Ewangelia Jana 18:39 – znaczenie i zastosowanie

W Ewangelii Jana 18:39 Piłat przypomina zwyczaj paschalny, według którego w czasie święta uwalnia się jednego więźnia, i zadaje pytanie, które stawia tłum przed wyborem. Słowo „zatem” łączy tę propozycję z tym, co Piłat już usłyszał i z jego wcześniejszym wyznaniem, że nie znajduje winy. Zwyczaj, który miał być zwykłą łaską, zostaje więc użyty jako miejsce, w którym ktoś inny ma zdecydować o losie Jezusa. Warto zauważyć, że pytanie brzmi: „Czy zatem chcecie, abym wam uwolnił Króla żydowskiego?”. Nie jest to rozkaz, lecz prośba o odpowiedź. To proste zdanie odsłania coś bardzo ludzkiego: decyzja jest w czyichś rękach, a jednak ciężar wyboru spada na tych, którzy stoją przed sędzią. Ewangelia nie opisuje tu uczuć zgromadzonych, ale kolejny wers pokazuje, jak zakończyła się ta chwila. Najmocniej działa tu sam układ. Wolność proponowana przez Piłata zbiega się z tytułem Króla, który zostaje wypowiedziany wprost. Pytanie o uwolnienie staje się więc pytaniem o to, kim jest Ten, o którym mowa. W tym jednym zdaniu królewski tytuł Jezusa i prośba o uwolnienie stoją obok siebie, co pokazuje, że wybór dotyczy także tego, Kim On jest.

W Ewangelii Jana 18:39 Piłat przedstawia uwolnienie Jezusa jako możliwy gest zgodny z paschalnym zwyczajem: „Czy zatem chcecie, abym wam uwolnił Króla żydowskiego?”. Jego słowa nie są jednak wyznaniem wiary w królewską godność Jezusa. To pytanie rzymskiego namiestnika, który chwilę wcześniej powiedział, że nie znajduje w Nim winy, lecz ujmuje sprawę w politycznych kategoriach tytułu „Króla żydowskiego”. Wcześniej Jezus wyjaśnił, że Jego królestwo nie jest z tego świata i że przyszedł dawać świadectwo prawdzie. Piłat słyszy więc o prawdzie i królowaniu, ale rozpatruje Jego sprawę jako decyzję administracyjną: kogo uwolnić. W kolejnym wersecie tłum wybiera Barabasza, nazwanego zbrodniarzem. Kontrast nie sprowadza się do tego, że jedna osoba jest niewinna, a druga winna. Pokazuje też napięcie między królowaniem, które Jezus opisuje przez świadectwo prawdzie, a wyborem tłumu. Werset nie wyjaśnia sam, dlaczego ludzie odrzucają Jezusa. Ukazuje jednak, jak Jego tożsamość zostaje sprowadzona do pytania, czy należy Go uwolnić. Paschalny zwyczaj staje się ramą dla wyboru, który ujawnia różnicę między władzą Jezusa a logiką decyzji tłumu.

Piłat stawia tłumowi wybór, który brzmi jak zwykła sprawa. Wspomina o zwyczaju uwalniania jednego więźnia w czasie Paschy i od razu pyta: „Czy zatem chcecie, abym wam uwolnił Króla żydowskiego?”. Pytanie zadane wprost zmusza do wyraźnego stanowiska. Wcześniej sędzia oświadczył już, że nie znajduje w Jezusie winy, a mimo to przekazuje decyzję tym, którzy stoją przed nim. Tekst nie tłumaczy, dlaczego Piłat tak postąpił ani czego spodziewał się po tłumie. Zapisuje samo pytanie i jego dwie strony: uwolnienie więźnia albo uwolnienie Króla. Zestawienie tych możliwości pokazuje, jak łatwo przedstawić alternatywę tak, by odpowiedź wydawała się oczywista, a jednak wciąż wymagała decyzji. Ten werset ukazuje też, że wybór zapada w obecności innych. Piłat nie działa w pustce, a zebrani nie mogą udawać, że nie wiedzą, o co chodzi. Pytanie o Jezusa nie zostaje rozstrzygnięte przez sędziego. Trafia do ludzi, którzy muszą na nie odpowiedzieć. Wers 39 zostawia to napięcie otwarte, zanim w następnym wersie padnie odpowiedź zebranych.

„Czy zatem chcecie, abym wam uwolnił Króla żydowskiego?” W pytaniu Piłata pobrzmiewa możliwość wyboru, lecz tytuł nadany Jezusowi nie mieści się w zwykłej politycznej kalkulacji. Chwilę wcześniej Jezus powiedział, że Jego królestwo nie jest z tego świata i że przyszedł dać świadectwo prawdzie. Piłat uznał, że nie znajduje w Nim winy, a jednak oddaje decyzję tłumowi. Uwolnienie więźnia na Paschę staje się tu konkretnym znakiem: niewinny Król może odejść na wolność, ale zgromadzeni wołają o Barabasza, nazwanego zbrodniarzem. Jan nie ukrywa tej wymiany za wzniosłymi słowami. Pokazuje, jak łatwo prawda staje przed ludźmi, a oni wybierają to, co już znają, nawet jeśli prowadzi ku przemocy. W tym obrazie jest ciężar, ale także odsłonięcie godności Jezusa. Jego królewskość nie opiera się na sile, która zmusza do posłuszeństwa. Pozostaje związana ze świadectwem prawdzie, nawet gdy inni nie chcą go przyjąć. Wers ten nie rozstrzyga każdego ludzkiego wyboru, lecz ukazuje, jak poważna jest chwila, w której prawda zostaje wypowiedziana, a jej słuchanie pozostaje wolne.