Księga Hioba 34:31 – znaczenie i zastosowanie

W tych wersetach Elihu podpowiada Hiobowi, co powinien był powiedzieć w swoim cierpieniu (Księga Hioba 34:31–32). Po upomnieniu go za gniewne i gorzkie słowa wkłada teraz w jego usta lepsze. Kiedy korygujemy to, co niewłaściwe, powinniśmy również wskazywać to, co dobre, aby nasze upomnienie stawało się nauką, jak mówi Księga Przysłów 6:23.

Elihu nie narzuca Hiobowi tych słów, lecz wskazuje, że są właściwe. Ogólnie rzecz biorąc, chce, by Hiob żałował swojego niewłaściwego postępowania i haniebnych słów wypowiedzianych w cierpieniu. Pozostali przyjaciele Hioba chcieli, by przyznał, że jest niegodziwym człowiekiem. Posunęli się jednak za daleko i tym samym osłabili swoje argumenty. Elihu chce jedynie, by Hiob przyznał, że w tej spornej sprawie mówił bez namysłu. Warto o tym pamiętać, gdy kogoś upominamy. Nie wolno wyolbrzymiać przewinienia, bo zbyt daleko idące oskarżenie może podważyć całą sprawę.

Elihu postępuje właściwie i osiąga zamierzony skutek. Najpierw mówi Hiobowi, by ukorzył się przed Bogiem z powodu swoich grzechów i przyjął karę za nie: „Przyjąłem karcenie”. Innymi słowy: „To, co mnie spotyka, jest słuszne, więc to przyjmę. Nie tylko uznam, że Bóg ma rację, lecz także przyznam, że jest dobry”. Wielu ludzi jest upominanych, ale nie przyjmuje upomnienia. Sprzeciwiają się, narzekają, a przez to w praktyce wcale go nie przyjmują. Jeśli skrucha jest szczera, człowiek uznaje za dobre wszystko, co czyni Bóg, i przyjmuje karcenie jak lekarstwo służące jego dobru.

Po drugie, Elihu zachęca Hioba, by prosił Boga o ukazanie mu jego grzechów (Księga Hioba 34:32): „Czego nie dostrzegam, tego mnie naucz”. Człowiek prawy chce poznać nawet najgorszą prawdę o sobie. W czasie utrapienia pragnie zrozumieć, dlaczego Bóg z nim się spiera i co chce w nim skorygować. Hiob może dostrzegać w sobie wiele zła, powinien jednak obawiać się, że jest go znacznie więcej, niż dotąd zauważył. Niewiedza, samooszukiwanie się i pobłażanie samemu sobie mogą ukrywać poważne wady. Powinien więc prosić Boga, by otworzył mu oczy, a sumieniu pozwolił uczciwie wykonać swoją pracę.

Po trzecie, Elihu zachęca Hioba, by obiecał zmianę: „Nie będę już postępował źle” (Księga Hioba 34:31). To znaczy: „Jeśli zrobiłem coś złego, nie powtórzę tego. Cokolwiek wskażesz mi jako zło, z Twoją pomocą porzucę”. Obejmuje to przyznanie się do grzechu, szczery żal z jego powodu i pokorne uznanie, że Bożym celem cierpienia jest oddzielenie nas od grzechu. Na tym polega pełna skrucha. Nie wystarczy żałować grzechu. Trzeba także już więcej nie grzeszyć i, jak w tym przypadku, stanowczo postanowić, że nie wróci się do głupiego postępowania. To właściwa deklaracja, jeśli wypływa z trwałego postanowienia, i właściwa obietnica złożona Bogu z powagą.

Elihu rozmawia następnie z Hiobem o jego niezadowoleniu i niepokoju w obliczu cierpienia (Księga Hioba 34:23). Często wydaje nam się, że wszystko w naszym życiu powinno układać się dokładnie po naszej myśli. Elihu pokazuje, dlaczego takie oczekiwanie jest nierozsądne. Czy słuszne byłoby, gdyby wszystko zawsze układało się po Twojej myśli? Oczywiście, że nie. O wiele lepiej, gdy wszystko dzieje się zgodnie z zamysłem Boga. Elihu okazuje szacunek Bożej mądrości, a zarazem gani ludzi pysznych, którzy chcą sami sobą rządzić.

Czy powinniśmy zawsze otrzymywać każdą dobrą rzecz, której pragniemy? Gdyby tak było, często krzywdzilibyśmy innych i nierozważnie wpędzali samych siebie w kłopoty. Czy powinniśmy nigdy nie cierpieć tylko dlatego, że nie chcemy bólu? Czy grzesznicy nie powinni odczuwać udręki? Czy uczniowie nie powinni być karceni? A jeśli potrzebujemy upomnienia, czy to my powinniśmy wybierać rózgę? Nie. Wszystko powinno dziać się zgodnie z zamysłem Boga, a nie naszym. On jest Stwórcą, a my Jego stworzeniami. Jest nieskończenie mądry i wie wszystko. My jesteśmy nierozumni i mamy ograniczone spojrzenie. Bóg jest niezmienny w swoim zamyśle, my zaś jesteśmy podzieleni i zmienni.

