Księga Kapłańska 25:8 – znaczenie i zastosowanie

Ogólne prawo dotyczące roku jubileuszowego znajduje się w Księdze Kapłańskiej 25:8. Miał on nastąpić po siedmiu sabatach lat. Uczeni od dawna spierają się, czy chodzi o rok czterdziesty dziewiąty, czy pięćdziesiąty. Autor uważa, że najbardziej prawdopodobny jest rok czterdziesty dziewiąty, czyli siódmy rok sabatowy, choć nie zatrzymuje się tutaj, by uzasadnić tę opinię.

Od Paschy do Pięćdziesiątnicy, której nazwa oznacza „pięćdziesiąty dzień”, liczono siedem tygodni. Podobnie od jednego roku jubileuszowego do następnego liczono siedem sabatów lat, a siódmy nazywano pięćdziesiątym. Bóg nadał szczególne znaczenie liczbie siedem, ponieważ po stworzeniu odpoczął dnia siódmego.

Rok jubileuszowy należało ogłosić dźwiękiem trąby w całym kraju (Księga Kapłańska 25:9). Dzięki temu wszyscy wiedzieli, że nadszedł, a zarazem rozbrzmiewał głos radości i świętowania. Uważa się, że słowo „jubileusz” odnosi się do szczególnego dźwięku trąby, rozpoznawalnego dla każdego. Trąba, która wydaje niepewny dźwięk, niewiele pomaga (Pierwszy List do Koryntian 14:8).

W trąbę dmuchano pod koniec Dnia Pojednania. Było to stosowne, ponieważ po ukorzeniu się z powodu grzechu lud miał usłyszeć głos radości i wesela (Księga Psalmów 51:8). Gdy pokój z Bogiem został przywrócony, można było ogłosić wolność, ponieważ najpierw musi zostać usunięta wina, aby mogła zagościć prawdziwa pociecha (List do Rzymian 5:1-2). W zapowiedzi roku jubileuszowego wskazano na Chrystusa, który miał ogłosić rok łaski od Pana (Księga Izajasza 61:2). Posłał On apostołów, aby głosili tę wieść wszystkim stworzeniom, dźwiękiem trąby wiecznej Ewangelii. Biblia zapowiada także dzień ostateczny, gdy zabrzmi trąba i uwolni umarłych z grobów, przywracając im ich dziedzictwo.

W tym szczególnym roku wymagano czegoś więcej niż zwykłego odpoczynku ziemi, przestrzeganego już co siódmy rok (Księga Kapłańska 25:4-7), oraz umorzenia osobistych długów (Księga Powtórzonego Prawa 15:2-3). Każdy Izraelita miał także odzyskać zgodnie z prawem tę część ziemi i wolność, które utracił od poprzedniego jubileuszu. Żaden lud nie był tak chroniony w kwestii wolności i własności, będących ważnymi oznakami godności narodu, jak Izrael.

Bóg zadbał o to, by dopóki lud pozostawał blisko Niego, tych darów nie można było odebrać mu siłą ani roztrwonić przez własną nierozwagę. Ziemia Kanaan należała do każdej rodziny jako przydzielona przez Boga część dziedzictwa i nie można było jej sprzedać na zawsze. W roku jubileuszowym ziemia wracała do pierwotnego właściciela lub jego dziedziców, z pełnym prawem do niej i możliwością spokojnego jej posiadania, jakby nigdy jej nie utracili (Księga Kapłańska 25:10, 25:13). Jeśli więc ktoś sprzedał lub zastawił część swojego majątku, odzyskiwał ją wolną od wszelkich roszczeń.

Nie było to niesprawiedliwe wobec kupującego, ponieważ termin jubileuszu był ustalony i wszyscy wiedzieli, kiedy nastąpi. Można było uwzględnić go przy ustalaniu ceny. W prawie ludzkim przyznanie ziemi może być ważne nawet wtedy, gdy zawiera warunek zakazujący jej sprzedaży, choć prawnicy mogą spierać się o taki warunek. Bóg uczył jednak Izraelitów, że ziemia należy do Niego, a oni są tylko jej dzierżawcami. Nie mogli więc sprzedać jej na zawsze, lecz jedynie wydzierżawić na określoną liczbę lat, nie dłużej niż do następnego jubileuszu.

To rozwiązanie miało kilka mądrych celów. Pomagało zachować rodowody rodzin, które później ułatwiły ustalenie pochodzenia naszego Zbawiciela. Utrzymywało także odrębność plemion, ponieważ ziemia nabyta na terenie innego plemienia wracała w roku jubileuszowym do pierwotnego właściciela. Zapobiegało gromadzeniu coraz większych obszarów ziemi przez jedną osobę i jej nadmiernemu bogaceniu się (Księga Izajasza 5:8). Zamiast bez końca powiększać swój majątek, ludzie mieli skupiać się na uprawie ziemi, którą posiadali. Dzięki temu rodziny nie były doprowadzane do ruiny i trwałego ubóstwa.

