Księga Sędziów 21:1 – znaczenie i zastosowanie

Te wersety ukazują wielką gorliwość, z jaką Izraelici wystąpili przeciw złu popełnionemu w Gibea, któremu sprzyjało pokolenie Beniamina. Gdy pokolenia zbierały się na zgromadzenie, zobowiązały się pod surową klątwą, zwaną cheremem, że zniszczą każde miasto, które nie wyśle swoich mężczyzn i przedstawicieli (Księga Sędziów 21:5). Uczyniły tak, ponieważ odmowa oznaczałaby brak oburzenia z powodu zbrodni, brak troski o to, by uchronić naród przed Bożym sądem, oraz lekceważenie wspólnego wezwania do stawienia się na zgromadzeniu.

Gdy Izraelici się zebrali i wysłuchali sprawy, złożyli kolejną uroczystą przysięgę: nikt spośród obecnych ani spośród tych, których reprezentowali, nie wyda swojej córki za Beniaminitę, jeśli będzie mógł temu zapobiec (Księga Sędziów 21:1). Był to element wojny, a nie próba zgładzenia całego pokolenia. Winnych mężczyzn z Beniamina potraktowano jednak podobnie jak ludy Kanaanu, które miały zostać zniszczone, a Izraelitom nie wolno było zawierać z nimi małżeństw. Uznali też, że mężczyźni, którzy tak okrutnie i bezwstydnie postąpili z kobietą, nie nadają się na mężów Izraelitek.

Na ich gniew zapewne głęboko wpłynął czyn Lewity, który rozesłał części ciała swojej zamordowanej żony. Obraz widziany na własne oczy często porusza serce mocniej niż ustna relacja, nawet jeśli jest prawdziwa i dobrze potwierdzona.

Widzimy też głęboki smutek Izraelitów, gdy Beniamin niemal przestał istnieć. Ich gniew z powodu grzechu Beniamina był wielki, ale równie wielki był ich żal po zagładzie tego pokolenia. „Żałowali z powodu swego brata Beniamina” (Księga Sędziów 21:6, 15). Nie żałowali tego, że sprzeciwili się grzechowi. Istnieje święte oburzenie na zło, które wypływa z pobożnego smutku i prowadzi do zbawienia (Drugi List do Koryntian 7:10–11). Żałowali jednak, że posunęli się dalej, niż wymagała sprawiedliwość.

Wystarczyłoby zgładzić tych, których zastali z bronią w ręku. Nie musieli zabijać rolników, pasterzy, kobiet i dzieci. Nawet w czynieniu tego, co słuszne, można posunąć się za daleko. Musimy roztropnie kierować gorliwością, aby to, co zaczyna się od dobrych pobudek, nie skończyło się krzywdą. Także konieczne wymierzanie sprawiedliwości powinno odbywać się z miłosierdziem. Bóg nie karze z upodobaniem i ludzie również nie powinni tego robić. Silne emocje prowadzą też do potrzeby skruchy, ponieważ często chcemy później cofnąć to, co powiedzieliśmy lub zrobiliśmy w gniewie.

W wojnie domowej żadna ze stron nie powinna się chełpić, jakby naprawdę odniosła zwycięstwo. Gdy jedna część wspólnoty miażdży drugą, cała wspólnota ponosi stratę. Tutaj wyginęło jedno z pokoleń Izraela, a więc ucierpiał cały naród.

Izraelici wyrażali swój smutek na kilka sposobów. Po pierwsze, przyszli do domu Bożego, bo właśnie tam zanosili wszystkie swoje wątpliwości, plany, troski i smutki. Tym razem nie było miejsca na radość ani śpiew, lecz tylko na smutek, żałobę i lament. „Podnieśli głos i gorzko zapłakali” (Księga Sędziów 21:2). Nie opłakiwali przede wszystkim czterdziestu tysięcy poległych, bo te straty można było uzupełnić ludźmi z pozostałych jedenastu pokoleń. Martwili się, że niemal całe jedno pokolenie przestało istnieć. Ich skarga przed Bogiem brzmiała: „Brakuje jednego pokolenia” (Księga Sędziów 21:3).

Bóg troszczył się o każde pokolenie. Izraelici byli znani jako naród złożony z dwunastu pokoleń. Każde miało swoje miejsce w obozie i własny kamień na napierśniku arcykapłana. Każde otrzymało błogosławieństwo Jakuba i Mojżesza. Utrata jednego z dwunastu byłaby wielką hańbą, zwłaszcza że chodziło o Beniamina, najmłodszego syna, szczególnie ukochanego przez ich przodka Jakuba. Beniamin przepadł, a co stanie się z Jakubem? Beniamin stał się Ben-Oni: syn prawej ręki przemienił się w syna boleści.

W swoim utrapieniu zbudowali ołtarz, nie po to, by konkurować z ołtarzem przy przybytku, lecz by z nim współdziałać. Ołtarz wyznaczony przy wejściu do przybytku nie wystarczał dla wszystkich ofiar, które zamierzali złożyć. Przynieśli ofiary całopalne i ofiary wspólnotowe: dziękowali za zwycięstwo, prosili o przebaczenie za nierozwagę, z jaką do niego dążyli, i szukali Bożej przychylności w obecnym utrapieniu. Wszystko, co nas zasmuca, powinno prowadzić nas do Boga.

