Ewangelia Marka 4:9 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa padają tuż po opowieści o siewcy, jakby Jezus chciał jeszcze raz zatrzymać słuchaczy przy tym, co właśnie usłyszeli. Wezwanie „Kto ma uszy do słuchania, niech słucha” nie dotyczy samego słyszenia, bo uszy mają wszyscy, którzy stoją nad jeziorem. Chodzi raczej o to, czy słowo zostanie przyjęte i czy dotrze do serca, które potrafi się zatrzymać. Serce takiego słuchania zna z codziennego życia. Zdarza się, że człowiek siedzi na nabożeństwie albo słucha bliskiej osoby, a słowa przelatują obok, bo w środku jest zbyt głośno od zmartwień. Ewangelia nie wymaga wtedy doskonałej uwagi. Pokazuje jednak, że słuchanie potrzebuje wolnej przestrzeni, w której słowo może zapuścić korzenie. Warto zauważyć, co dzieje się dalej. Gdy Jezus zostaje sam, ci, którzy są przy Nim, przychodzą z pytaniem o przypowieść. Słuchanie zamienia się więc we wspólne szukanie zrozumienia, w rozmowę z Nim, a nie tylko w zapamiętanie historii. Wezwanie to pozostaje otwarte dla każdego, kto jest gotów słuchać naprawdę, nie tylko słyszeć.

Zdanie „Kto ma uszy do słuchania, niech słucha” zamyka przypowieść o siewcy, ale nie jest jedynie wezwaniem do skupienia uwagi. Wszyscy słuchacze mogą usłyszeć opowieść; nie wszyscy jednak przyjmują jej sens tak, by przyniosła owoc. Obraz ziarna padającego na różne rodzaje ziemi pokazuje, że samo zetknięcie ze słowem nie gwarantuje wzrostu. Kluczowe rozróżnienie dotyczy więc słyszenia i słuchania: pierwsze jest odbiorem dźwięku, drugie oznacza uważność na znaczenie. W dalszej scenie uczniowie pytają Jezusa o przypowieść, a On mówi o tajemnicy królestwa Bożego. Tekst nie przedstawia rozumienia jako oczywistego ani automatycznego; wymaga ono otwartości na to, co Jezus odsłania. Formuła „kto ma uszy” obejmuje każdego słuchacza, ale nie obiecuje, że każdy zrozumie tak samo. Przypowieść zarazem ujawnia różne odpowiedzi na słowo i zaprasza do rozpoznania, że jego owoc zależy od tego, jak zostaje przyjęte. Słuchanie w tym sensie nie kończy się na znajomości opowieści: chodzi o uchwycenie jej przesłania o królestwie Bożym.

Te słowa padają na końcu przypowieści o siewcy, tuż po opisie różnych rodzajów gleby. Jezus nie mówi ich do przypadkowych ludzi. Kieruje je do tych, którzy właśnie usłyszeli opowieść o nasieniu i jego losach. Ziarno w każdym przypadku jest takie samo, a jego dalszy los zależy od miejsca, w które padło. W Ewangelii Marka 4:8 ziemia żyzna przyjmuje ziarno, które wzrasta i wydaje plon. Wcześniejsze wersety mówią o ziemi skalistej i zarośniętej cierniami, gdzie rośliny nie dojrzały. Zdanie „Kto ma uszy do słuchania, niech słucha” wiąże słuchanie z gotowością serca, z tym, czy usłyszane słowo zostaje przyjęte. Tekst nie tłumaczy szczegółowo, skąd ta gotowość się bierze, więc nie warto czynić z niego miernika cudzej wiary. Mówi jednak wyraźnie, że samo usłyszenie nie wystarcza do owocu. Uczniowie, którzy pytają o przypowieść, są bliżej Nauczyciela niż tłum, a mimo to w Ewangelii Marka 4:13 Jezus pyta ich, czy rozumieją to, co właśnie usłyszeli. Zrozumienie wymaga więc rozmowy i powrotu do słowa. Według tego fragmentu prawdziwe słuchanie ujawnia się dopiero w tym, co dzieje się z usłyszanym słowem.

„Kto ma uszy do słuchania, niech słucha” — Jezus wypowiada te słowa po przypowieści o siewcy. Słuchacze usłyszeli opowieść o ziarnie, które pada na różne miejsca, lecz samo usłyszenie dźwięku nie jest jeszcze tym samym, co przyjęcie słowa. Obraz gleby odsłania, że słuchanie dotyka całego wnętrza: tego, co zapuszcza korzenie, co zostaje zagłuszone i co z czasem wydaje owoc. To wezwanie nie brzmi jak pochwała szczególnej przenikliwości. Raczej przypomina, że słowo Boże domaga się uwagi i odpowiedzi, choć droga przyjęcia bywa różna. Owoc nie pojawia się natychmiast ani jednakowo: Jezus mówi o plonie trzydziestokrotnym, sześćdziesięciokrotnym i stokrotnym. W tej różnorodności jest miejsce na cierpliwość. Żywa wiara nie zawsze daje się zmierzyć szybkością wzrostu. W Ewangelii Marka uczniowie później pytają Jezusa o znaczenie przypowieści. Słuchanie obejmuje więc także pozostawanie przy tym, czego jeszcze się nie rozumie. Ziarno wzrasta w ziemi skrycie; podobnie słowo może pracować w człowieku, zanim jego owoc stanie się widoczny. Jezusowe wezwanie kieruje uwagę ku słowu, które ma zostać przyjęte i przynieść życie.