Lamentacje 3:42 – znaczenie i zastosowanie

Łatwiej jest zganić siebie za narzekanie, niż całkiem przestać narzekać. Prorok już wcześniej przyznał, że człowiek żyjący nie ma powodu do skargi, jakby wcześniej w tym rozdziale przyjrzał się samemu sobie. A jednak żal powraca, raz za razem, jak deszcz po deszczu, i rana znów zaczyna krwawić. Zanim niespokojne serce odzyska pokój, trzeba się nim uważnie zająć.

Po pierwsze, przyznają, że Bóg ma słuszność, zsyłając na nich cierpienie (Księga Lamentacji 3:42). „My odpadliśmy i zbuntowaliśmy się”. Kiedy jesteśmy w trudnym położeniu, powinniśmy uznać własny grzech, wziąć winę na siebie i w ten sposób przyznać, że Bóg jest sprawiedliwy. Nazwij grzech występkiem, nazwij go buntem, a nazwiesz go takim, jaki jest naprawdę. To wyznanie zrodziło się z coraz wnikliwszego badania własnego postępowania. Im dokładniej się sobie przyglądali, tym poważniejszy wydawał im się ich stan.

Po drugie, skarżą się na cierpienia, których doświadczają, a niekiedy mówią w sposób, którego nie powinniśmy naśladować. W ciężkich próbach zawsze musimy dobrze myśleć i mówić o Bogu. Mówią, że nadal są poddani Jego gniewowi. Żałowali za swoje grzechy, a jednak twierdzą: „Nie przebaczyłeś nam” (Księga Lamentacji 3:42). Nie zaznali jeszcze pocieszenia i pewności, że otrzymali przebaczenie. Kary za ich grzechy nie ustały, więc błędnie uznali, że sam grzech nie został im przebaczony. To częsty błąd popełniany przez lud Boży, gdy serce jest zdruzgotane i niespokojne.

Ich położenie było naprawdę nędzne, dlatego mówią: „Nie okazałeś litości” (Księga Lamentacji 3:43). To wrogowie ścigali ich i zabijali, ale ponad tym wszystkim widzieli rękę Boga. „Prześladowałeś nas i zabiłeś” — mówią, mając na myśli: „Spodziewaliśmy się, że będziesz nas chronić i wybawisz”. Czuli, jakby między nimi a Bogiem stanęła przeszkoda. Przez nią Boże błogosławieństwa nie mogły do nich dotrzeć. Gniew Boga zakrył piękno i cześć, które niegdyś wyróżniały Izraela. Albo też chcą powiedzieć, że zostali przykryci niczym umarli — zapomniani i pogrzebani.

Ta sama przeszkoda zdawała się powstrzymywać ich modlitwy przed dotarciem do Boga (Księga Lamentacji 3:44). „Otoczyłeś się chmurą” — mówią. Nie była to jasna chmura, która niegdyś napełniła świątynię i przyciągała do niej czcicieli, lecz ciemna chmura, która okryła górę Synaj i zmusiła lud do zachowania dystansu. Wydawała się tak gęsta, że ich modlitwy jakby w niej ginęły. Nie mogły się przez nią przedostać. Przedłużające się cierpienie może sprawić, że nawet ludzie modlący się zaczną się zastanawiać, czy Bóg rzeczywiście wysłuchuje modlitw, tak jak zawsze wierzyli.

Po trzecie, skarżą się na pogardę ze strony sąsiadów i na doznaną hańbę (Księga Lamentacji 3:45). „Uczyniłeś z nas śmieci i odpadki”. Paweł nawiązuje do tego, gdy mówi, że apostołów traktowano jak „plugastwo świata” i „śmieci wszystkich” (Pierwszy List do Koryntian 4:13). Traktowano ich jak odpadki, deptano po nich i uważano za bezwartościowych. Wrogowie otwierali przeciw nim usta niczym ryczące lwy gotowe ich pożreć albo bez skrępowania szydzili z nich i mówili o nich, co tylko chcieli (Księga Lamentacji 3:46). Podobna skarga pojawia się wcześniej w tej księdze (Księga Lamentacji 2:15–16).

Okrutni i podli ludzie często atakują tych, którzy utracili znaczenie i znaleźli się w głębokim nieszczęściu. Jednak lud sam w dużej mierze ściągnął to na siebie przez swój grzech. Gdyby nie uczynił siebie godnym pogardy, wrogowie nie mogliby go takim ukazać. Dlatego mówi się o nich jak o odrzuconym srebrze: Pan ich odrzucił, ponieważ oni odrzucili Jego.

Po czwarte, skarżą się na straszliwe zniszczenie, które sprowadzili na nich wrogowie (Księga Lamentacji 3:47). Ogarnęły ich trwoga i zasadzka. Wróg nie tylko straszył ich alarmującymi wieściami, lecz także obezwładniał podstępnymi pułapkami i nagłymi atakami. Potem pozostały już tylko klęska i zniszczenie — zagłada córki mojego ludu i córek mojego miasta (Księga Lamentacji 3:48, 3:51).

Jednych schwytano jak ptaki w sidła. Innych ścigano jak bezbronne ptaki, na które poluje drapieżnik (Księga Lamentacji 3:52). „Moi wrogowie zawzięcie mnie ścigali jak ptaka” — mówi prorok, podobnie jak Saul niegdyś polował na Dawida niczym na kuropatwę. Prześladowcy nie dawali za wygraną, a ich nienawiść była bezpodstawna. Bóg miał słuszność, lecz oni nie. Dawid często mówi o tych, którzy nienawidzili go bez powodu. Dotyczy to również Chrystusa i Jego Kościoła (Ewangelia Jana 15:25).