Bóg troszczył się o godność swojego ludu. Chronił nie tylko udział całego narodu w ziemi, lecz także część należącą do każdej rodziny, aby pozostała jej trwałym dziedzictwem. Ziemia wskazywała w ten sposób na lepszą cząstkę, której lud Boży nigdy nie utraci.

To samo dotyczyło osobistej wolności. Jeśli ktoś został sprzedany lub utracił wolność, w roku jubileuszowym miał ją odzyskać: „Każdy wróci do swojej rodziny” (Księga Kapłańska 25:10). Ci, którzy zostali sprzedani do innych domów, stali się obcy własnym bliskim, lecz w tym roku uwolnienia mieli do nich powrócić. Było to obrazem odkupienia przez Chrystusa z niewoli grzechu i szatana oraz powrotu do chwalebnej wolności dzieci Bożych. Niektórzy sądzą, że rok, w którym umarł Chrystus, był zarazem rokiem jubileuszowym i ostatnim, jaki obchodzono. Niezależnie od tego, czy tak było, wiemy, że Syn daje nam wolność, a wtedy jesteśmy naprawdę wolni.

Przy tej samej okazji Bóg ustanowił prawo zakazujące nieuczciwości przy kupnie i sprzedaży ziemi (Księga Kapłańska 25:14-17). Ani kupujący, ani sprzedający nie mogli wykorzystywać drugiej strony. Mówiąc prosto, kupujący nie miał płacić mniej, niż ziemia była naprawdę warta, a sprzedający nie miał żądać więcej, ponieważ w roku jubileuszowym ziemia musiała wrócić do pierwotnego właściciela. Należało obliczyć jej roczną wartość, a następnie policzyć, ile lat użytkowania pozostało do jubileuszu. Uwzględniano jednak tylko lata, w których ziemia wydawała plony (Księga Kapłańska 25:15), więc lata sabatowe trzeba było pominąć.

Łatwo zauważyć, że im bliżej było do jubileuszu, tym mniej warta była ziemia. Jej cenę należało obniżać odpowiednio do mniejszej liczby pozostałych lat. Ludziom nie tak łatwo zastosować tę samą zasadę do spraw doczesnych. Skoro nasze życie jest krótkie, a świat przemija, kupujący powinni postępować tak, jakby nie posiadali w pełni tego, co mają. Nikt nie zapłaciłby wiele za stary dom, który lada chwila może się zawalić.

We wszystkich takich sprawach należy kierować się tą zasadą: nie uciskajcie się nawzajem i nie wykorzystujcie czyjejś niewiedzy ani trudnej sytuacji, lecz bójcie się Boga.

Bojaźń Boża w sercu powstrzymuje człowieka przed krzywdzeniem bliźniego słowem lub czynem. Nawet jeśli nikt tego nie widzi, Bóg ukarze tych, którzy oszukują lub wykorzystują swoich braci i siostry (Pierwszy List do Tesaloniczan 4:6). Nehemiasz zdaje się nawiązywać do tego prawa, gdy mówi, że nie uciskał ludzi pod swoją władzą, bo bał się Boga (Księga Nehemiasza 5:15).

Bóg zapewnił ich także, że przestrzeganie tych lat odpoczynku niczego ich nie pozbawi, a wręcz przyniesie im wiele dobra. Po pierwsze, obiecał im bezpieczeństwo: mieli mieszkać w kraju bezpiecznie (Księga Kapłańska 25:18), a tę obietnicę powtórzył także w wersecie 19. Użyte słowo oznacza zarówno bezpieczeństwo zewnętrzne, jak i wewnętrzny pokój, mieli więc być wolni od niebezpieczeństwa i lęku.

Po drugie, obiecał im dostatek: mieli jeść do syta. Jeśli starannie wypełniamy swoje obowiązki, możemy spokojnie powierzyć Bogu troskę o nasze potrzeby. Po trzecie, obiecał, że nie zabraknie im żywności w roku, w którym nie będą siać ani żąć: w szóstym roku ześle swoje błogosławieństwo, a plony wystarczą na trzy lata (Księga Kapłańska 25:21).

Był to trwały cud. W innych latach plony jednego roku pomagały zaopatrzyć ludzi w następnym, lecz plony z szóstego roku miały wystarczyć aż do dziewiątego. Błogosławieństwo Boga może sprawić, że niewielki zapas wystarczy na długo, a nawet ubodzy mogą najeść się chlebem (Księga Psalmów 132:15). Było to również trwałe przypomnienie manny, której szóstego dnia zbierano podwójną ilość, aby wystarczyła na dwa dni.

Obietnica ta miała zachęcać cały lud Boży, w każdym pokoleniu, by ufał Mu, postępując właściwie, i powierzał Mu swoje troski. Gdy z wiarą jesteśmy posłuszni Bogu i wyrzekamy się czegoś ze względu na Niego, niczego naprawdę nie tracimy.