Nie ma też sensu oczekiwać, że będzie inaczej. Bóg postąpi według swojej woli, niezależnie od tego, czy się na to zgodzimy. Będzie realizował własny plan i działał zgodnie z wyrokiem swojej sprawiedliwości, czy nam się to podoba, czy nie. Nie prosi nas o pozwolenie ani radę. Czyni to, co chce. Mądrość polega więc na zachowaniu spokoju i przyjęciu tego, czego nie można zmienić. Powinniśmy jak najlepiej wykorzystać to, co jest, bo nie możemy sprawić, by było inaczej.

Elihu wzywa następnie wszystkich rozsądnych ludzi, by osądzili, czy Hiob nie wypowiedział słów pełnych grzechu i głupoty. Chce, aby sprawę dokładnie zbadano i rozstrzygnięto (Księga Hioba 34:36). Jeśli ktoś potrafi obronić słowa Hioba, niech to zrobi. Jeśli nie, niech wszyscy zgodnie zaświadczą przeciwko nim. Niektórzy rozumieją te słowa jako życzenie, by próby Hioba trwały, dopóki nie zostanie całkowicie upokorzony i nie uzna swojego błędu, a także nie odwoła śmiałych słów wypowiedzianych przeciwko Bogu i Jego opatrzności. Wtedy próba osiągnęłaby swój zamierzony cel.

Elihu zwraca się zarówno do Boga, jak i do obecnych przy tym ludzi. Niektórzy odczytują Księgę Hioba 34:36 jako wezwanie skierowane do Boga: „Ojcze mój, niech Hiob zostanie poddany próbie”. To samo słowo może znaczyć „moje pragnienie” albo „mój ojciec”, a niektórzy sądzą, że Elihu wypowiedział je, wznosząc wzrok ku niebu. Znaczyłoby to: „Ojcze w niebie, poddaj Hioba próbie, aż zostanie upokorzony”. Kiedy prosimy, by cierpienie przyniosło dobro nam albo innym, powinniśmy zwracać się do Boga jak do Ojca. Są to bowiem ojcowskie upomnienia i część wychowania nas jako Jego dzieci (List do Hebrajczyków 12:7).

Elihu zwraca się również do świadków (Księga Hioba 34:34): „Niech ludzie rozumni powiedzą mi, czy można życzliwiej wyjaśnić słowa Hioba, niż zrobiłem to ja, i czy nie mówił bardzo źle oraz czy nie powinien wyznać: ‘Postąpiłem niewłaściwie’”. Elihu uważa, że po pierwsze słowa Hioba świadczą o tym, iż nie rozumiał właściwie samego siebie i mówił nierozważnie (Księga Hioba 34:35). Nie twierdzi, że Hiob w ogóle nie miał wiedzy ani mądrości, lecz że w tej sprawie wypowiadał się bez zrozumienia. Niezależnie od tego, co miał w sercu, jego słowa nie były mądre. Można odwrócić przeciwko niemu słowa, które powiedział żonie: „Mówisz jak jedna z nierozumnych kobiet”. Ta sama nauka płynie z Księgi Hioba 2:10, gdzie Hiob mówi, że należy przyjmować od Boga nie tylko dobro, lecz także nieszczęście. Czasem potrzebujemy upomnienia, którym sami wcześniej kogoś skarciliśmy. Ci, którzy podważają mądrość Boga, w istocie podważają własną.

Po drugie, zdaniem Elihu Hiob nie okazał Bogu należnego szacunku, lecz mówił o Nim bezbożnie.

Gdyby poddać słowa Hioba najsurowszej możliwej ocenie i zinterpretować je w najbardziej nieprzychylny sposób, zdawałyby się oznaczać trzy poważne rzeczy.

Po pierwsze, oznaczałyby, że stanął po stronie wrogów Boga. Jego odpowiedzi zdawały się sprzyjać niegodziwym, bo mocniej, niż było to konieczne, argumentował na rzecz ich pomyślności. Niegodziwi mogą bronić samych siebie, jeśli chcą, tak jak Baal, fałszywy bóg, który nie potrafił odpowiedzieć swoim czcicielom. My jednak nigdy nie powinniśmy stawać w ich obronie ani mówić na ich korzyść.

Po drugie, oznaczałyby, że obraził przyjaciół Boga i przemawiał do nich z arogancją. Słowa „klaszcze wśród nas” znaczą, że gdyby Hioba nie poddano dokładnemu osądowi i nie upokorzono, nadal zachowywałby się z coraz większą pychą i władczością, jakby zwyciężył i uciszył wszystkich pozostałych. Mówienie źle jest wystarczająco niewłaściwe, ale jeszcze gorsze jest triumfalne klaskanie po wypowiedzeniu takich słów, jakby to błąd i namiętność odniosły zwycięstwo.

Po trzecie, oznaczałyby, że wystąpił przeciwko samemu Bogu, a upierając się przy swoich słowach, dołożył bunt do swojego grzechu. Nawet jedno słowo wypowiedziane przeciwko Bogu, dzięki któremu mówimy i w którego imieniu powinniśmy mówić, jest wielkim grzechem. O ileż gorsze jest mnożenie słów przeciwko Niemu, jak gdyby można było Go zagadać i pokonać! A jeszcze gorsze jest powtarzanie tych słów zamiast ich odwołania. Ci, którzy zgrzeszyli, a wezwani do skruchy nadal uparcie trwają przy swoim, dodają bunt do grzechu i czynią go jeszcze cięższym. Mogę popaść w błąd, ale nie chcę popaść w herezję, czyli uparcie głosić fałszywą naukę.