Wróg ścigał ich, aż zdawało się, że całkowicie zwyciężył (Księga Lamentacji 3:53). „Odebrali mi życie w lochu”. Jeńców zamykano w ciemnych więzieniach, odcinając ich od krainy żyjących (Księga Lamentacji 3:6). Albo też cały naród potraktowano tak, jakby był martwy i zrujnowany, pogrzebany pod kamieniem niczym ciało zamknięte w grobie. Zdobywcy patrzyli na naród żydowski jak na zmarły i pogrzebany lud, który nie ma nadziei na powrót do życia. Ezechiel ujrzał podobny stan w widzeniu: dolinę pełną suchych kości.

Ich zagładę przyrównano nie tylko do pogrzebania umarłego, lecz także do tonięcia żywego człowieka w głębokiej wodzie, w której nie da się długo przetrwać (Księga Lamentacji 3:54). „Wody wezbrały ponad moją głowę”. Potop wezbrał i ich pochłonął. Wojsko chaldejskie wdarło się jak rwąca woda, która podniosła się tak wysoko, że sięgała im ponad głowy. Nie mogli przez nią przejść ani przepłynąć. Nie mieli żadnego sposobu, by nie utonąć.

Na koniec skarżą się na głęboki żal i strach, które ogarnęły ich z powodu tego wszystkiego. Cierpiący lud Boży tonie we łzach, a prorok opłakuje jego los (Księga Lamentacji 3:48–49). „Moje oczy spływają potokami wody”. Łzy płynęły obficie i nie przestawały spadać. Nędza nie dawała im wytchnienia, a cierpienie nie słabło. Prorok dodaje: „Moje oczy sprawiają ból mojemu sercu” (Księga Lamentacji 3:51). To, co widzi, głęboko porusza jego serce. Im dłużej patrzy na zniszczenie miasta i kraju, tym bardziej rozpacza.

Dokądkolwiek spojrzę, znajduję coś, co na nowo budzi mój żal — nawet córki mojego miasta, czyli miejscowości wokół Jerozolimy, należące do niej jak córki do miasta-matki. Możliwe też, że chodzi o to, iż moje płaczące oko porusza moje serce: wylewanie żalu nie przynosi ulgi, lecz tylko go nasila i potęguje. Słowa te mogą również znaczyć: moje oko roztapia moją duszę, wypłakałem całą swoją siłę. Nie tylko moje oko jest wyczerpane smutkiem, lecz także dusza i życie (Księga Psalmów 31:9–10).

Głęboki, długotrwały żal odbiera człowiekowi siły i może doprowadzić do grobu nawet młodych. „Płaczę” — mówi prorok — „bardziej niż wszystkie córki mojego miasta”, jeśli przyjmiemy brzmienie podane na marginesie. Twierdzi, że uronił więcej łez niż kobiety, które w ówczesnym przekonaniu należały do delikatniejszej płci, zwykły wylewać w żałobie. Nie ma nic wstydliwego w głębokim opłakiwaniu grzechów grzeszników i cierpień ludu Bożego. Tak samo czynił nasz Pan Jezus: gdy zbliżył się do Jerozolimy, spojrzał na miasto i zapłakał nad nim, choć córki Jerozolimy tego nie zrobiły.

Ogarnia ją również strach. Nie tylko rozpacza nad tym, co się stało, lecz także boi się jeszcze większych nieszczęść i traci wszelką nadzieję. „Wtedy powiedziałem: Jestem odcięty, zgubiony i nie widzę żadnej nadziei na poprawę; jestem jak umarły” (Księga Lamentacji 3:54). Ludzie przygnębieni często ulegają pokusie, by myśleć, że Bóg również ich odrzucił (Księga Psalmów 31:22; Księga Jonasza 2:4).

Pośród tych smutnych skarg pojawia się jedno słowo pocieszenia, które pokazuje, że ich położenie nie było tak beznadziejne, jak im się wydawało. Płaczemy, aż Pan spojrzy i zobaczy z nieba. Po pierwsze, oznacza to, że byli przekonani, iż życzliwa uwaga Boga skierowana na nich w cierpieniu przyniesie rzeczywistą pomoc w każdym ich położeniu. Gdyby Bóg, który teraz zdaje się ukrywać za chmurą, jakby nie dostrzegał naszego nieszczęścia (Księga Hioba 22:13), zechciał tylko rozjaśnić nasze życie, wszystko byłoby dobrze. Jeśli zwróci na nas wzrok, zostaniemy ocaleni (Księga Psalmów 80:19; Księga Daniela 9:17).

Po drugie, mieli nadzieję, że w końcu spojrzy na nich przychylnie i przyniesie ulgę. Traktują to wręcz jak pewnik: choćby przez długi czas spierał się z nimi, nie będzie tego robił bez końca, chociaż na to zasługują. Po trzecie, płacząc, nie przestają czekać. Nie spodziewają się pomocy z żadnej innej strony. Nic ich nie pocieszy poza Jego łaskawym powrotem i nic nie otrze ich łez, dopóki nie spojrzy na nich z wysokości. Ich oczy, które teraz płyną łzami, muszą nadal wypatrywać Pana, ich Boga, aż okaże im miłosierdzie (Księga Psalmów 123:2).