Księga Jozuego 11:19 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki werset opisuje dwie drogi, którymi mogło pójść każde miasto. Wszystkie wymienione w tym rozdziale miasta zostały zdobyte zbrojnie, a Gibeon jest wyjątkiem. Pismo mówi wprost: „Żadne miasto nie zawarło pokoju z Izraelitami oprócz Chiwwitów mieszkających w Gibeonie. Wszystkie zostały zdobyte zbrojnie.” Ta różnica pokazuje, że w czasie walk istniała możliwość porozumienia, która nie musiała kończyć się mieczem. W tym zdaniu wyczuwa się napięcie między strachem a nadzieją. Mieszkańcy Gibeonu zdecydowali się na pokój, gdy inni wybrali obronę lub walkę, i ich wybór stał się w tekście jedyną drogą ocalenia spośród wielu. Pokój został tu zawarty, czyli ustalony między stronami, a nie tylko narzucony przez zwycięzcę. Rozdział 11 w Księdze Jozuego wiąże też przebieg wojen z zamysłem Pana, o czym mówi wers 20 („Księga Jozuego 11:20”). Ten fragment nie daje prostych odpowiedzi na pytanie o cierpienie tych, którzy przegrali. Zostaje w nim jednak obraz, że nawet w czasach zbrojnych konfliktów pokój bywał możliwy, i że Bóg zna każdą drogę, którą ludzie wybierają.

Zdanie o Gibeonitach wyznacza w opowieści wyjątek: spośród miast, z którymi zetknął się Izrael, tylko mieszkańcy Gibeonu zawarli pokój. Pozostałe zostały zdobyte zbrojnie. Tekst nie przedstawia więc podboju jako serii jednakowych starć; odnotowuje, że możliwe było także porozumienie, choć nie opisuje go w tym wersecie. Wyjątek nie oznacza, że rozdział łagodzi obraz wojny. Przeciwnie, następny werset wiąże opór przeciwników z zamiarem Pana, a wcześniejszy podkreśla, że Jozue wykonywał polecenia przekazane przez Mojżesza. W obrębie narracji zwycięstwo Izraela zostaje zatem przedstawione jako część konkretnej historii przymierza i sądu, nie jako ogólna pochwała przemocy ani wzór postępowania dla późniejszych wspólnot. To rozróżnienie jest ważne przy lekturze trudnych tekstów biblijnych. Opis tego, co wydarzyło się w określonej opowieści, sam przez się nie daje każdemu pokoleniu prawa do podboju w imię Boga. Werset zachowuje zarazem dwie prawdy o tej historii: wojna objęła niemal wszystkie miasta, a pokój z Gibeonitami pozostał rzeczywistym, choć odosobnionym wyjątkiem.

Księga Jozuego 11:19 mówi krótko: „Żadne miasto nie zawarło pokoju z Izraelitami oprócz Chiwwitów mieszkających w Gibeonie. Wszystkie zostały zdobyte zbrojnie”. Wśród długiej listy podbojów ten jeden wyjątek rzuca się w oczy. Mieszkańcy Gibeonu zawarli pokój, a pozostałe miasta przeszły przez wojnę. Werset nie podaje oceny ani uzasadnienia. Stwierdza fakt i na tym poprzestaje, dlatego nie należy z niego wyciągać wniosków, które tekst sam nie stawia. Pokazuje jednak, że pokój był w tamtej sytuacji realną możliwością, a nie tylko pobożnym życzeniem. Ma to znaczenie także dla codziennych spraw. Wiele sporów w rodzinie, w pracy czy w sąsiedztwie kończy się podobnie jak większość miast z tego opisu: jedna strona narzuca swoje, druga ustępuje albo się broni. Gibeon przypomina, że wybór między walką a zawarciem pokoju nie zależy wyłącznie od tego, kto ma większą siłę. Zależy też od tego, kto zdecyduje się wyciągnąć rękę jako pierwszy.

Ten werset ukazuje kraj, w którym pokój między Izraelitami a mieszkańcami miast niemal nie zaistniał. Jedynym wyjątkiem byli Chiwwici z Gibeonu; pozostałe miasta zostały zdobyte zbrojnie. Zdanie jest krótkie, lecz jego ciężar nie jest mały. Za podsumowaniem zwycięstw stoją ludzie i miasta dotknięte wojną, nie tylko nazwy na mapie. W rozdziale ta relacja należy do opowieści o długiej walce Jozuego i o wykonaniu poleceń przekazanych przez Mojżesza. Sąsiedni werset przypisuje upór przeciwników zamiarowi Pana, a dalsza część mówi o podziale kraju i ustaniu wojny. Nie czyni to przemocy łatwą do przyjęcia ani nie daje podstaw, by uznać ją za wzór postępowania dla każdej epoki. To zapis konkretnego, surowego rozdziału historii Izraela, a nie obietnica, że wiernym zawsze przypadnie zwycięstwo. Wyjątek Gibeonu przypomina w obrębie tej relacji, że nie wszystkie spotkania zakończyły się walką. Nie zmienia skali podboju, ale pozostaje wyraźnym śladem pokoju pośród wojny. W tej opowieści pokój nie jest tłem ani oczywistym finałem. Jest rzadkim, konkretnym wyjątkiem.