Księga Kapłańska 26:40 – znaczenie i zastosowanie

W tym miejscu rozdział kończy się obietnicami pełnymi łaski: gdy lud się nawróci, Bóg znów okaże mu przychylność. Nie dopuści, by ludzie ginęli w grzechu, chyba że sami sprowadzą na siebie zagładę. Widać tu, jak wielkie jest miłosierdzie Boga wobec ludu, który uparcie odrzucał Jego ostrzeżenia i nie chciał ustąpić, dopóki nie znalazł się na skraju katastrofy. A jednak dla tych, którzy zawracają, wciąż jest nadzieja. Jak mówi prorok: „Wróćcie do twierdzy, więźniowie nadziei” (Księga Zachariasza 9:12). Nawet najgorszą sytuację można jeszcze naprawić. W Izraelu wciąż jest nadzieja.

Nawrócenie, które miało przygotować lud na takie miłosierdzie, opisano w Księdze Kapłańskiej 26:40–41. Najpierw przychodzi wyznanie grzechów: lud ma oddać chwałę Bogu, a uznać własną hańbę. Ma wyznać swoje grzechy i grzechy swoich ojców, bolejąc nad winą i odczuwając jej ciężar. W ten sposób położy kres dziedziczeniu gniewu. Wyznając grzech, ma nazywać go po imieniu i przyznać, że postępował wbrew Bogu. To najgorszy aspekt grzechu i właśnie nad tym powinniśmy najbardziej boleć podczas nawrócenia.

Lud ma również wyznać sprawiedliwość Bożych wyroków. Powinien spojrzeć poza ludzkie przyczyny swoich cierpień i uznać, że Bóg wystąpił przeciwko niemu oraz postąpił z nim stosownie do jego grzechów. Takie wyznanie znajdujemy u Daniela, tuż przed świtem wybawienia (Księga Daniela 9), a także u Ezdrasza (Księga Ezdrasza 9:1–15) i Nehemiasza (Księga Nehemiasza 9:2). Ich żal ma być czymś więcej niż ubolewaniem nad przeszłością. Ma oznaczać pokorne nawrócenie serca.

Kolejną oznaką nawrócenia jest upokorzenie nieobrzezanego serca. Nieobrzezane serce jest nieugięte i niewierzące; należy do kogoś obcego Bogu, a nie do ludu Jego przymierza. Prawdziwe obrzezanie dotyczy serca (List do Rzymian 2:29), a bez niego zewnętrzna religijność nie ma znaczenia (Księga Jeremiasza 9:26). Nawrócenie kruszy to twarde serce i sprawia, że człowiek szczerze żałuje za grzechy. Pokorne serce, ukształtowane przez upokarzające doświadczenia, jest gotowe na wybawienie i prawdziwe pocieszenie.

Lud ma też uznać sprawiedliwość Boga we wszystkim, co czyni. Jeśli przyjmie karę za swój grzech, jak czytamy w Księdze Kapłańskiej 26:41 i 26:43, uzna tym samym, że Bóg ma rację, a on sam jest winny. Ma cierpliwie znosić karę, wiedząc, że na nią zasłużył, i przyjąć ją jako coś, czego Bóg używa dla jego dobra. Jeśli potraktuje ją jak lekarstwo i wyciągnie z niej naukę, okaże się prawdziwie skruszony.

Opisana jest także łaska, którą Bóg obiecuje po nawróceniu. Po pierwsze, lud nie zostanie całkowicie odrzucony. Choć wzgardził Bożymi wyrokami, Bóg mówi: „Nie odrzucę ich” (Księga Kapłańska 26:43–44). Mówi jak czuły ojciec, który nie potrafi wydziedziczyć syna, choć ten głęboko go zranił. W głębi serca pyta: „Jakże mógłbym cię porzucić?” (Księga Ozeasza 11:8–9). Zanim Bóg ustanowił dla siebie Kościół pośród pogan, wspólnota Izraela nie została całkowicie opuszczona ani odrzucona.

Bóg także o nich pamięta. Mówi: „Przychylnie wspomnę o ziemi”, nawiązując do wcześniejszej obietnicy: „Wspomnę o swoim przymierzu” (Księga Kapłańska 26:42). Powtarza ją ponownie w Księdze Kapłańskiej 26:45. Gdy Bóg pamięta o swoim przymierzu, działa zgodnie z obietnicami, które już złożył, wyłącznie dlatego, że jest wierny. Nie dzieje się tak ze względu na coś w nas, co zasługiwałoby na Jego przychylność, lecz dlatego, że dotrzymuje słowa. O to prosi Kościół: „Wejrzyj na przymierze” (Księga Psalmów 74:20). Bóg pamięta o samym kształcie przymierza, które pozostawia miejsce na nawrócenie i obiecuje przebaczenie skruszonym. Pamięta też o Pośredniku przymierza, obiecanym Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi, a później posłanym, gdy nadeszła pełnia czasu, na pamiątkę tego świętego przymierza.

Słowo „przymierze” powtarza się trzy razy, aby pokazać, że Bóg nigdy o nim nie zapomina i chce, byśmy również o nim pamiętali. Wymienieni tu przodkowie występują w nietypowej kolejności: najpierw Jakub, a potem coraz dawniejsi, tak aby krok po kroku skierować myśli ku najstarszej obietnicy złożonej ojcu wierzących. Podobnie w Księdze Micheasza 7:20 czytamy, że Bóg okaże wierność Jakubowi, a miłosierdzie Abrahamowi. Uczyni to ze względu na nich, czyli dla ich dobra, a nie dlatego, że na to zasłużyli. Dlatego powiedziano, że są „umiłowani ze względu na ojców” (List do Rzymian 11:28).

Wniosek jest jasny. Gdy ci, którzy przez grzech postępowali wbrew Bogu, wracają do Niego ze szczerym nawróceniem, On, choć w swoim sądzie wystąpił przeciwko nim, znów okazuje im szczególne miłosierdzie. Czyni to na mocy przymierza odkupienia i łaski. Nikt nie jest tak gotów przebaczyć skruszonemu człowiekowi jak Bóg, który czyni to przez Chrystusa, danego jako przymierze.

Na koniec prawa te nazwano prawami ustanowionymi przez Pana między Nim a dziećmi Izraela (Księga Kapłańska 26:46). Bóg utrzymuje więź ze swoim Kościołem przez swoje prawo. Dając ludowi prawo, ukazuje zarówno swój autorytet nad nim, jak i swoją przychylność. Przez posłuszeństwo lud okazuje Mu świętą cześć i świętą miłość. W ten sposób prawo staje się czymś więcej niż samym nakazem: pełni funkcję przymierza, bo Bóg pociąga ludzi ludzkimi więzami i łagodnymi więzami.