Księga Joela 2:18 – znaczenie i zastosowanie

Zobacz, jak chętnie Bóg przychodzi swojemu ludowi z pomocą i ulgą. Czeka, by okazać miłosierdzie, a gdy tylko ludzie uniżą się pod Jego ręką, będą się modlić i szukać Jego oblicza, natychmiast odpowiada im swoją przychylnością. Modlili się, by Bóg ich oszczędził, a On odpowiada im tutaj słowami pełnymi dobroci i pociechy. Boże obietnice są prawdziwą odpowiedzią na modlitwy zanoszone z wiarą, ponieważ u Niego słowa i czyny są nierozdzielne.

Najpierw zwróć uwagę, od czego zaczyna się obiecane miłosierdzie (Księga Joela 2:18): Bóg okaże gorliwość o swoją ziemię i zmiłuje się nad swoim ludem. Zatroszczy się o swój honor i dobre imię przymierza z Izraelem, przez które dał mu tę dobrą ziemię i wysoko ją cenił. Nie pozwoli już, by traktowano ją z pogardą i hańbiono. Spojrzy też na ich niedolę i ulituje się nad swoim ludem. W swoim współczuciu przywróci mu utraconą pociechę. Współczucie Boga jest wielką zachętą dla tych, którzy przychodzą do Niego pokornie: jako grzesznicy żałujący za swoje grzechy i jako ludzie proszący o pomoc.

Zwróć też uwagę na różne sposoby, w jakie okaże miłosierdzie. Niszczycielska armia zostanie rozproszona i pokonana (Księga Joela 2:20). Bóg zapowiada, że oddali od nich armię z północy. Chodzi o szarańczę i gąsienice, które nadeszły z północy, gnane północnym wiatrem — armię, której nikt nie mógł powstrzymać. Gdy zawrą pokój z Bogiem, uwolni ich od tych najeźdźców i zepchnie ich na pustynię, do suchej i pustej krainy, na rozległe pustkowie, po którym niegdyś wędrował Izrael. Tam, po tym jak zakosztują obfitości Kanaanu, zginą z braku żywności. Ci, którzy znajdą się po stronie Morza Wschodniego, czyli Morza Martwego na wschód od Judei, wyginą tam, a tylna część armii zginie w Morzu Wielkim, czyli Śródziemnym. Najeźdźcy uczynili ziemię suchą i pustą, a teraz Bóg sam odeśle ich do suchego i pustego miejsca. Tych, których Bóg używa, by karcić swój lud, później sam osądza, a rózga trafia do ognia.

Po tych hordach pozostanie tylko odrażający odór. Gdy Egipt został uwolniony od plagi szarańczy, owady zostały uniesione do Morza Czerwonego (Księga Wyjścia 10:19). Podobnie, gdy utrapienie spełni swoje zadanie, Bóg miłosiernie je usuwa — jak usunął szarańczę od ludu, który okazał skruchę. Nie usuwa go w gniewie, jak w przypadku faraona, który nie chciał się nawrócić, a usunięcie szarańczy jedynie poprzedziło kolejną plagę. Wielu komentatorów uważa, że określenie „armia z północy” odnosi się do wojska Sennacheryba, które zostało rozproszone, gdy Bóg wykonał swoje dzieło na górze Syjon i w Jerozolimie (Księga Izajasza 10:12). Ten wróg zostanie przepędzony, bo wyrządził wiele zła i chełpił się tym w swojej pysze. Potem pojawia się obietnica, że Pan dokona wielkich rzeczy dla swojego ludu (Księga Joela 2:21), tak jak wróg dokonał wielkich rzeczy przeciwko niemu. Pokazuje to, że choćby działali z wielką pychą, Bóg stoi ponad nimi i zawsze będzie nad nimi panował. Wszystko, czego dokonali, mogli uczynić tylko za Jego przyzwoleniem. Na Jego rozkaz szli i na Jego rozkaz przychodzili — byli żołnierzami pod Jego dowództwem.

