Księga Sędziów 3:1 – znaczenie i zastosowanie

Dowiadujemy się tutaj, które ludy spośród dawnych mieszkańców Kanaanu pozostały w kraju. Niektóre z nich zachowały jedność i nie zostały rozproszone. Należeli do nich władcy pięciu miast filistyńskich: Aszdodu, Gazy, Aszkelonu, Gatu i Ekronu (Pierwsza Księga Samuela 6:17). Trzy z tych miast zostały wcześniej częściowo zdobyte (Księga Sędziów 1:18), ale wygląda na to, że Filistyni, być może przy pomocy dwóch pozostałych miast, później je odzyskali i umocnili wspólną kontrolę nad nimi. Sprawiali Izraelowi więcej kłopotów niż jakikolwiek inny lud, zwłaszcza w późniejszym okresie sędziów, a całkowicie podporządkowani zostali dopiero za czasów Dawida.

Na wybrzeżu Wielkiego Morza, razem z Sydończykami, oparli się także Kananejczycy. Na północy Chiwwici zajmowali znaczną część gór Libanu. Był to odległy obszar, a możliwe, że wspierały ich sąsiednie narody. Oprócz tych większych grup po całym kraju pozostały rozproszone resztki innych ludów, takich jak Chetyci i Amoryci. Izraelici nierozsądnie pozwolili im przetrwać, wskutek czego ludy te namnożyły się, nabrały śmiałości i stały się trudne do pokonania. Dlatego mówi się, że synowie Izraela mieszkali pośród nich, jakby prawo do tej ziemi nadal należało do Kananejczyków, a Izraelici przebywali tam jedynie za ich zgodą.

Zwróćmy teraz uwagę na dwie sprawy dotyczące tych pozostałych ludów. Po pierwsze, Bóg pozwolił im pozostać z mądrych powodów. W poprzednim rozdziale przedstawiono to jako przejaw Bożej sprawiedliwości, ponieważ pozostawił je tam, by karcić Izraela. Tutaj ukazano też drugi wymiar tej decyzji: była ona również wyrazem Bożej mądrości. Bóg pozostawił te ludy, aby ci, którzy nie znali wojen o Kanaan, mogli nauczyć się walczyć (Księga Sędziów 3:1–2). Wolą Boga było, by Izraelici oswoili się z walką.

Było to konieczne, ponieważ ich ziemia była bogata i żyzna, obfitowała w dobra. Gdyby nigdy nie musieli mierzyć się z trudnościami, łatwo staliby się słabi, leniwi i rozmiłowani w wygodach. Nie mogli przez cały czas żyć w dostatku i spokoju. Potrzebowali okresów przeciwności, bo inaczej nawet ich żołnierze staliby się słabi i delikatni, jak ludzie, którzy nie potrafią już znieść żadnej niewygody. Taka miękkość niszczy to, co dobre i wielkie, dlatego lud Boży powinien pilnie się przed nią strzec.

Było to konieczne również dlatego, że Izraelici mieszkali pośród wrogich narodów. Lud Boży był otoczony ze wszystkich stron przez nieprzyjaciół (Księga Jeremiasza 12:9). Potrzebował więc przygotowania zarówno do obrony swoich granic, jak i do przyszłych podbojów, które Bóg obiecał. Najlepiej uczy się wojny przez praktykę. Rozwija ona umiejętności wojskowe, ale kształtuje też ducha żołnierza. Izraelici musieli zostać przygotowani do roli żołnierzy, tak jak mieszkańcy wyspy muszą szkolić żeglarzy.

Pozostali Kananejczycy stali się więc dla Izraela poligonem doświadczalnym. Mierząc się z mniejszymi zagrożeniami, Izraelici mieli przygotować się na większe. Biegając z piechurami, mieli nauczyć się ścigać z końmi (Księga Jeremiasza 12:5). Izrael był też obrazem Kościoła w tym świecie, który musi walczyć, by dojść do ostatecznego zwycięstwa. Żołnierze Chrystusa mają znosić trudy (Drugi List do Tymoteusza 2:3). Podobnie grzech może pozostawać w sercach nawet prawdziwie wierzących, aby uczyli się z nim walczyć, przywdziewali pełną zbroję Bożą i zachowywali czujność.

Biskup Patrick podaje inną możliwą interpretację Księgi Sędziów 3:2. Uważa, że werset może znaczyć, iż Izraelici mieli się przekonać, co to znaczy być zdanym na własne siły. Ich ojcowie walczyli mocą Boga. To Bóg nauczył ich rąk walczyć, a palców prowadzić bój. Lecz teraz, skoro utracili Jego przychylność, mieli się przekonać, jak to jest walczyć jak zwykli ludzie.

Po drugie, Izraelici w sposób niegodziwy związali się z ludami, które pozostały w kraju. Jednym z powodów, dla których Bóg pozostawił te narody pośród nich, było wystawienie Izraela na próbę (Księga Sędziów 3:4). Dzięki temu ci, którzy dochowali wierności Bogu Izraela, mogli okazać swoją wiarę, opierając się pokusie bałwochwalstwa, a niewierni zostali zdemaskowani, gdy jej ulegli. Podobnie także we wspólnotach chrześcijańskich muszą pojawiać się błędne nauki, aby było jasne, kto jest prawdziwie wierzący (Pierwszy List do Koryntian 11:19). Izraelici nie przeszli tej próby i ponieśli dotkliwą porażkę.

Najpierw poślubiali Kananejczyków (Księga Sędziów 3:6), chociaż związki te nie mogły im przynieść ani zaszczytu, ani prawdziwej korzyści. Nie uszlachetniały ich rodu ani nie przysparzały majątku. Zamiast tego szkodziły im pod każdym względem. Po drugie, te małżeństwa prowadziły do wspólnego oddawania czci razem z Kananejczykami. Izraelici służyli ich bogom (Księga Sędziów 3:6), Baalom i bożkom czczonym w gajach (Księga Sędziów 3:7), czyli gęsto zadrzewionych świętych miejscach, które służyły za naturalne świątynie.

Gdy dobrzy zbyt mocno wiążą się ze złymi, należy bardziej obawiać się, że źli zepsują dobrych, niż mieć nadzieję, że dobrzy odmienią złych. To tak, jakby położyć zgniłą gruszkę obok zdrowej. Gdy Izraelici zwrócili się ku obcym bogom, zapomnieli o Panu, swoim Bogu. Chcąc przypodobać się nowym krewnym, nieustannie rozmawiali o Baalach i gajach, a z czasem pamięć o prawdziwym Bogu zaczęła w nich zanikać. Zapomnieli, że On istnieje, i zapomnieli o obowiązkach, które wobec Niego mieli. Ludzka pamięć jest szczególnie zawodna właśnie wtedy, gdy chodzi o pamięć o Bogu. Gdy Bóg znika z pola widzenia, często znika też z myśli. Od tego zapomnienia zaczyna się wszelkie zło na świecie: ludzie schodzą z właściwej drogi, bo zapominają o Panu, swoim Bogu.