Księga Hioba 16:1 – znaczenie i zastosowanie

Zarówno Job, jak i jego przyjaciele popadli w częsty nawyk osób spierających się ze sobą: zaczęli mniej cenić wzajemną zdolność rozumienia, mądrość i osąd. Im dłużej trwa kłótnia, tym bardziej zwykle narasta gniew. Początek takiego sporu przypomina przerwanie tamy i wezbranie wody, dlatego najlepiej powstrzymać go, zanim zajdzie za daleko.

Elifaz opisał słowa Joba jako puste, bezużyteczne i nie na temat. Teraz Job mówi to samo o Elifazie. Kto bez oporów wydaje surowe osądy, powinien się liczyć z tym, że usłyszy podobne słowa pod swoim adresem. Łatwo tak postępować i można robić to bez końca, ale jaki jest z tego pożytek? Wzbudza to gniew, lecz nie przekonuje ani nie pomaga lepiej zrozumieć prawdy.

Najpierw Job gani Elifaza za ciągłe powtarzanie tych samych rzeczy. Mówi, że słyszał już wiele takich słów, czyli: „Nie mówisz mi niczego nowego. Powtarzasz tylko to, co już wiem albo co sam wcześniej powiedziałeś”. Job uważał to za jeden z najtrudniejszych aspektów swojej próby. Gdy wróg wciąż powtarza te same przestrogi, może to irytować i nużyć. Nauczyciel często jednak musi powtarzać ważne rzeczy, a osoba ucząca się nie powinna się tym zniechęcać. Wiele rzeczy trzeba usłyszeć ponownie, aby lepiej je zrozumieć, zapamiętać i głębiej przeżyć.

Po drugie, Job gani ich za to, jak niewłaściwie odnieśli prawdę do jego sytuacji. Przyszli go pocieszyć, lecz źle potraktowali sprawę i zupełnie nie zrozumieli, przez co przechodził. Nazwał ich nędznymi pocieszycielami. Zamiast ulżyć mu w cierpieniu, jeszcze je pogłębili. Chory znajduje się w opłakanym położeniu, gdy lekarstwo staje się trucizną, a lekarze częścią jego choroby. Słowa Joba o przyjaciołach są prawdziwe w odniesieniu do wszystkich stworzeń, jeśli porównać je z Bogiem. W końcu wszyscy będziemy musieli przyznać, że tylko błogosławiony Duch Święty może naprawdę pocieszyć sumienie. Bez Niego inni pocieszają nieskutecznie, a ich słowa są jak pieśni dla przygnębionego serca.

Po trzecie, Job gani ich za niekończące się i bezcelowe mówienie. Pragnie, by próżne słowa wreszcie się skończyły. Jeśli naprawdę są puste, lepiej byłoby, gdyby w ogóle nie padły, a jeszcze lepiej, gdyby szybko umilkły. Kto potrafi mówić na temat, powinien też wiedzieć, kiedy wystarczy i kiedy pora skończyć.

Po czwarte, Job gani ich za nieuzasadniony upór. Pyta, co sprawia, że wciąż odpowiadają. Zuchwałe i nierozsądne jest oskarżanie ludzi o czyny, których nie można im udowodnić, ocenianie ich duchowego stanu na podstawie zewnętrznych nieszczęść i powracanie do zarzutów, na które wielokrotnie już odpowiedziano, jak robił to Elifaz.

Po piąte, Job gani ich za złamanie podstawowej zasady przyjaźni: powinniśmy postępować wobec innych tak, jak chcielibyśmy, by oni postępowali wobec nas. To mocne i poruszające upomnienie. Job prosi ich, by na chwilę wyobrazili sobie, że zamienili się z nim miejscami: by postawili się w jego sytuacji i wyobrażali sobie, że cierpią tak jak on, podczas gdy on może cieszyć się ich pocieszeniem. Nie była to myśl dziwna ani niemożliwa, bo ludzkie życie szybko się zmienia. Los potrafi się odmienić nagle i wkrótce każdy może znaleźć się w innym położeniu. Powinniśmy współczuć braciom i siostrom w ich trudnościach, bo nie wiemy, jak szybko podobne nieszczęście może spotkać nas samych.

Job ukazuje też surowość ich postępowania, mówiąc, co mógłby im zrobić, gdyby znalazł się na ich miejscu. Mógłby mówić tak jak oni. Łatwo przygnębiać tych, którzy już upadli, i krytykować słowa osoby dotkniętej wielkim bólem i cierpieniem. Job mógłby zarzucać ich słowami tak, jak oni zarzucali jego, i pyta, jak by się wtedy czuli. Idzie jednak dalej i mówi, co naprawdę by zrobił: umacniałby ich i powiedziałby wszystko, co mogłoby ulżyć ich smutkowi, a niczego, co by go pogłębiło.

Taki obowiązek mamy wobec braci i sióstr przechodzących przez cierpienie. Powinniśmy mówić i robić wszystko, co w naszej mocy, by ich umacniać, przypominając im prawdy, które pomagają ufać Bogu i dodają siły osłabionemu duchowi. Wiara i cierpliwość są siłą osób cierpiących, a wszystko, co wspiera te cnoty, pomaga ich słabnącym kolanom. Powinniśmy też starać się zmniejszyć ich smutek: jeśli to możliwe, usuwając jego przyczynę, a jeśli nie, przynajmniej łagodząc związane z nim cierpienie.

Życzliwe słowa nic nie kosztują, a mogą bardzo pomóc osobom pogrążonym w smutku. Pocieszają, bo pokazują prawdziwą troskę, a czasem przypominają też o tym, co smutek wyparł z pamięci. Jak mówi przysłowie, twarde słowa nie łamią kości, ale życzliwe mogą sprawić, że nawet złamane kości znów się radują. Ten ma język wyćwiczony, kto potrafi w odpowiedniej chwili powiedzieć słowo osobie znużonej.