Księga Kapłańska 19:30 – znaczenie i zastosowanie

To prawo chroniło cześć należną czasowi i miejscu poświęconym służbie Bogu (Księga Kapłańska 19:30). Pomagało Izraelitom stronić od bałwochwalstwa i zabobonów okolicznych narodów, a także od niemoralnego postępowania. Sabat miał być święty, a nie praktyki wspomniane wcześniej, którym poganie oddawali pustą cześć (Księga Kapłańska 19:26). Należało też okazywać szacunek sanktuarium: starannie przygotować się do wejścia do przybytku, świętego namiotu, w którym Bóg spotykał się ze swoim ludem, oraz zachowywać pokorę, przyzwoitość i skupienie w obecności tak świętego Majestatu.

Dziś nie ma miejsca uświęconego bezpośrednim nakazem Boga, tak jak były nim przybytek i świątynia. To prawo nadal uczy nas jednak szacunku dla chrześcijańskich zgromadzeń na wspólną modlitwę i uwielbienie. Chrystus obiecał szczególną obecność, gdy Jego lud gromadzi się w Jego imię, dlatego podczas takich spotkań powinniśmy zachowywać należną cześć. Powinniśmy też uważnie uczestniczyć w sprawowaniu świętych obrzędów i odpowiednio zachowywać się podczas oddawania czci Bogu (Księga Koheleta 5:1).

Jest tu także ostrzeżenie przed wszelkimi kontaktami z czarownikami i ludźmi, którzy twierdzili, że mają duchy opiekuńcze, czyli duchy pomagające im poznawać ukryte rzeczy. „Nie zwracajcie się do nich ani nie szukajcie ich” znaczy: nie bójcie się ich, nie pokładajcie w nich nadziei, nie słuchajcie ich twierdzeń i nie szukajcie u nich wskazówek. Kto tak postępuje, kala się grzechem i staje się odrażający zarówno dla Boga, jak i dla własnego sumienia. To właśnie ten grzech dopełnił nieprawości Saula i doprowadził do jego odrzucenia przez Boga (Pierwsza Księga Kronik 10:13).

Młodym nakazuje się następnie okazywać szacunek starszym: „Powstań przed siwą głową” (Księga Kapłańska 19:32). Sam wiek zasługuje na cześć, a Przedwieczny, sam Bóg, wymaga, by ją okazywać. Siwe włosy są koroną chwały, a osobom, które Bóg obdarzył długim życiem, należy się szczególny szacunek. Jeśli są przy tym mądre i bogobojne, zasługują na jeszcze większą cześć: należy troszczyć się o ich pociechę, korzystać z ich doświadczenia, a także szukać ich rady i jej słuchać (Księga Hioba 32:6–7).

Niektórzy uważają, że określenie „starszy” oznacza tu osobę pełniącą ważny urząd, podczas gdy „siwa głowa” odnosi się do kogoś w podeszłym wieku. Jednych i drugich należy szanować jak ojców, a szacunek ten okazywać w bojaźni Bożej, bo Bóg obdarzył ich częścią należnej Mu czci. Religia uczy dobrych manier i zobowiązuje do oddawania czci tym, którym się ona należy. O głębokim upadku narodu świadczy to, że dzieci pysznią się wobec starszych, a ludzie niskiego stanu wobec szanowanych (Księga Izajasza 3:5; Księga Hioba 30:1, 12). Starszym słusznie należy się taki szacunek, a młodzi powinni go okazywać, bo pokora i szacunek są piękną ozdobą młodości.

Izraelitom nakazuje się także szczególną życzliwość wobec cudzoziemców (Księga Kapłańska 19:33–34). Bóg obdarzył Izrael wielkim zaszczytem przez swoje prawo i opatrzność, nie dawało im to jednak prawa do krzywdzenia innych. Nie wolno im było źle traktować przybysza. Mieli go kochać jak siebie samych, jakby należał do ich ludu. Zapewne nie był to bałwochwalca, lecz czciciel Boga Izraela, który nie został w pełni obrzezany, być może prozelita bramy, czyli ktoś, kto przyjął Boga Izraela, ale nie włączył się w pełni do ludu przymierza.

Jeśli taka osoba mieszkała pośród nich, nie wolno było jej uciskać, żądać od niej zawyżonych opłat ani wykorzystywać jej nieznajomości ich praw i zwyczajów w handlu. Oszukiwanie cudzoziemca było równie poważne jak oszukiwanie Izraelity. Żydowscy nauczyciele twierdzili nawet, że nie wolno mu w przykry sposób wypominać, iż kiedyś był przybyszem i bałwochwalcą. Cudzoziemcy, podobnie jak wdowy i sieroty, znajdują się pod szczególną opieką Boga, dla którego pomaganie bezbronnym jest zaszczytem (Księga Psalmów 146:9). Krzywdzenie ich i utrudnianie im życia jest więc niebezpieczne.

Cudzoziemcy mogą zostać przyjęci dzięki łasce Boga, a my powinniśmy robić, co w naszej mocy, by ich do niej przybliżać i dobrze mówić im o religii. Życzliwość wobec przybyszów świadczy o wielkoduszności i o czci dla Boga, wspólnego Ojca wszystkich. Ludzie z różnych krajów, o różnych zwyczajach i językach, pochodzą z jednej krwi. Żydzi mieli dodatkowy powód, by okazywać taką życzliwość: sami byli niegdyś przybyszami w Egipcie. Bóg okazał im wtedy łaskę, więc teraz mieli okazywać łaskę innym i traktować ich tak, jak sami chcieli być traktowani. Byli przybyszami, a mimo to zostali tak wywyższeni, nie mogli więc wiedzieć, jakie dobro może jeszcze spotkać tych cudzoziemców, którymi skłonni byli pogardzać.

Nakazuje się tu również uczciwość w używaniu odważników i miar. Oszukiwanie jest zabronione (Księga Kapłańska 19:35–36). Odważniki i miary miały być dokładne. Sprzedający i mierzący mogą twierdzić, że dają innym tylko to, co im się należy, ale fałszywe odważniki i miary zmieniają sprawiedliwość w oszustwo. To ukryta nieprawość, która pod pozorem uczciwości pozbawia kogoś tego, co mu się należy. Takie oszukiwanie jest gorsze niż okradanie kogoś z kieszeni czy napad na drodze.

Sprzedający powinien dostarczyć pełną ilość towaru, a kupujący zapłacić całą uzgodnioną cenę. Nie da się tego zrobić bez uczciwych wag, odważników i miar. Nie wolno wykorzystywać ani oszukiwać brata. Nawet jeśli ludzie tego nie widzą, Bóg widzi i pomści wszelką taką krzywdę.

Rozdział kończy ogólny nakaz: „Będziecie przestrzegać wszystkich moich ustaw i wypełniać je” (Księga Kapłańska 19:37). Trudno nam przestrzegać Bożych ustaw, jeśli najpierw nie poświęcamy im uwagi i nie rozważamy ich uważnie. Nie wystarczy jednak zauważać Boże nakazy. Naszym obowiązkiem jest także być im posłusznym. Dobre rozumienie Bożych przykazań niewiele znaczy, jeśli nie żyjemy zgodnie z nimi.

Szczere serce zwraca uwagę na wszystkie Boże przykazania (Księga Psalmów 119:6). Nawet gdy nie udaje nam się w pełni ich wypełniać, powinniśmy wciąż mieć przed oczami wszystko, czego Bóg wymaga. Nie wolno nam wybierać sobie tych obowiązków, które nam odpowiadają, i pomijać pozostałych. Powinniśmy dążyć do tego, by w pełni wypełniać wolę Boga.