Księga Hioba 12:1 – znaczenie i zastosowanie

Napomnienia, które Hiob kieruje do przyjaciół, są bardzo ostre, niezależnie od tego, czy słuszne. Stanowią przestrogę dla wszystkich wyniosłych i szyderczych ludzi oraz ukazują głupotę zarozumiałości. Hiob najpierw gani przyjaciół za to, że mają o własnej mądrości bardzo wysokie mniemanie, zwłaszcza w porównaniu z nim.

Z ironią mówi: „Bez wątpienia to wy jesteście tymi ludźmi”. Innymi słowy, zarzuca im, że zachowują się tak, jakby tylko oni mogli rozstrzygać za wszystkich. Zdają się uważać, że nikt poza nimi nie potrafi odróżnić prawdy od błędu ani dobra od zła. Sens słów Hioba jest jasny: głupotą i grzechem jest zachowywać się tak, jakby było się mądrzejszym od wszystkich, i przemawiać z taką arogancją.

Hiob idzie jeszcze dalej. Przyjaciele zdają się sądzić, że nikt nigdy nie dorówna im mądrością, jakby wraz z nimi miała ona przeminąć. Hiob przypomina, że takie myślenie również jest niemądre, bo Bogu nie brakuje Ducha i może powołać innych, by wykonywali Jego dzieło. Świadomość, że mądrość i dobroć nie odchodzą wraz ze śmiercią mądrych i dobrych ludzi, przynosi pociechę.

Niektórzy uważają, że Hiob odpowiada tu również Sofarowi, jednemu ze swoich przyjaciół, który porównał ludzi do źrebięcia dzikiego osła (Księga Hioba 11:12). Jeśli tak, Hiob mówi w istocie: „Tak, uważacie nas za zwierzęta, a sami zachowujecie się tak, jakbyście tylko wy byli prawdziwymi ludźmi”. Następnie podkreśla, że także ma swój udział w mądrości: twierdzi, że rozumie tyle samo, co oni (Księga Hioba 12:3). Nie chwali samego siebie. Mówi, że tak samo jak oni potrafi oceniać drogi Boga i trudne pytania dotyczące Jego opatrzności.

Hiob się nie przechwala. Nie przypisuje sobie niczego nadzwyczajnego, gdy mówi, że rozumie tę sprawę tak samo jak oni, bo broni prostej prawdy. Wielu innych potrafiłoby równie dobrze mówić o tych oczywistych kwestiach. Hiob chce w ten sposób strącić przyjaciół z piedestału, który sami sobie zbudowali, i ostudzić ich pewność siebie w roli nauczycieli.

Możemy wyciągnąć z tego kilka wniosków. Po pierwsze, pamięć o tym, jak wielu ludzi wie tyle samo co my, a nawet więcej, może chronić nas przed pychą. Po drugie, gdy kusi nas, by ostro wypowiadać się o osobach, z którymi się nie zgadzamy, pamiętajmy, że one także potrafią myśleć i rozumieć. Mają własny umysł i prawo do samodzielnej oceny. Mogą nawet mieć rację, a my możemy się mylić, dlatego nie powinniśmy nimi gardzić ani zachowywać się tak, jakbyśmy byli ich panami (List do Rzymian 14:3; List Jakuba 3:1; Ewangelia Mateusza 23:8).

Hiob skarży się też na wielką pogardę, jaką okazali mu przyjaciele. Ludzie pyszni często stają się szyderczy i chętnie poniżają innych. Hiob tak właśnie się czuł, mówiąc, że jest kimś, z kogo się naśmiewają (Księga Hioba 12:4). Warto jednak zachować ostrożność, bo czasem bierzemy szczere napomnienie za szyderstwo. To nasza słabość. Hiob miał jednak powody, by czuć się zraniony: przyjaciele przyszli go pocieszyć, a zamiast tego przysporzyli mu cierpienia.

