu.

Tak wygląda uwolnienie duszy człowieka spod władzy diabła przez Chrystusa. Trzeźwe, rozważne i zdyscyplinowane życie świadczy o tym, że teraz to Chrystus w niej panuje. Ludzie się bali, a ich strach skłonił ich do uznania mocy Chrystusa i tego, że należy się Go bać.

Kiedy jednak dowiedzieli się, że stracili świnie, zaczęli odczuwać niechęć do Chrystusa. Woleliby, żeby utracił swoją moc, niż żeby pozostawał wśród nich. Prosili Go, by opuścił ich okolice, bo uznali, że wyrządzona przez Niego korzyść nie zrekompensowała straty tak wielu świń, być może tłustych i gotowych do sprzedaży. Właśnie tego chciały demony, bo nic tak nie pomaga złym duchom jak przywiązanie do świata.

Ludzie obawiali się, że jeśli Chrystus zostanie, sprowadzi na nich kolejne nieszczęście. A przecież gdyby tylko chcieli porzucić swoje grzechy, dałby im życie i szczęście. Nie byli jednak gotowi rozstać się ani z grzechami, ani ze świniami, więc odrzucili swojego Zbawiciela. Ludzie nadal postępują podobnie, gdy wolą zachować jeden błahy grzech, niż zrezygnować z Chrystusa i całego dobra, którego od Niego oczekują.

Powinni byli raczej pomyśleć: „Skoro ma taką władzę nad demonami i całym stworzeniem, dobrze mieć Go za Przyjaciela. Jeśli demonom wolno pozostać w naszej krainie (Ewangelia Marka 5:10), prośmy Go, by i On został, bo tylko On może nad nimi panować”. Postąpili jednak przeciwnie i chcieli, by był jak najdalej. Tak grzeszne serca wypaczają słuszne sądy Boga. Zamiast zbliżyć się do Niego, jak powinny, trzymają Go na większy dystans. Bóg powiedział przecież: „Nie pobudzajcie Mnie do gniewu, a nie wyrządzę wam krzywdy” (Księga Jeremiasza 25:6).

9. Zachowanie nieszczęsnego człowieka po uwolnieniu

Po pierwsze, chciał pójść z Chrystusem (Ewangelia Marka 5:18). Być może bał się, że zły duch znów go opanuje. Bardziej prawdopodobne jednak, że chciał nadal uczyć się od Jezusa i nie chciał pozostawać wśród pogańskich mieszkańców, którzy pragnęli, by Jezus odszedł. Każdy, kto został uwolniony od złego ducha, z pewnością pragnie bliskości Chrystusa i wspólnoty z Nim.

Po drugie, Chrystus nie pozwolił mu pójść ze sobą. Być może chciał w ten sposób uchronić go przed pozorami ostentacji, a także pokazać mu, że może go chronić i nauczać nawet na odległość. Chrystus miał dla niego inne zadanie: miał wrócić do domu, do swoich bliskich, i opowiedzieć im o wszystkim, co uczynił dla niego Pan, czyli Pan Jezus. W ten sposób Chrystus zostałby uczczony, jego sąsiedzi i bliscy otrzymaliby pomoc, a zarazem zostaliby zaproszeni do uwierzenia w Niego. Człowiek ten powinien szczególnie pamiętać o współczuciu Chrystusa, a nie tylko o Jego mocy, bo Chrystus szczególnie pragnie okazywać miłosierdzie. Miał opowiedzieć bliskim, jaką litość Pan mu okazał w jego nieszczęściu.

Po trzecie, pełen radości, rozgłaszał po całej okolicy, jak wiele Jezus dla niego uczynił (Ewangelia Marka 5:20). Jesteśmy to winni zarówno Chrystusowi, jak i naszym bliźnim, aby Chrystus został uwielbiony, a oni otrzymali pomoc. Zobaczmy, jaki był skutek jego świadectwa: wszyscy się zdumiewali, ale niewielu poszło dalej. Wielu potrafi podziwiać dzieła Chrystusa, a mimo to nie podąża za Nim z takim oddaniem, jak powinno.