Księga Hioba 6:14 – znaczenie i zastosowanie

Elifaz bardzo ostro skrytykował Hioba, a jego przyjaciele, choć dotąd niewiele mówili, pokazali, że się z nim zgadzają. Hiob skarży się na ich chłód, który potęguje jego cierpienie i staje się kolejnym powodem, by pragnąć śmierci. Jakiej pociechy mógł oczekiwać na tym świecie, skoro ludzie, którzy powinni go pocieszać, przysparzali mu jeszcze więcej bólu?

Najpierw pokazuje, dlaczego miał pełne prawo oczekiwać od nich życzliwości. Wynikała ona ze zwykłej ludzkiej przyzwoitości, o której mówi Księga Hioba 6:14: przyjaciel powinien okazać współczucie człowiekowi cierpiącemu i wyniszczonemu przez nieszczęście, a kto tego nie robi, porzuca bojaźń Wszechmogącego. Współczucie należy się ludziom, którzy cierpią. Ci, którym dobrze się wiedzie, powinni przynajmniej litować się nad dotkniętymi nieszczęściem, szczerze się nimi interesować, słuchać ich skarg, dzielić ich smutek i robić, co mogą, by nieść pomoc i pociechę. Szczególnie stosowne jest to wśród członków jednej ludzkiej rodziny, bo każdy z nas może wkrótce potrzebować takiej samej życzliwości.

Brak miłosierdzia jest również oznaką bezbożności. Kto odmawia współczucia przyjacielowi, ten w istocie porzuca cześć należną Bogu. Miłość Boża nie może mieszkać w człowieku, który odmawia pomocy potrzebującemu (Pierwszy List Jana 3:17). Kto nie współczuje innym poddanym Bożemu karceniu, pokazuje, że nie boi się, iż sam może doświadczyć działania Bożej ręki. Zobacz także List Jakuba 1:27. Nieszczęście wystawia też przyjaźń na próbę. Gdy ktoś cierpi, okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem, a kto tylko udaje. Jak mówi Pismo, przyjaciel okazuje miłość w każdym czasie, a brat rodzi się na czas niedoli (Księga Przysłów 17:17; Księga Przysłów 18:24).

Hiob pokazuje następnie, jak bardzo przyjaciele go zawiedli. „Moi bracia”, mówi, choć powinni byli mu pomóc, okazali się niewierni jak potok (Księga Hioba 6:15). Przybyli uroczyście, by z nim opłakiwać jego los i pocieszać go (Księga Hioba 2:11). Byli mądrymi i szanowanymi ludźmi, więc Hiob oczekiwał, że ich słowa przyniosą mu pociechę: przypomną mu jego dawną pobożność, zapewnią o przychylności Boga i wskażą, że wszystko dobrze się skończy. Zamiast tego zarzucali mu winę, nazywali go obłudnikiem, szydzili z jego cierpienia i dolewali octu do ran, które potrzebowały oliwy. Tak właśnie go zawiedli.

Niewierność polega nie tylko na łamaniu obietnic danych przyjaciołom, lecz także na zawiedzeniu nadziei, które sami w nich rozbudziliśmy. Mądrze jest niewiele polegać na ludziach, a wiele ufać Bogu. Nie możemy oczekiwać od ludzi zbyt mało ani od Pana zbyt wiele. Nawet bracia mogą być wobec siebie niewierni (Księga Jeremiasza 9:4–5; Księga Micheasza 7:5). Dlatego ufajmy odwiecznej Skale, a nie nadłamanym trzcinom, i Źródłu życia, a nie popękanym cysternom. Bóg zawsze przewyższy nasze oczekiwania, podczas gdy ludzie często im nie sprostają.

Hiob porównuje to rozczarowanie do potoków wysychających latem. Ich wczesny przybór przypomina strumienie wezbrane od topniejącego śniegu i wód powodziowych, ciemne i pełne (Księga Hioba 6:16). Nadzieje Hioba związane z przyjaciółmi przypominały nadzieję podróżnych, którzy odnajdują strumień widziany zimą w pełni wody i spodziewają się, że latem znów będą mogli z niego pić (Księga Hioba 6:19). Karawany z Temy i Saby, kupcy podróżujący przez pustynie Arabii, szukali w takich potokach wody. Jeden podróżny mówił: „To już niedaleko”, a drugi: „Widziałem tu kiedyś wodę”. Kiedy wcześniej znaleźliśmy w jakimś miejscu ulgę, zwykle spodziewamy się, że znajdziemy ją tam ponownie. Nie ma jednak takiej pewności.

