Księga Hioba 18:1 – znaczenie i zastosowanie

Bildad kieruje teraz gorzkie słowa do nieszczęsnego Hioba. Nie zdaje sobie sprawy, że choć jest mądrym i dobrym człowiekiem, w tej chwili pomaga szatanowi, dokładając Hiobowi cierpień.

Po pierwsze, oskarża Hioba o puste, niekończące się gadanie, podobnie jak wcześniej zrobił to Elifaz (Księga Hioba 15:2–3). Pyta go, jak długo jeszcze zamierza mówić (Księga Hioba 18:2). Krytykuje jednak nie tylko Hioba, lecz być może wszystkich uczestników rozmowy, a przynajmniej tych, którzy mogli stanąć po stronie Hioba. Ma dość słuchania i niecierpliwie czeka na swoją kolej, a to nie jest oznaką mądrości. Powinniśmy być skłonni do słuchania, a nieskorzy do mówienia.

Ludzie spierający się często chcą zachować dla siebie miano mądrych, a potem postępują tak, jakby mieli prawo kierować całą dyskusją. Łatwo dostrzec, jak bardzo to niewłaściwe u innych, trudniej jednak zauważyć to ludziom pysznym u samych siebie. Kiedyś Hiob miał ostatnie słowo w każdej rozmowie (Księga Hioba 29:22): po jego wypowiedzi nikt już nie zabierał głosu. Wtedy był wpływowy i zamożny. Teraz, zubożały i poniżony, ledwo może się odezwać, a wszystko, co mówi, spotyka się z drwiną, choć dawniej budziło podziw.

Tak właśnie działa świat: mądrość jest cenna, gdy towarzyszy jej majątek (Księga Koheleta 7:11). Mądrość ubogiego bywa lekceważona, a ludzie nie słuchają jego słów, bo jest biedny (Księga Koheleta 9:16).

Po drugie, Bildad zachowuje się tak, jakby nie obchodziło go, co powiedział Hiob. Daje temu wyraz, wzywając, by Hiob najpierw zwrócił na to uwagę, a dopiero potem rozmawiał z pozostałymi. Mówienie, nawet mądre, nic nie daje, jeśli słuchacze nie chcą uważać. Trzeba słuchać jak uczeń, a wtedy mądre słowa mogą przynieść pożytek innym (Księga Izajasza 50:4). Dla tych, którzy mówią o Bogu, wielką zachętą jest widzieć, że słuchacze skupiają uwagę.

Po trzecie, Bildad odnosi się z wyniosłą pogardą do Hioba i jego przyjaciół (Księga Hioba 18:3). Pyta, dlaczego uważa się ich za nierozumne zwierzęta. To niesprawiedliwe. Hiob nazwał ich szydercami i powiedział, że brak im zarówno rozsądku, jak i życzliwości, ale nie porównał ich do zwierząt. Bildad przedstawia jednak jego słowa w taki sposób z dwóch powodów. Po pierwsze, jego pycha sprawia, że odbiera zniewagę jako dotkliwszą, niż była w rzeczywistości. Ludzie pyszni często sądzą, że spotkała ich znacznie większa krzywda, niż miało to miejsce. Po drugie, gniew daje Bildadowi pretekst, by ostro potraktować Hioba. Ci, którzy chcą być surowi wobec innych, często twierdzą, że to tamci pierwsi byli surowi wobec nich.

Po czwarte, Bildad oskarża Hioba o niepohamowany gniew, który rozdziera go od środka (Księga Hioba 18:4). Być może nawiązuje do słów Hioba o tym, że bierze swoje ciało w zęby (Księga Hioba 13:14). Może też odpowiadać na jego wypowiedź z Księgi Hioba 16:9, gdzie Hiob zdaje się mówić o gniewie Boga przeciwko niemu albo, jak sądzą niektórzy, o gniewie Elifaza. Sens odpowiedzi Bildada jest taki: winę ponosisz wyłącznie ty, sam rozdzierasz się swoim gniewem.

Gniew jest grzechem, który sam wymierza karę. Ludzie drażliwi i porywczy wyczerpują się, rozdzierając samych siebie. Użyte tu określenie oznacza rozdzieranie własnej duszy. Każdy grzech rani duszę i wyrządza jej krzywdę (Księga Przysłów 8:36), a niepohamowany gniew czyni to w szczególny sposób.

Po piąte, Bildad mówi tak, jakby Hiob oczekiwał, że sama Opatrzność, czyli Boża troska o świat i władza nad nim, nagięła się do jego woli. Pyta, czy ziemia miałaby zostać opuszczona właśnie ze względu na Hioba. Innymi słowy: porządek świata nie ulegnie zmianie, a Boże panowanie nie zostanie obalone po to, by spełnić życzenia jednego człowieka. Bildad zarzuca Hiobowi, że zachowuje się, jakby świat nie mógł istnieć bez niego, a jego upadek miał pociągnąć za sobą upadek całego świata.

Niektórzy odczytują te słowa jako naganę za to, że Hiob broni samego siebie. W takim ujęciu Bildad niesłusznie sugerowałby, że albo Hiob jest niegodziwy, albo Bóg opuścił ziemię i poruszył odwieczną skałę. Lepiej jednak rozumieć je jako słuszną naganę za gorzkie skargi Hioba. Gdy sprzeciwiamy się temu, na co Bóg pozwala, zapominamy o trzech rzeczach. Po pierwsze, wszystko dzieje się zgodnie z odwiecznym zamysłem i postanowieniem Boga. Po drugie, dzieje się zgodnie z Jego zapisanym słowem. Pismo Święte mówi, że w tym świecie spotkają nas utrapienia, a ponieważ codziennie grzeszymy, powinniśmy liczyć się z cierpieniem z tego powodu. Po trzecie, wszystko dzieje się zgodnie ze zwyczajnym sposobem, w jaki Bóg postępuje z ludźmi, czyli zwykłym biegiem Jego Opatrzności. Oczekiwanie, że Bóg zmieni swoje plany, odmieni swoje postępowanie i nie dotrzyma słowa tylko po to, by nam dogodzić, jest równie nierozsądne jak oczekiwanie, że ziemia zostanie opuszczona ze względu na nas, a skała przesunie się ze swego miejsca.