Ewangelia Jana 18:38 – znaczenie i zastosowanie

Pytanie Piłata brzmi jak głos kogoś zmęczonego naciskiem tłumu, kto nie chce zostać w rozmowie dłużej, niż to konieczne. Ewangelia Jana 18:38 zapisuje je po słowach Jezusa o tym, że przyszedł, aby dać świadectwo prawdzie. Tekst nie podaje odpowiedzi na to pytanie. Od razu opisuje, że Piłat wyszedł ponownie do Żydów i powiedział: „Ja nie znajduję w Nim żadnej winy”. Ta chwila porusza, bo prawda zostaje postawiona jako pytanie, a jej świadectwo pada przed ludźmi, którzy oczekiwali od niego decyzji. Widać tu coś, co bywa bliskie każdemu sercu. Piłat stał blisko prawdy, usłyszał o niej z ust Jezusa, a mimo to wrócił do tych, od których spodziewano się wyroku. Jego zdanie o niewinności pozostaje jednak prawdziwe, choć wypowiedział je ktoś, kto nie wytrwał przy własnym pytaniu. Słowa mają swoją wagę niezależnie od tego, czy mówiący zdążył się nad nimi zatrzymać. Najmocniej działa w tym fragmencie to, czego tekst nie dopowiada. Pytanie zostaje bez odpowiedzi, a ta cisza jest miejscem, w którym prawda pozostaje otwarta i zdolna towarzyszyć każdemu, kto wraca do tego fragmentu.

„Co to jest prawda?” — pytanie Piłata pada tuż po tym, jak Jezus mówi, że przyszedł na świat, aby dać świadectwo prawdzie, i że słuchają Go ci, którzy są z prawdy. Ewangelia nie wyjaśnia, czy Piłat pyta z cynizmem, z bezradnością czy z rzeczywistej ciekawości. Pokazuje jednak znaczącą kolejność: po zadaniu pytania Piłat wychodzi, a następnie oświadcza, że nie znajduje w Jezusie żadnej winy. To zestawienie odsłania rozdźwięk między uznaniem niewinności a rozpoznaniem, kim jest Jezus. Piłat potrafi wydać trafny sąd o braku winy, lecz tekst nie pokazuje, by podjął rozmowę o prawdzie, którą Jezus właśnie przed nim odsłonił. Nie należy zatem traktować jego pytania jako pewnej deklaracji, że prawdy nie da się poznać. Ewangelista pozostawia motyw Piłata nieokreślony, a uwagę kieruje ku kontrastowi: Jezus daje świadectwo prawdzie, podczas gdy urzędnik stwierdza Jego niewinność i odchodzi. W kontekście procesu prawda nie jest abstrakcyjną zagadką oddzieloną od wydarzeń. Staje przed Piłatem w osobie oskarżonego Króla, którego królestwo nie opiera się na przemocy. Werset pokazuje, że samo wypowiedzenie słusznego sądu nie musi jeszcze oznaczać przyjęcia prawdy.

Piłat pyta: „Co to jest prawda?” (Ewangelia Jana 18:38). Pada to pytanie tuż po tym, jak Jezus powiedział, że przyszedł na świat, aby dać świadectwo prawdzie (Ewangelia Jana 18:37). Piłat stoi naprzeciw Tego, który właśnie mówił o prawdzie, ale tekst nie mówi, że czekał na odpowiedź. Zaraz potem wychodzi do tłumu. Słowa, które wypowiada na zewnątrz, są jasne: „Ja nie znajduję w Nim żadnej winy”. Piłat rozpoznaje niewinność. Wers nie opisuje jednak, by wyciągnął z tego konsekwencje. Dalsza część historii, w której tłum domaga się uwolnienia Barabasza (Ewangelia Jana 18:40), pokazuje, jak daleko może być od rozpoznania prawdy do jej wyboru. Wers nie ocenia Piłata wprost. Pokazuje jego pytanie i jego ruch. Prawda nie traci mocy dlatego, że ktoś od niej odwrócił wzrok. Piłat miał ją w zasięgu ręki i sam wypowiedział jej część na głos. Zabrakło mu gotowości, by pozwolić, aby z niej wynikało to, co ją potwierdza.

W pytaniu Piłata: „Co to jest prawda?” pobrzmiewa coś więcej niż ciekawość. Jezus właśnie powiedział, że przyszedł dać świadectwo prawdzie i że ten, kto jest z prawdy, słucha Jego głosu. Piłat jednak nie zostaje przy tym słowie. Wychodzi i oznajmia, że nie znajduje w Jezusie winy. Ta scena odsłania bolesny rozdźwięk: prawda stoi przed Piłatem, a on zarazem rozpoznaje niewinność Jezusa i nie podejmuje rozmowy, która mogłaby przemienić jego osąd. Ewangelia nie mówi, co Piłat miał w sercu; pokazuje jednak jego słowa i odejście. Wkrótce tłum zażąda uwolnienia Barabasza, a nie Jezusa. W perspektywie wieczności ten krótki dialog przypomina, że prawda nie jest jedynie pojęciem do rozważania. W Ewangelii Jana wiąże się ze świadectwem Jezusa i z Jego głosem, który domaga się odpowiedzi. Piłat pozostaje na progu tej odpowiedzi: wypowiada pytanie, lecz odchodzi, nie czekając na odpowiedź. Jego wyrok o niewinności nie zatrzymuje biegu wydarzeń. A jednak niewinność Jezusa pozostaje widoczna nawet pośród ludzkiego sądu.