Rozczarowanie przypomina sytuację podróżnych, którzy docierają do suchego, piaszczystego koryta, spodziewając się wody. Zimą, gdy nikt szczególnie jej nie potrzebował, potok był pełny. Ludzie podziwiają i chwalą tych, którym się powodzi i którzy mają wszystkiego pod dostatkiem. Lecz w letnim upale, kiedy woda jest najbardziej potrzebna, potoku już nie ma. Wysechł albo zmienił bieg (Księga Hioba 6:17–18). Podobnie, gdy bogaci i wpływowi popadają w potrzebę, ci, którzy niegdyś ich otaczali, często się odsuwają, a dawni wielbiciele szybko ich potępiają. Kto pokłada wielkie nadzieje w stworzeniach, przekona się, że zawodzą właśnie wtedy, gdy są najbardziej potrzebne. Ci zaś, którzy ufają Bogu, otrzymują pomoc w najtrudniejszej chwili (List do Hebrajczyków 4:16). Ci, którzy pokładają nadzieję w bogactwie, pewnego dnia będą się go wstydzić, podobnie jak zaufania, którym je obdarzyli (Księga Ezechiela 7:19). Im bardziej mu ufali, tym większy spotka ich wstyd: „Wstyd ich ogarnął, bo pokładali nadzieję” (Księga Hioba 6:20).

Sami przyczyniamy się do rozczarowania, gdy opieramy nadzieje na tym, co kruche. Trzcina pęka, gdy się na niej wspieramy. Dom zbudowany na piasku runie podczas burzy, a winę za to ponosimy sami, jeśli oczekiwaliśmy, że wytrzyma. Nie zostajemy naprawdę zwiedzeni, jeśli wcześniej sami siebie nie zwiedliśmy.

Hiob odnosi to bezpośrednio do przyjaciół: „Teraz jesteście dla mnie niczym” (Księga Hioba 6:21). Wydawali się ważni, ale ich słowa nic mu nie dały. Po ich wizycie nie stał się ani mądrzejszy, ani lepszy. To pouczająca lekcja. Niezależnie od tego, jak pożyteczni, bliscy czy imponujący mogą się wydawać ludzie, przychodzi chwila, gdy trzeba powiedzieć: „Jesteście dla mnie niczym”. Gdy Hiobowi dobrze się wiodło, przyjaciele wiele dla niego znaczyli i cieszył się ich towarzystwem. Teraz pociechę mógł znaleźć tylko w Bogu.

Dobrze byłoby, gdybyśmy także jasno dostrzegali, jak puste są rzeczy stworzone i jak niezdolne do uczynienia nas szczęśliwymi. Niekiedy uczymy się tego na łożu choroby lub śmierci albo pod wpływem głębokiego przekonania o grzechu: „Jesteście dla mnie niczym. Nie jesteście tacy, jacy byliście, jacy powinniście być ani za jakich się podajecie. Nie jesteście też tacy, jakich się spodziewałem, bo widzicie mój upadek i się boicie”.

Kiedy widzieliście, że dobrze mi się wiedzie, odnosiliście się do mnie serdecznie. Teraz, gdy widzicie, że upadłem, unikacie mnie. Boicie się okazać życzliwość, bo sądzicie, że mogłoby mnie to skłonić, bym prosił o więcej albo pożyczył od was pieniądze, jak sugeruje Księga Hioba 6:22. Wygląda na to, że obawiacie się, iż jeśli przyznacie, że coś nas łączy, w końcu będziecie musieli mnie utrzymywać.

Być może bali się również zarazić jego chorobą, a nawet zbliżyć się do niego z powodu przykrego zapachu. Jednak z powodu pychy, przesadnej wrażliwości albo nadmiernej troski o własne pieniądze i wygodę nie wolno odwracać się od ludzi w potrzebie ani bać się do nich zbliżyć. Ich położenie może wkrótce stać się naszym.