Ewangelia Jana 18:31 – znaczenie i zastosowanie

Zdanie, które wypowiadają Żydzi w tym wersecie, brzmi prawie jak formalność: „Nam nie wolno nikogo zabić.” Ci sami ludzie kilka wierszy wcześniej dbali o czystość przed Paschą i nie chcieli wejść do pretorium. Widać w tym troskę o własne sumienie, które potrafi być bardzo uważne w drobiazgach, a jednocześnie oddaje w obce ręce człowieka, którego sami przyprowadzili. Serce zatrzymuje się właśnie przy tym kontraście, bo pokazuje, jak łatwo zachować czyste ręce, gdy serce jest zajęte czymś innym. Piłat odsyła sprawę z powrotem do tych, którzy go o nią prosili. W jego słowach słychać chęć pozbycia się ciężaru cudzego sporu. Warto zauważyć, że tekst nie opisuje motywów nikogo z osobna. Pokazuje rozmowę, w której każdy próbuje zostawić odpowiedzialność komuś innemu. Ewangelia Jana 18:32 dodaje, że tak miało się spełnić słowo Jezusa o sposobie Jego śmierci. Ludzkie uniki i lęki nie wymykają się Bożemu planowi, choć nie usprawiedliwiają grzechu tych, którzy wypełniają go własnymi wyborami.

Wers 31 ukazuje starcie nie tylko wokół winy Jezusa, lecz także wokół tego, kto ma prawo wydać wyrok. Piłat odsyła oskarżycieli do ich własnego prawa, ale oni odpowiadają, że nie wolno im nikogo zabić. Ich słowa ujawniają granicę władzy: mogą oskarżyć i doprowadzić Jezusa przed rzymskiego namiestnika, lecz wykonanie kary śmierci zależy od rzymskiej władzy. Ważne jest, by nie odczytywać określenia „Żydzi” jako oskarżenia całego narodu. W bezpośrednim kontekście chodzi o ludzi, którzy przyprowadzili Jezusa i rozmawiają z Piłatem; chwilę wcześniej to oni twierdzą, że Jezus jest złoczyńcą. Ewangelia przedstawia konkretny spór i konkretne osoby, nie podstawę do zbiorowej winy. Jana 18:32 dopowiada, że ten obrót wydarzeń wiąże się ze słowami Jezusa o rodzaju śmierci, jaką miał umrzeć. Nie znaczy to, że Piłat czy oskarżyciele działają bez odpowiedzialności. Narracja łączy ludzkie decyzje polityczne z szerszym biegiem wydarzeń, który Jezus zapowiedział. Wers 31 odsłania więc paradoks procesu: władza próbuje przerzucić odpowiedzialność, ale jej decyzje prowadzą ku temu, co Jezus wcześniej zapowiedział.

Piłat w tym fragmencie rozmawia z ludźmi, którzy wydali Jezusa, a sami nie chcą wchodzić do pretorium. Jego słowa „Weźcie Go wy i osądźcie według swojego prawa” brzmią jak zwykłe odesłanie sprawy do sądu. Odpowiedź Żydów jest jednak bardziej wymowna: „Nam nie wolno nikogo zabić”. Ci, którzy wydali Jezusa, przyznają, że nie mają prawa, by wykonać wyrok śmierci. Ten szczegół ma znaczenie dla dalszego ciągu. Ewangelista zaraz dodaje, że tak miało się spełnić słowo Jezusa o tym, jaką śmiercią umrze. Ludzkie ograniczenia i formalne przeszkody nie decydują o tym, co Bóg zapowiedział. Zostają włączone w większy porządek, którego uczestnicy wydarzeń nie widzą. Warto zauważyć, jak bardzo te słowa kontrastują z troską o rytualną czystość. Ludzie, którzy nie weszli do pretorium, żeby się nie skalać przed spożyciem Paschy, nie wahają się przygotować śmierci Niewinnego. Ewangelia nie dopisuje do tego komentarza. Pokazuje samą sprzeczność i zostawia ją w pełnym świetle. Religijna gorliwość łatwo potrafi pogodzić się z przemocą, jeśli nie dotyka własnego sumienia.

W jednym krótkim dialogu widać, jak odpowiedzialność przechodzi z rąk do rąk. Piłat odsyła oskarżycieli do ich prawa, oni zaś odpowiadają, że nie wolno im nikogo zabić. Nie rozstrzyga to jeszcze winy Jezusa; pokazuje, że sprawa została doprowadzona przed rzymską władzę, która może wykonać wyrok śmierci. Werset 32 dopowiada, że w ten sposób miały spełnić się słowa Jezusa o rodzaju śmierci, jaką umrze. Wcześniej oskarżyciele nie weszli do pretorium, by się nie skalać i móc spożyć Paschę. Jan zestawia tę troskę o czystość rytualną z udziałem w oskarżeniu, które prowadzi ku śmierci. Nie trzeba dopisywać im ukrytych motywów, by dostrzec bolesne napięcie: religijna dbałość nie chroni sama z siebie przed krzywdą. Próg pretorium staje się granicą między różnymi porządkami, lecz nie oddziela nikogo od odpowiedzialności. Jezus nie jest tu sprawcą działania, lecz Tym, którego prowadzą ku śmierci; Ewangelia nie przedstawia jednak tej śmierci jako ostatniego słowa. Władza Piłata jest rzeczywista, ale nie obejmuje ostatecznego sensu wydarzeń.