Zawarli też przyjazne porozumienie z Beniaminitami, którzy schronili się w skale Rimmon. Przekazali im publiczne zapewnienie, że nie będą już traktować ich jak wrogów, lecz przyjmą ich jak braci (Księga Sędziów 21:13). Gdy przyjaciele się poróżnią, celem powinno być odnowienie przyjaźni. Trzeba przebaczyć i dodać otuchy nawet tym, którzy zgrzeszyli, jeśli szczerze pokutują (Drugi List do Koryntian 2:7).

Izraelici zatroszczyli się następnie o żony dla Beniaminitów, aby pokolenie mogło się odrodzić, a jego ruiny zostały naprawione. Gdyby mężczyźni z Izraela kierowali się egoizmem, mogliby cieszyć się, że Beniamin wymrze, bo wtedy ziemia przydzielona temu pokoleniu przypadłaby innym z braku spadkobierców. Prawdziwi Izraelici nie próbują jednak budować własnej pomyślności na zgubie sąsiadów. Wszyscy skupili się na znalezieniu sposobu, by odbudować Beniamina.

Wszystkie Beniaminitki i ich dzieci zginęły, a Izraelici przysięgli, że nie wydadzą swoich córek za żadnego z nich. Ponadto prawo Boże zabraniało Izraelowi zawierania małżeństw z Kananejczykami. Zmuszenie tego pokolenia do takich małżeństw oznaczałoby w praktyce skazanie go na służbę obcym bogom.

Co mieli zrobić, aby zapewnić Beniaminitom żony? Biedni mężczyźni z Beniamina ukrywali się w skale, obawiając się, że ich bracia planują ich zgładzić, a jednocześnie otrzymywali pomoc. Plan wyglądał następująco.

Najpierw trzeba było wymierzyć sprawiedliwość miastu Jabesz-Gilead, położonemu w pokoleniu Gada, na wschód od Jordanu. Gdy sprawdzili spis zgromadzonych, sporządzony wcześniej w Księdze Sędziów 20:2, odkryli, że nikt z tego miasta nie odpowiedział na publiczne wezwanie (Księga Sędziów 21:8–9). Jeszcze zanim ustalili, kto się nie stawił, uzgodnili już, że każde miasto w Izraelu, które okaże taką pogardę dla władzy publicznej i wspólnego dobra, zostanie obłożone klątwą. Jabesz-Gilead podlegało więc surowemu wyrokowi, którego nie można było cofnąć. Ci, którzy w wielu miejscach oszczędzali Kananejczyków, choć Bóg nakazał ich zniszczyć, nie potrafili oszczędzić własnych braci, skoro wiązała ich własna przysięga i klątwa.

Dlaczego nie wysłali teraz ludzi, aby wypędzić Jebusytów z Jerozolimy, skąd biedny Lewita musiał odejść do Gibea? (Księga Sędziów 19:11–12). Ludzie często gorliwiej bronią własnej władzy niż Bożej. Wysłali więc oddział liczący dwanaście tysięcy mężczyzn, aby wykonał wyrok na Jabesz-Gilead. Skoro wcześniej uznano, że cała armia jest zbyt liczna, by Bóg wydał Gibea w ich ręce, tym razem wysłano tylko niewielki oddział (Księga Sędziów 21:10). Rozkazano im zabić wszystkich: mężczyzn, kobiety i dzieci (Księga Sędziów 21:11), zgodnie z prawem nakazującym uśmiercić każdego, kto został oddany na zagładę przez tych, którzy mają nad nim władzę (Księga Kapłańska 27:29).

W ten sposób znaleźli sposób, by zapewnić Beniaminitom żony. Kiedy Mojżesz wysłał w imieniu Pana taką samą liczbę mężczyzn, by ukarać Midianitów, wydał podobny rozkaz: należało zabić zamężne kobiety razem z ich mężami, ponieważ stanowili z nimi jedno ciało, a dziewice pozostawić przy życiu (Księga Liczb 31:17–18). Tamten wcześniejszy przypadek wystarczał, by uzasadnić takie samo rozróżnienie między żoną a dziewicą w tej sytuacji (Księga Sędziów 21:11–12). W Jabesz-Gilead znaleźli czterysta dziewic zdolnych do małżeństwa i wydali je za czterystu ocalałych Beniaminitów (Księga Sędziów 21:14). Ich ojcowie nie byli obecni, gdy składano przysięgę, że nie wyda się córek za Beniaminitów, nie ciążył więc na nich wyraźny obowiązek jej dotrzymania. Ponieważ zaś kobiety te zostały wzięte jako łup wojenny, zwycięzcy mogli nimi rozporządzać.

Być może ten nowy związek między Beniaminem a Jabesz-Gilead sprawił później, że Saul, który był Beniaminitą, szczególnie troszczył się o to miejsce (Pierwsza Księga Samuela 11:4), choć do tego czasu zamieszkiwały je już nowe rodziny.