Księga Kapłańska 25:23 – znaczenie i zastosowanie

Prawo to dotyczyło ziemi Izraelitów w Kanaanie i zasad jej przekazywania. Żadnej ziemi nie wolno było sprzedać na zawsze, tak by przestała należeć do rodziny, której przypadła podczas podziału kraju. Powód został jasno wskazany: „ziemia należy do mnie, a wy jesteście u mnie przybyszami i mieszkańcami” (Księga Kapłańska 25:23). Bóg miał szczególne prawo do tej ziemi, dlatego ustanowił to prawo, by o tym przypominać. Ci, którzy oddali się Bogu wraz ze wszystkim, co posiadają, muszą uznać, że ich majątek podlega Jego władzy.

Izraelici byli w tej ziemi jedynie przybyszami i tymczasowymi mieszkańcami, a pośród nich znajdował się przybytek Boga. Dlatego oddanie swojej części ziemi niemal oznaczało odcięcie się od wspólnoty z Bogiem. Ta ziemia była znakiem Jego obecności pośród ludu. Z tego powodu Nabot wolał narazić się na gniew króla, niż oddać dziedzictwo po swoich przodkach (Pierwsza Księga Królewska 21:3).

Jeśli ktoś z powodu ubóstwa musiał sprzedać ziemię, by utrzymać rodzinę, mógł ją odkupić przed rokiem jubileuszowym, gdy później pozwoliły mu na to jego możliwości (Księga Kapłańska 25:24, Księga Kapłańska 25:26, Księga Kapłańska 25:27). Cenę należało ustalić, biorąc pod uwagę liczbę lat, które upłynęły od sprzedaży, oraz liczbę lat pozostałych do jubileuszu. Jeśli sam sprzedający nie mógł odkupić ziemi, mógł zrobić to za niego najbliższy krewny (Księga Kapłańska 25:25). Hebrajskie słowo określające tego krewnego znaczy „odkupiciel” i odnosiło się do osoby, która miała prawo wykupić utraconą własność rodziny (Księga Liczb 5:8; Księga Rut 3:9).

Wskazywało to na Chrystusa, który przyjął ludzką naturę, aby stać się naszym krewnym, kością z naszych kości i ciałem z naszego ciała. Tylko On może dokonać tego dzieła, dlatego prawo do odkupienia należy do Niego. W przypadku wszystkich innych pomocników „trzeba zdjąć sandał” (Księga Rut 4:6, Księga Rut 4:7), bo nie mogą nas odkupić. Chrystus może nas odkupić i odkupił dziedzictwo, które utraciliśmy i sprzedaliśmy przez grzech. Przywrócił je tym, którzy przez wiarę zostają z Nim zjednoczeni. „Wiemy, że nasz Odkupiciel żyje” (Księga Hioba 19:25). Niektórzy widzą w obowiązku krewnego także lekcję braterskiej miłości wśród chrześcijan: mają oni z łagodnością pomagać tym, którzy upadli, i przywracać ich na właściwą drogę.

Jeśli ziemia nie została odkupiona przed rokiem jubileuszowym, z mocy prawa wracała do tego, kto ją sprzedał lub zastawił. „W roku jubileuszowym wyjdzie z rąk nabywcy” (Księga Kapłańska 25:28). Jest to obraz darmowej łaski Boga, którą otrzymujemy w Chrystusie. Dzięki tej łasce, a nie własnej zapłacie czy zasłudze, odzyskujemy przychylność Boga i nadzieję na raj, z którego z powodu nieposłuszeństwa zostali wypędzeni nasi pierwsi rodzice, a w nich także my.

Inne zasady dotyczyły domów w miastach otoczonych murami oraz domów i ziemi na wsi. Domy w miastach były w większym stopniu owocem ludzkiej pracy i zaradności, podczas gdy ziemia na wsi była bezpośrednim darem Bożej hojności. Jeśli więc ktoś sprzedał dom w mieście, mógł go odkupić w dowolnym momencie w ciągu roku od sprzedaży. Po upływie tego czasu dom przechodził na stałe na własność nabywcy i nie wracał do poprzedniego właściciela nawet w roku jubileuszowym (Księga Kapłańska 25:29, Księga Kapłańska 25:30). Prawo to ułatwiało osiedlanie się wśród Izraelitów przybyszom i nawróconym. Nie mogli kupować ziemi w Kanaanie dla siebie i swoich potomków, ale mogli nabywać domy w miastach otoczonych murami, co odpowiadało ludziom utrzymującym się z handlu. Domy na wsi podlegały natomiast tym samym zasadom co ziemia.

