Księga Hioba 32:1 – znaczenie i zastosowanie

Zwykle to młodzi spierają się, a starsi rozstrzygają spory. Tutaj jest odwrotnie: starsi mężczyźni źle prowadzili spór, a młodszy Elihu zabiera głos, by wypowiedzieć się rozsądnie i z umiarem. Obecnych było kilku przyjaciół Hioba, którzy przybyli go odwiedzić i, przynajmniej na początku, wyciągnąć naukę z tego, co go spotkało.

Najpierw dowiadujemy się, dlaczego trzej przyjaciele Hioba zamilkli. Przestali mu odpowiadać i pozwolili mu mieć ostatnie słowo, ponieważ uznali, że jest przekonany o własnej sprawiedliwości. Tak uzasadniali swoje milczenie: ich zdaniem nie warto było spierać się z kimś tak głęboko przeświadczonym o własnej racji (Księga Hioba 32:1). Ludziom zadufanym w sobie trudno zmienić zdanie. Więcej nadziei jest dla głupca stworzonego przez Boga niż dla człowieka, który przez pychę sam stał się głupcem (Księga Przysłów 26:12). Przyjaciele nie oceniali jednak Hioba sprawiedliwie. Hiob naprawdę był sprawiedliwy przed Bogiem, a nie tylko we własnych oczach. Ich milczenie było więc sposobem na zachowanie twarzy — tak często postępują uparci dyskutanci, gdy wiedzą, że nie potrafią obronić swojego stanowiska.

Następnie dowiadujemy się, dlaczego odezwał się czwarty mężczyzna, Elihu. Jego imię znaczy „On jest moim Bogiem”. Pozostali próbowali przekonać Hioba, ale bez powodzenia. To Bóg może i potrafi przekonać człowieka — i ostatecznie tak się stało. Tylko Bóg może otworzyć umysł i rozjaśnić rozumienie. Elihu jest też nazwany Buzytą, czyli człowiekiem pochodzącym z Buz, drugiego syna Nachora (Księga Rodzaju 22:21). Należał do rodu Rama, utożsamianego przez niektórych z Aramem. Łączyłoby go to z Syryjczykami, czyli Aramejczykami, pochodzącymi od Arama (Księga Rodzaju 22:21). Opisano go w ten sposób, ponieważ nie był tak znany jak pozostali.

Elihu zabrał głos, ponieważ był rozgniewany i uważał, że ma ku temu powody. Po wysłuchaniu sporu nie odszedł, by za plecami obmawiać tych mężczyzn z goryczą. Powiedział otwarcie, co myśli, dając im możliwość odpowiedzi, jeśli potrafią. Gniewał się na Hioba, bo sądził, że ten nie mówi o Bogu z należną czcią. Częściowo miał rację (Księga Hioba 32:2). Hiob bardziej starał się odeprzeć zarzut, że jego cierpienie dowodzi niesprawiedliwości, niż bronić Boga przed jakimkolwiek podejrzeniem o zło w tym, że go dotknął. Wyglądało to tak, jakby bardziej zależało mu na własnym honorze niż na czci należnej Bogu. Powinien był najpierw bronić chwały Boga, a potem zdać się na to, czy jego dobre imię przetrwa. Pobożne serce troszczy się o cześć należną Bogu i martwi się, gdy jest ona lekceważona lub odsuwana na bok. Gniew na przyjaciół, którzy mówią przeciwko Bogu, nie jest sprzeczny z łagodnością.

Elihu gniewał się również na przyjaciół Hioba, bo uważał, że nie potraktowali go z należytą życzliwością (Księga Hioba 32:3). Nie mieli odpowiedzi, a mimo to go potępiali. Uznali go za obłudnika i człowieka niegodziwego, po czym nie chcieli wycofać tego osądu. Nie potrafili go jednak udowodnić ani odeprzeć argumentów, które Hiob przytaczał na poparcie swojej prawości. Nie umieli obronić głównego zarzutu, ale nadal się go trzymali. Nie mieli odpowiedzi na jego argumenty, lecz nie chcieli ustąpić i wciąż go przygniatali, bez względu na to, czy postępowali sprawiedliwie. To było niesprawiedliwe. Poważny spór rzadko zaczyna się i trwa tak długo, jeśli tylko jedna strona ponosi winę. Elihu, jako bezstronny rozjemca, nie opowiedział się po żadnej ze stron. Nie podobały mu się błędy i niewłaściwe postępowanie obu stron. Ci, którzy naprawdę szukają prawdy, muszą sprawiedliwie oceniać obie strony sporu. Nie powinni odrzucać tego, co prawdziwe i dobre u jednego człowieka, tylko dlatego, że coś innego jest w nim niewłaściwe. Nie powinni też bronić tego, co niewłaściwe, tylko dlatego, że coś innego jest słuszne. Trzeba nauczyć się oddzielać dobro od zła.

Elihu odezwał się także dlatego, że uznał, iż nadszedł czas, by zabrał głos i że teraz wreszcie przyszła jego kolej (Księga Hioba 32:4–5). Wysłuchał cierpliwie wszystkich wypowiedzi Hioba i czekał, aż ten skończy. Czekał też, gdy starsi mężczyźni zamilkli, żeby nie przerywać Hiobowi ani nie wypowiadać się przed nimi. Nie dlatego, że uważał ich za mądrzejszych od siebie, lecz dlatego, że byli starsi, a grupa oczekiwała, że to oni odezwą się pierwsi. Elihu był skromny i nie chciał odbierać im szacunku należnego ze względu na wiek.

Trzeba przestrzegać pewnych zasad porządku, by zachować zgodę i właściwe zachowanie. Prawdziwy szacunek w naturalny sposób należy się mądrości i wartości, ale ponieważ każdy uważa siebie lub bliską sobie osobę za najmądrzejszą i najlepszą, nie można na tej podstawie określać, komu okazywać szacunek. Dlatego publiczne wyrazy szacunku powinny zwykle uwzględniać wiek albo pełniony urząd. Starsi mogą słusznie oczekiwać takiego szacunku, skoro sami okazywali go, gdy byli młodsi. Młodszym łatwiej go okazywać, bo z czasem sami będą starsi i także go otrzymają.