Księga Jozuego 8:3 – znaczenie i zastosowanie

Opisuje tu zdobycie Aj przez zaskakujący atak. Zastosowana strategia była słuszna i dozwolona, ponieważ pokierował nią sam Bóg. Nie ma powodu sądzić, że podobna metoda byłaby niewłaściwa także w innych wojnach.

Nie złamano żadnego traktatu pokojowego ani nie wykorzystano świętej obietnicy dla własnej korzyści. Takie zobowiązania są święte i nie wolno traktować ich lekko. Gdy ktoś coś obieca, staje się to jego zobowiązaniem, nawet wobec wroga. W tym przypadku jednak nikt nie skłamał. Ukryto jedynie własne plany, a wróg nie ma prawa ich znać.

Jedyną udawaną rzeczą był odwrót, który sam w sobie nie dowodzi ani porażki, ani zamiaru, by już nie wracać. Mieszkańcy Aj powinni byli zachować czujność i pozostać za murami miasta. Zdrowy rozsądek powinien im podpowiedzieć, by nie ścigać znacznie liczniejszej armii i nie zostawiać miasta bez obrony. Jeśli jednak ktoś chce dać się zwieść, niech się zwiedzie. Skoro Kananejczycy zachowali się nierozsądnie i złamali wszelkie zasady rozsądnego działania, ścigając Izraelitów, nie można winić Izraela za wykorzystanie ich lekkomyślności.

Pewna trudność dotyczy jednak liczebności oddziałów biorących udział w ataku. W Księdze Jozuego 8:3 mowa o wybraniu trzydziestu tysięcy ludzi i wysłaniu ich nocą, by zaskoczyli miasto, gdy zostanie opuszczone. Później czytamy, że Jozue wziął pięć tysięcy ludzi i rozmieścił ich w zasadzce za miastem, a oddział ten wkroczył do miasta i podpalił je (Księga Jozuego 8:12; Księga Jozuego 8:19). Niektórzy sądzą, że były dwie grupy przygotowane do zasadzki: najpierw trzydzieści tysięcy, a potem pięć tysięcy. Większy oddział miałby wykonać inne zadania, podczas gdy główna armia atakowałaby otwarcie.

Inni uważają, że cały lud zgromadził się jedynie na obozowisku przed miastem, a Jozue wybrał spośród zebranych trzydzieści tysięcy do tej operacji. Z tej grupy wysłał pięć tysięcy, by ukryli się w zasadzce, ponieważ taki oddział mógł się przemieścić niezauważony. Pozostali, czy to dwadzieścia pięć tysięcy, czy całe trzydzieści tysięcy, przeprowadzili otwarty atak. Nawet jeśli dopuścimy niewielki nieporządek w sposobie opowiedzenia tej historii, jej główna myśl jest dość jasna: najpewniej była tylko jedna zasadzka, licząca prawdopodobnie pięć tysięcy ludzi, a to wystarczało do wykonania zadania.

Najważniejsze szczegóły tej historii są jasne. Ukryty oddział przemieścił się za miasto, po stronie przeciwnej do tej, po której stała główna armia. Ukształtowanie terenu prawdopodobnie pomogło go zamaskować. Jozue i towarzyszące mu wojsko stanęli naprzeciw miasta, a jego obrońcy ruszyli do ataku. Wtedy Izraelici się wycofali, ustąpili pola i sprawiali wrażenie, że uciekają w stronę pustyni.

Gdy mieszkańcy Aj to zobaczyli, wysłali za nimi wszystkie swoje siły. Miasto pozostało bez obrony, więc ludzie ukryci w zasadzce zdobyli je i podpalili. Kiedy dym dał Jozuemu umówiony znak, zawrócił on z całą armią przeciwko ścigającym. Dla Aj było już za późno. Jej mieszkańcy zrozumieli, że wpadli w pułapkę, lecz droga odwrotu była odcięta i wszyscy zginęli. Podobny podstęp opisano w Księdze Sędziów 20:30 i następnych wersetach.

Widzimy też, jak dzielnym dowódcą był Jozue. Po pierwsze, wyróżniały go trafny osąd i umiejętność działania. Bóg podsunął mu w poprzednim wersecie myśl, by urządzić zasadzkę za miastem (Księga Jozuego 8:2), ale to Jozue mądrze opracował szczegóły. Mądrość rzeczywiście daje mądremu człowiekowi więcej siły niż dziesięciu możnym (Księga Koheleta 7:19).

Po drugie, Jozue był pilny i energiczny. Wstał wcześnie rano, by nie tracić czasu i całkowicie skupić się na zadaniu. Kto chce toczyć duchowe zmagania, nie powinien miłować wygody. Po trzecie, Jozue wykazał się odwagą i niezłomnością. Choć Izraelici zostali już wcześniej odparci pod Aj, on po raz drugi osobiście poprowadził ich do walki (Księga Jozuego 8:5). Zabrał też ze sobą starszych Izraela (Księga Jozuego 8:10), jakby szedł sądzić przestępców, a nie walczyć z wrogami.

