Ewangelia Jana 18:19 – znaczenie i zastosowanie

Arcykapłan pyta o dwie rzeczy: o uczniów Jezusa i o Jego naukę. W tym pytaniu słychać niepokój kogoś, kto chce wiedzieć, kto stoi po stronie tego Nauczyciela i co właściwie przekazuje. Warto zauważyć, że odpowiedź Jezusa w Ewangelii Jana 18:20-21 dotyczy niemal wyłącznie nauki. Mówi, że przemawiał jawnie i potajemnie niczego nie nauczał, a świadkami są ci, którzy Go słyszeli. Uczniów w tej odpowiedzi nie wymienia. Ten szczegół ma wagę, ponieważ według Ewangelii Jana 18:17-18 Piotr stoi w tym czasie przy ognisku na dziedzińcu i wcześniej zaprzeczył, że jest jednym z Jego uczniów. Pytanie o uczniów pada więc tuż obok człowieka, który przed chwilą odciął się od nich. Ta scena nie pokazuje ucznia odważnie przyznającego się do Jezusa. Pokazuje raczej, jak blisko siebie bywają wierność i lęk, zanim ktokolwiek zdąży cokolwiek wyjaśnić. Jezus w tej chwili pozostaje przy prawdzie o swoim nauczaniu, a czyjaś słabość nie czyni Jego słów mniej pewnymi.

Arcykapłan pyta Jezusa o dwie rzeczy: Jego uczniów i Jego naukę. W realiach przesłuchania nie są to dwa niezwiązane tematy. Chodzi zarazem o ludzi zgromadzonych wokół Jezusa i o treść, która ich łączy. Pytanie obejmuje więc nie tylko to, czego nauczał, lecz także wspólnotę powstałą wokół Jego słów. Sam werset nie podaje, co arcykapłan zamierzał ustalić ani czy pytał o konkretne czyny uczniów. Nie należy dopowiadać takiego szczegółu. Kontekst pokazuje jednak, że Jezus został pojmany i postawiony przed władzami, a Jego działalność jest poddawana osądowi. W następnej odpowiedzi Jezus podkreśla, że nauczał jawnie, i odsyła do tych, którzy Go słyszeli. To nadaje pytaniu o naukę ważny rys: stawką nie jest tajemna doktryna, lecz publiczne słowa, które można sprawdzić. W pobliżu tej sceny Piotr zostaje zapytany, czy należy do uczniów Jezusa, i zaprzecza. Ewangelista zestawia w ten sposób pytanie o wspólnotę z próbą jej rozpoznania w konkretnej osobie. Nauka i uczniostwo pozostają powiązane, choć odpowiedź człowieka na tę więź może być chwiejna.

Arcykapłan pyta o dwie rzeczy: o uczniów i o naukę. Dla słuchaczy mogło to brzmieć jak sprawa procesu, ale w tym pytaniu widać też coś bardzo zwyczajnego. Ktoś chce wiedzieć, kim są ci ludzie i czego uczy ich Mistrz. Jezus nie odpowiada tajemnicą. W Ewangelii Jana 18:20 mówi, że przemawiał jawnie przed światem, uczył w synagodze i w świątyni, a potajemnie nie nauczał niczego. Potem odsyła pytającego do świadków: „Zapytaj tych, którzy słyszeli, co im mówiłem” (Ewangelia Jana 18:21). Prawda nie potrzebuje zakulisowych wyjaśnień. Wystarcza to, co zostało powiedziane na oczach innych. W praktyce wiarygodność nauki sprawdza się w zwykłym życiu, na widoku. Gdy słowa brzmią w kościele, a w domu znikają, zostaje niejasność. Kiedy mowa pokrywa się z czynami, można spokojnie odpowiedzieć na pytania. Pytanie o uczniów i naukę wraca w każdym pokoleniu. Odpowiedź Jezusa pokazuje jednak, że wierność nie potrzebuje ukrycia. Najmocniejszym świadectwem bywa to, co inni mogą usłyszeć i zobaczyć.

Arcykapłan pyta Jezusa o uczniów i naukę. W chwili pojmania te dwa pytania splatają się ze sobą: chodzi zarówno o to, czego Jezus nauczał, jak i o ludzi, którzy przy Nim byli. Jego misja nie jest zbiorem oderwanych słów. Tworzy wspólnotę, choć jej członkowie nie zawsze potrafią dochować wierności. W pobliżu Piotr zapiera się, że należy do uczniów Jezusa. Ta scena nie pozwala patrzeć na uczniostwo jak na bezpieczną przynależność, która sama chroni przed lękiem. Uczniowie są ludźmi narażonymi na próbę; ich kruchość nie unieważnia jednak tego, czego słuchali i z Kim szli. W następnym wersecie Jezus odpowiada, że przemawiał jawnie. Jego nauka nie była tajemnym planem dostępnym tylko wybranym. Teraz jednak staje przed władzą i odpowiada za słowa, które wcześniej głosił publicznie. Jest w tym szczególna powaga: prawda nie znika, gdy zostaje przesłuchana, a wierność Boga nie zależy od niezłomności każdego ucznia. Pytanie arcykapłana odsłania więc coś więcej niż temat przesłuchania. Uczniowie i nauka pozostają związani z Jezusem, także wtedy, gdy noc pokazuje ich słabość.