Księga Jozuego 20:1 – znaczenie i zastosowanie

Wiele nakazów Prawa Mojżeszowego miało zostać wprowadzonych w życie, gdy Izrael wkroczył do Kanaanu. Jednym z nich było wyznaczenie bezpiecznych miast dla każdego, kto nieumyślnie zabił drugiego człowieka. Było to miłosierne postanowienie dla całego Izraela, bo nikt nie mógł mieć pewności, że jemu samemu nigdy nie przydarzy się taka sytuacja. Służyło też dobru kraju: krew niewinnego człowieka, winnego jedynie czynu, a nie zamiaru, nie powinna być przelana nawet przez mściciela krwi, czyli najbliższego krewnego, któremu wolno było dochodzić sprawiedliwości.

Bóg przypomina im o tym prawie, ponieważ było dla nich bardzo pożyteczne, aby pamiętali również o pozostałych prawach, które nadał ku swojej czci. Nakaz wyznaczenia tych miast pojawił się w bardzo odpowiednim momencie: ziemię właśnie zmierzono i można ją było podzielić na trzy części, jak polecił Bóg, by miasta schronienia były rozmieszczone jak najlepiej (Księga Powtórzonego Prawa 19:3). Prawdopodobnie jednak nie zrobiono tego aż do czasu, gdy w następnym rozdziale lewici otrzymali swój dział, ponieważ wszystkie miasta schronienia miały być miastami lewickimi.

Gdy tylko Bóg dał im miasta, w których mogli zamieszkać, polecił wyznaczyć miasta schronienia, do których każdy z nich mógł kiedyś uciec, by ocalić życie. W ten sposób Bóg zatroszczył się nie tylko o ich codzienny spokój, lecz także o ochronę w niebezpieczeństwie, którego w tym świecie należy się spodziewać i na które trzeba być przygotowanym. Wskazuje to również na to, co duchowy Izrael Boży ma i będzie miał w Chrystusie i w niebie: nie tylko miejsce odpoczynku, lecz także schronienie zapewniające bezpieczeństwo.

Nie powinniśmy sądzić, że o miastach schronienia tak często wspominano w Prawie Mojżeszowym i otaczano je tak wielką troską, jeśli nie miały zapowiadać czegoś większego. Ich cel można by w pełni osiągnąć w naszym prawodawstwie, gdyby sądy chroniły i uniewinniały sprawcę śmierci we wszystkich przypadkach, w których przysługiwało mu prawo do schronienia. Pismo Święte poświęca im jednak tak wiele miejsca, ponieważ były obrazem pomocy, jaką Ewangelia przynosi ubogim, skruszonym grzesznikom, oraz ochrony przed przekleństwem Prawa i gniewem Boga w naszym Panu Jezusie. Wierzący uciekają do Niego po schronienie (List do Hebrajczyków 6:18) i znajdują się w Nim (List do Filipian 3:9) jak w bezpiecznym miejscu, gdzie są chronieni przed zatrzymaniem; nie ma już dla nich potępienia (List do Rzymian 8:1).

Kolejne nakazy wyjaśniają, jak należało korzystać z tych miast. Prawo w tej sprawie zostało już wcześniej szczegółowo podane (Księga Liczb 35:10 i następne). Zakłada ono, że można było nieumyślnie zabić człowieka, nawet własne dziecko albo najdroższego przyjaciela. Sprawca mógł wcale nie żywić do tej osoby nienawiści, a wcześniej naprawdę ją kochać (Księga Jozuego 20:3, 5). Życie ludzkie jest tak niepewne, że powinniśmy dziękować Bogu, iż uchronił nas zarówno przed nieumyślnym zabiciem kogoś, jak i przed śmiercią z czyjejś ręki.

W takiej sytuacji krewni zmarłego domagaliby się życia sprawcy, kierując się starą zasadą, że kto przelewa ludzką krew, sam ma zginąć z ręki człowieka. Jeśli jednak po rzetelnym rozpatrzeniu sprawy wykazano, że do zabójstwa doszło naprawdę nieumyślnie, a nie z premedytacją, czy to wskutek dawnej nienawiści, czy nagłego gniewu, sprawca miał znaleźć ochronę przed mścicielem krwi w jednym z tych miast (Księga Jozuego 20:4–6). Mógł tam mieszkać pod opieką władz, ale musiał pozostać w mieście, podlegając ograniczeniom, aż do śmierci arcykapłana. Dopiero wtedy wolno mu było wrócić do domu.

Żydzi twierdzą, że jeśli taki człowiek zmarł przed arcykapłanem i został pochowany w mieście schronienia, to po śmierci arcykapłana jego kości przenoszono z szacunkiem do grobu rodzinnego.