Ziemia, która została spustoszona, również otrzyma wodę i znów stanie się żyzna. Gdy armia odejdzie, ludzie mogą nadal zastanawiać się, co stanie się ze zniszczeniami, które po sobie zostawiła. Dlatego Bóg obiecuje, że pastwiska na pustyni, ogołocone przez szarańczę, znów się zazielenią, a drzewa ponownie wydadzą owoce, szczególnie figowiec i winorośl (Księga Joela 2:22). Widok zniszczeń może budzić wątpliwość, czy suche kości mogą ożyć. Nawet otwarcie przez Pana okien niebios mogłoby się wydawać niewystarczające. A jednak tak się stanie, ponieważ Pan ześle deszcz wczesny i późny (Księga Joela 2:23). Jeśli ześle go w miłosierdziu, da go w odpowiedniej mierze, tak by deszcz nie stał się karą. Ześle go także we właściwym czasie: deszcz późny spadnie w pierwszym miesiącu, kiedy będzie potrzebny i oczekiwany. Pociechą będzie widzieć, że deszcz pochodzi z ręki Boga i jest zgodny z Jego mądrym zamysłem. Dzięki temu ludzie będą mogli mieć pewność, że wszystko zostało dobrze uporządkowane.

Bóg dał im nauczyciela sprawiedliwości — tak brzmi wariant podany na marginesie, ponieważ to samo hebrajskie słowo może oznaczać zarówno deszcz, jak i nauczyciela, a wyrażenie przełożone jako „umiarkowanie” może znaczyć „zgodnie ze sprawiedliwością”. Niektórzy rabini twierdzili, że tym nauczycielem sprawiedliwości jest Mesjasz. Wielu innych również tak to rozumiało, ponieważ jest On nauczycielem posłanym przez Boga i wskazuje nam drogę sprawiedliwości. Inni odnoszą to określenie do dowolnego proroka, który naucza sprawiedliwości; niektórzy myślą o Ezechiaszu, a inni o Izajaszu. To dobry znak, że Bóg jest gotów okazać ludowi miłosierdzie, gdy posyła mu nauczycieli sprawiedliwości — duszpasterzy zgodnych z Jego sercem.

Wszelkie straty zostaną naprawione (Księga Joela 2:25). Bóg obiecuje, że odda im lata, które pożarła szarańcza. Pocieszy ich w takim stopniu, w jakim zostali dotknięci, i da im lata obfitości, które zrównoważą lata głodu. W ten sposób Pan niejako okazuje żal z powodu utrapień, które sprowadził na swoich sług, gdy ci okazują skruchę. Aby pokazać, jak w pełni znów są z Nim pojednani, naprawia szkody wyrządzone przez Jego sądy. Jak dozorca więzienny obmywający rany więźniów, uzdrawia to, co zostało zranione. Choć słusznie im coś odebrał i nie wyrządził im krzywdy, z miłosierdzia oddaje im to z powrotem. Jak ojciec syna marnotrawnego, gdy syn wraca, naprawia wszystko, co zostało utracone przez grzech i nierozsądek, i przyjmuje go z powrotem do rodziny, tak jak wcześniej. Szarańcza i gąsienice zostały nazwane wielką armią Boga, którą zesłał na lud; teraz naprawi szkody wyrządzone przez tę armię, bo należała do Niego.

Lud będzie miał też wielką obfitość wszelkiego dobra. Ziemia wyda plony, a ludzie będą z nich korzystać. Zobaczą klepiska pełne ziarna, a kadzie będą przelewać się winem i oliwą (Księga Joela 2:24), choć wcześniej brakowało wina i oliwy, a spichlerze niszczały (Księga Joela 1:10, 17). Na stołach, na które trafią zgromadzone zapasy, będzie pod dostatkiem jedzenia i wszyscy najedzą się do syta (Księga Joela 2:26). Nie będą jeść ponad miarę ani się przejadać. Można mieć nadzieję, że niedawne utrapienie wyleczyło pijaków z niewłaściwego umiłowania wina i mocnych trunków. Wcześniej wołali z głodu (Księga Joela 1:5), a teraz znów będą śpiewać z powodu obfitości. Każdemu wystarczy jedzenia i każdy będzie wiedział, kiedy ma go dosyć, bo Bóg sprawi, że pożywienie będzie odżywcze, i da ludziom zadowolenie. Takie miłosierdzie zostało obiecane, a przez nie Bóg dokonuje wielkich rzeczy (Księga Joela 2:21). Cudownie obchodzi się ze swoim ludem (Księga Joela 2:26).