Szczególny wyjątek dotyczył lewitów, plemienia przeznaczonego do służby w przybytku. Ich domy w miastach można było odkupić w dowolnym czasie, a jeśli nie zostały odkupione, wracały do właścicieli w roku jubileuszowym (Księga Kapłańska 25:32, Księga Kapłańska 25:33). Lewici nie mieli własności poza swoimi miastami i otaczającą je ziemią, dlatego Bóg okazywał im szczególną troskę. Dla wspólnego dobra ważne było także, by nie popadli w ubóstwo i nie zostali pozbawieni swojego dziedzictwa. Ich pastwisk wokół miast (Księga Liczb 35:4, Księga Liczb 35:5) w ogóle nie wolno było sprzedawać, ponieważ nie należały do jednego lewity, lecz do całego miasta lewitów. Plemię nie mogło oddać ich bez szkody dla siebie, dlatego każda taka sprzedaż była nieważna (Księga Kapłańska 25:34). Nawet Egipcjanie dbali o ochronę ziemi należącej do swoich kapłanów (Księga Rodzaju 47:22). Tym bardziej rządy chrześcijańskie powinny szczególnie chronić środki utrzymania osób służących głoszeniu Ewangelii.

Kolejne prawo dotyczy pomocy ubogim i życzliwego traktowania zadłużonych. Ma ono szersze i trwalsze zastosowanie niż przepisy dotyczące ziemi. Jeśli Twój brat zubożeje, masz mu pomóc (Księga Kapłańska 25:35). Chodzi nie tylko o brata z tego samego narodu, Żyda, lecz także o brata z racji wspólnego człowieczeństwa, bo w dalszej części wersetu mowa jest również o przybyszu. Wszystkich należy traktować jak braci, ponieważ mamy jednego Ojca (Księga Malachiasza 2:10). Nawet jeśli ktoś jest ubogi, nadal pozostaje Twoim bratem i masz go kochać oraz uznawać za brata. Ubóstwo nie zrywa więzi między ludźmi. Potomek Abrahama także może zubożeć i znaleźć się w trudnym położeniu. Ubóstwo i strata są ciężkim brzemieniem, a przy tym spotyka się je bardzo często. Jak powiedział Jezus, ubogich zawsze będziecie mieć pośród siebie.

Obowiązek jest jasny: „masz mu pomóc”. Pomagaj ubogim przez współczucie i litość, przez służbę, czyli robienie dla nich tego, co możesz, oraz przez wsparcie materialne, stosownie do ich potrzeb i Twoich możliwości. Nie wolno też surowo traktować ubogich dłużników. Jeśli Twój brat zubożeje i będzie potrzebował pożyczyć od Ciebie pieniądze na utrzymanie rodziny, nie wolno Ci pobierać od niego odsetek, niezależnie od tego, czy pożyczka jest pieniężna, czy dotyczy żywności (Księga Kapłańska 25:36, Księga Kapłańska 25:37). Zasada ta nadal obowiązuje w swoim zamyśle, choć nie miała zakazywać uczciwego pożyczania na handel, zakup ziemi lub inne przedsięwzięcia, z których pożyczkodawca może słusznie czerpać zysk.

Prawo ma chronić ubogich, a dla nich bezinteresowna pożyczka bywa równie życzliwa jak dar. Podano kilka powodów, dla których należy wystrzegać się chciwości i wykorzystywania innych. Sam Bóg otacza ubogich opieką: „bój się swojego Boga”, który osądzi każdą krzywdę im wyrządzoną. Nie musisz bać się ich, ale masz bać się Boga. Pomagaj ubogim, aby mogli żyć pośród Was i w pewien sposób także służyć Wam pomocą. Bogaci równie mało mogą się obejść bez pracy ubogich, jak ubodzy bez pieniędzy bogatych. Powtórzono tu powód znany z Dziesięciu Przykazań: „Ja jestem Panem, waszym Bogiem, który wyprowadził was z ziemi egipskiej” (Księga Kapłańska 25:38). Ci, którzy sami doświadczyli miłosierdzia, powinni okazywać miłosierdzie. Jeśli Bóg okazał nam dobroć, nie powinniśmy surowo traktować naszych braci.