Po czwarte, Jozue działał rozważnie i z namysłem. Tej nocy udał się na środek doliny, by przygotować wszystko do ataku i upewnić się, że niczego nie brakuje. Biskup Patrick przypuszczał, że Jozue mógł pójść tam sam, by modlić się o Boże błogosławieństwo dla tej wyprawy. Jego modlitwa nie była daremna. Po piąte, Jozue był wytrwały i konsekwentny. Gdy wyciągnął włócznię w stronę miasta (Księga Jozuego 8:18), nie opuścił jej, dopóki zadanie nie zostało wykonane. Podczas walki jego ręce były niezachwiane, tak jak ręce Mojżesza wytrwały w modlitwie aż do zachodu słońca. Ci, którzy wyciągnęli ręce przeciw duchowym wrogom, nie powinni ich cofać.

Strategia Jozuego wskazuje również na Pana Jezusa Chrystusa. Jozue był Jego typem, czyli osobą, która zapowiadała Chrystusa. Jozue odniósł zwycięstwo, pozornie ustępując, jakby sam poniósł klęskę. Podobnie, gdy Jezus skłonił głowę i oddał ducha, mogło się wydawać, że śmierć Go pokonała, a cała Jego sprawa upadła. Jednak w zmartwychwstaniu powstał i całkowicie zwyciężył moce ciemności. Zmiażdżył głowę węża, pozwalając, by wąż zranił Go w piętę.

Widzimy także posłuszeństwo Izraela. Wszystko, co Jozue polecił im zrobić zgodnie z nakazem Pana, wykonali bez narzekania i sprzeciwu (Księga Jozuego 8:8).

Ludzie wysłani do zasadzki między Betel a Aj, dwoma miastami sprzymierzonymi przeciw Izraelowi, znaleźli się w prawdziwym niebezpieczeństwie. Gdyby ich odkryto, wszyscy mogliby zginąć. Mimo to poszli dobrowolnie. Kiedy główna armia udała, że się wycofuje, i rzuciła się do ucieczki, było to zarówno upokarzające, jak i ryzykowne, a jednak wykonali rozkaz Jozuego.

Jak nierozsądnie postąpił król Aj! Po pierwsze, nie wykorzystał zwiadowców na tyle dobrze, by dostrzec ludzi ukrytych za miastem (Księga Jozuego 8:14). To uderzający przykład Bożej mocy, która zaślepia ludzi na to, co mogłoby ich ocalić. Król nie wiedział, że za miastem czekają na niego ludzie ukryci w zasadzce. Ci, którym grozi największe niebezpieczeństwo, często najmniej zdają sobie z niego sprawę.

Po drugie, gdy Izraelici pozornie zaczęli uciekać, król wyprowadził wszystkie swoje siły w pościg i nie zostawił nikogo, by strzegł miasta ani osłaniał odwrót (Księga Jozuego 8:17). W ten sposób wrogowie ludu Bożego często sami doprowadzają się do zguby przez własną zawziętość. Tak samo postąpił faraon: z zapałem ścigał Izraela i w ten sposób wprowadził swoje wojska do Morza Czerwonego.

Po trzecie, z faktu, że w poprzednim ataku Izraela zginęło zaledwie trzydziestu sześciu ludzi spośród trzech tysięcy, król błędnie wywnioskował, że większa armia również zostanie natychmiast pokonana (Księga Jozuego 8:6). Uznał, że Izraelici znów przed nimi uciekają. Zobaczmy, jak powodzenie głupców obraca się przeciw nim: napełnia ich pychą i popycha ku zgubie. Bóg posłużył się mieszkańcami Aj jak rózgą, by skorygować swój lud z powodu jego grzechu, ale zwycięstwo nad Izraelitami napawało ich pychą, jakby to oni sami zdobyli moc ocalenia własnego narodu. Wkrótce przekonali się, jak bardzo się mylili. Gdy Izrael odzyskał Bożą przychylność, Aj nie mogło już mieć nad nim władzy. Bóg posłużył się Aj wyłącznie po to, by zdyscyplinować Izrael, a potem odrzucił samą rózgę, choć mieszkańcy Aj mieli zupełnie inne zamiary i pragnęli jedynie zniszczenia (Księga Izajasza 10:5–7).

Po czwarte, zobaczmy, jak pełne było zwycięstwo, które Izrael odniósł dzięki Bożej przychylności i błogosławieństwu. Każdy oddział wykonał swoje zadanie. Podzielone siły Izraela rozumiały się dzięki ustalonym sygnałom, a wszystko przebiegło zgodnie z planem. Mieszkańcy Aj, choć byli przekonani o zwycięstwie, nagle znaleźli się w okrążeniu. Nie mieli ani odwagi do walki, ani miejsca, by uciec, i musieli oddać życie w ręce napastników. Trudno powiedzieć, czy głośniejsze były okrzyki Izraelitów, czy krzyki mieszkańców Aj. Łatwo sobie jednak wyobrazić strach i zamęt, które ich ogarnęły, gdy największa pewność siebie nagle ustąpiła miejsca najgłębszej rozpaczy.

Triumf bezbożnych trwa krótko (Księga Hioba 20:5). Na chwilę zostają wywyższeni, by potem ich upadek i zagłada były tym dotkliwsze (Księga Hioba 24:24). Zobaczmy, jak szybko zmienia się sytuacja tych, którzy nie mają Boga po swojej stronie.