Bóg ukazuje tu swoją moc, dowodząc, że potrafi pomóc swojemu ludowi nawet wtedy, gdy jego utrapienie jest bardzo wielkie. Ukazuje też swoją dobroć, bo uczyni to, gdy lud okaże skruchę, choć wcześniej bardzo Go rozgniewał. Kiedy Bóg łaskawie obchodzi się z grzesznikami, którzy do Niego wracają, trzeba przyznać, że dokonuje rzeczy cudownych.

Niektórzy komentatorzy rozumieją te obietnice symbolicznie i widzą w nich zapowiedź łaski Ewangelii, czyli zbawczej dobroci, którą Bóg okazuje w Chrystusie. Uważają, że spełniają się one w bogatej pociesze złożonej dla wierzących w przymierzu łaski, czyli w porozumieniu, przez które Bóg zbawia swój lud. Jeśli Bóg posyła nam swoje obietnice, by nas pocieszyć, swoją łaskę, by nas podtrzymać, i swojego Ducha, by obdarzyć nas pokojem, możemy słusznie powiedzieć, że zgodnie z zawartą tutaj obietnicą dał nam zboże, wino i oliwę (Księga Joela 2:19) — a nawet coś znacznie lepszego. Mamy więc wszelkie powody, by być zadowolonymi.

Jaki powinien być skutek tych aktów miłosierdzia i jaki pożytek mają przynieść? Przede wszystkim chwała należy się Bogu. Lud będzie się radować w Panu, swoim Bogu (Księga Joela 2:23), a to, co przyniesie radość, stanie się też powodem do dziękczynienia. Lud będzie wielbić imię Pana, swojego Boga (Księga Joela 2:26), a nie czcić bożków ani przypisywać plonów zboża i wina fałszywym kochankom. Obfitość dóbr doczesnych jest prawdziwym błogosławieństwem tylko wtedy, gdy pomnaża naszą miłość do Boga i wdzięczność wobec Niego, bo hojnie daje nam wszystko, byśmy mogli się tym cieszyć, choć służymy Mu niedoskonale.

Gdy po okresie niedostatku Bóg przywraca obfitość, przynosi nam ona podwójną radość i powinna wzbudzać jeszcze większą wdzięczność. Kiedy Izrael wychodzi z pustyni do Kanaanu, ziemi obiecanej, i najada się do syta, powinien błogosławić Pana za tę dobrą ziemię, którą mu dał (Księga Powtórzonego Prawa 8:10). Dobroć Boga, który przywraca utrzymanie, powinna skłaniać nas, by wielbić Go jeszcze bardziej.

Po drugie, otrzymają pożytek, pociechę i duchowe dobro płynące z tych darów. Gdy Bóg znów obdarzy ich obfitością i pozwoli im się nią cieszyć, ich hańba zostanie usunięta. Nie będą już wyśmiewani, jakby między nimi a Bogiem doszło do niewierności. Pan mówi: „Nie uczynię już z was pośmiewiska wśród narodów” (Księga Joela 2:19), mając na myśli pogan, którzy szydzili z ich cierpienia i ich znieważali. Mówi też: „Mój lud nigdy więcej nie będzie okryty hańbą” (Księga Joela 2:26; Księga Joela 2:27), bo znów będzie miał powód, by chlubić się dobrą ziemią, którą dał mu Bóg.

Przynosi to Bogu wielką chwałę, bo przywraca godność Jego ludowi. Ci, którzy naprawdę do Niego należą, nie będą na zawsze pośmiewiskiem wśród narodów. Jeśli słusznie wstydzimy się naszych grzechów przeciw Bogu, nigdy nie będziemy się wstydzić chlubienia się Nim. Powróci także ich radość. Pan mówi: „Ziemio, raduj się i wesel wraz ze wszystkimi swoimi mieszkańcami” (Księga Joela 2:23). Czas obfitości zwykle jest czasem radości, ale Boża przychylność daje głębsze szczęście, niż kiedykolwiek mogą dać zboże, wino i oliwa.