Dla kogoś, kto z wielkiego powodzenia popadł w głębokie trudności, niewiele rzeczy boli bardziej niż pogarda okazywana mu, gdy już leży na ziemi. Hioba raniło szczególnie to, że szydzili z niego sąsiedzi, przyjaciele i towarzysze. Pogarda ze strony tak bliskich osób dotyka głęboko. Bolało go też, że byli to ludzie modlący się do Boga i twierdzący, że Bóg im odpowiada, dlatego liczył na ich modlitwę i przychylność.

To smutne, gdy ludzie modlący się do Boga szydzą ze swoich braci i sióstr (List Jakuba 3:9–10). Dobrego człowieka rani także to, że źle myślą o nim osoby, które szanuje. Hiob miał jednak również pociechę: mógł przedstawić swoją sprawę Bogu, który wysłuchuje, gdy inni nie chcą słuchać. Jeśli przyjaciele nas potępiają, Bóg zna naszą prawość. Jeśli mówią o nas najgorzej, Bóg może ukazać to, co w nas najlepsze.

Hiob zwraca też uwagę, że jego doświadczenie nie było niczym wyjątkowym. „Z prawego człowieka się szydzi”. Ludzie naśmiewają się z osób sprawiedliwych i uczciwych za ich wierność Bogu i sprawiedliwe traktowanie innych. Niektórzy drwią z tych wartości, jakby religia była czymś niemądrym i zasługującym na szyderstwo. Inni wyśmiewają nawet drobne ludzkie słabości, pomijając większą wartość, jaką stanowią sprawiedliwość i prawość człowieka.

Uczciwi i dobrzy ludzie od dawna bywają lekceważeni i wyszydzani. Nie powinniśmy uważać tego za coś dziwnego (Pierwszy List Piotra 4:12) ani uważać tego za coś zbyt trudnego do zniesienia, jeśli spotka to nas. Prześladowano nie tylko proroków, lecz także świętych z czasów patriarchów, przodków należących do rodu od Abrahama do Jakuba (Ewangelia Mateusza 5:12). Skoro tak ich traktowano, dlaczego mielibyśmy oczekiwać lepszego traktowania?

Hiob zdaje się wskazywać również na prawdziwą przyczynę pogardy, której doświadczał. Otaczający go ludzie byli zamożni i żyli wygodnie, dlatego patrzyli z góry na człowieka, który popadł w ubóstwo. Tak właśnie często działa świat i widzimy to na co dzień. Ludzie chwalą tych, którym się dobrze wiedzie, a o tych, którzy upadają, mówią: „Niech upadnie”.

Ktoś, kto jest bliski potknięcia, choć wcześniej jaśniał jak lampa, bywa traktowany tak, jakby jego światło miało zgasnąć. Jest jak zgasły knot świecy, rzucony na ziemię i podeptany. Dlatego ludzie żyjący wygodnie patrzą na niego z pogardą (Księga Hioba 12:5). Nawet naprawdę prawy człowiek, który był w swoim pokoleniu jak płonące i jaśniejące światło, może zostać wzgardzony, jeśli ulegnie pokusie albo znajdzie się w mrocznym położeniu (Księga Psalmów 73:2).

To ukazuje częstą wadę ludzi żyjących w dobrobycie. Gdy sami mają dostatek, spokój i dobry nastrój, obojętnie patrzą na tych, którzy cierpią niedostatek, ból lub smutek. Mijają ich, ignorują i próbują o nich zapomnieć (Księga Psalmów 123:4). Bogactwo, jeśli nie towarzyszy mu łaska, często czyni ludzi dumnymi i obojętnymi na biednych sąsiadów.

Ukazuje to również powszechny los tych, którzy popadają w trudności. Ubóstwo może przesłonić cały ich dawny honor. Nawet jeśli przypominają lampy, gdy zostaną zdjęte ze złotych świeczników i umieszczone w glinianych dzbanach, jak lampy Gedeona, nikt już nie ceni ich tak jak wcześniej. Ludzie żyjący wygodnie patrzą wtedy na nich z pogardą.