Przede wszystkim jednak „dzieci Syjonu”, czyli mieszkańcy Jerozolimy i lud oddający cześć Bogu, mają radować się w Panu, swoim Bogu (Księga Joela 2:23). Opłakiwali swoje położenie na Syjonie (Księga Joela 2:15), więc właśnie tam mieli szczególnie się radować. Ci, którzy sieją we łzach skruchy, z pewnością zbiorą plon w radości i wdzięczności. Dzieci Syjonu, które przewodziły innym w poście, powinny też przewodzić im w radości. Ich radość ma jednak płynąć z Pana, ich Boga, a nie przede wszystkim z samych darów — z dobrej ręki, która je daje. Żniwa i świętowanie powinny prowadzić do Boga. W każdym Jego darze mamy kosztować Jego miłości, aby to On był naszą największą radością, tak jak jest naszym najwyższym dobrem.

Umocni się także ich wiara w Boga. Gdy Bóg posługuje się ziemskimi błogosławieństwami, by pomóc duszy, błogosławieństwa te naprawdę służą naszemu dobru. Obfitość, która pomaga duszy, zamiast jej zagrażać, jest prawdziwym miłosierdziem. Obietnica brzmi: „Poznacie, że jestem pośród Izraela” (Księga Joela 2:27), czyli że jestem Świętym pośród was (Księga Ozeasza 11:9), że jestem Panem, waszym Bogiem, i nie ma innego.

Dowodzi to, że Pan jest Bogiem i nie ma innego, bo to On rani i uzdrawia, sprowadza niedolę i pokój (Księga Izajasza 45:7; Księga Powtórzonego Prawa 32:39). Dowodzi też, że jest Bogiem Izraela, związanym przymierzem ze swoim ludem i troszczącym się o niego jak ojciec. Ojciec karci i pociesza swoje dzieci, tak samo Bóg karci swój lud, gdy ten grzeszy, i pociesza go, gdy się nawraca. W proroctwie Ezechiela powtarzały się słowa: „Wtedy poznacie, że Ja jestem Panem”, wypowiadane w związku z sądami. Tutaj ta sama myśl staje się częścią obietnicy: „Będziecie jeść, nasycicie się i będziecie się radować, a wtedy poznacie, że Ja jestem Panem”.

Powinniśmy starać się lepiej poznawać Boga przez każde Jego działanie, zarówno łaskawe, jak i bolesne. Gdy po powrocie ludu do Niego Bóg daje mu obfitość, pokój i radość, pokazuje, że przyjmuje jego skruchę, przebaczył mu grzechy i nadal w pełni pozostaje jego Bogiem. Lud znów zostaje przyjęty do tego samego przymierza, bo Pan jest jego Bogiem, i do tej samej wspólnoty z Nim, bo Bóg jest pośród niego. Jest blisko tych, którzy Go wzywają, i niczym słońce w centrum świata rozlewa swoją łaskawą moc po całej swojej ziemi.

Miłosierdzie obejmie także zwierzęta i przyniesie im ulgę. „Nie bój się, ziemio” (Księga Joela 2:21). „Nie bójcie się, zwierzęta polne” (Księga Joela 2:22). Cierpiały z powodu ludzkiego grzechu i tego, że Bóg wystąpił przeciw człowiekowi, teraz jednak skorzystają z nawrócenia człowieka i pojednania z Bogiem. Mówiono nawet, że zwierzęta wołały do Boga (Księga Joela 1:20), a teraz ich wołanie zostaje wysłuchane. Nie mają się bać, bo otrzymają pod dostatkiem tego, czego potrzebują.

Gdy Bóg oszczędził Niniwę, miał na względzie nawet bydło (Księga Jonasza 4:11), które również pościło (Księga Jonasza 3:8). Może to skłonić nas do myślenia o ostatecznym odnowieniu wszystkiego, gdy całe stworzenie, poddane marności i jęczące pod jego ciężarem, zostanie wyzwolone — jeśli nie do pełni radości, to do chwalebnej wolności dzieci Bożych (List do Rzymian 8:21).