Księga Hioba 11:1 – znaczenie i zastosowanie

Smutno patrzeć, jak silne uczucia mogą ponieść w sporze nawet ludzi mądrych i dobrych. Sofar jest tego przykładem. Elifaz zaczął łagodnie (Księga Hioba 4:2), a Bildad przemówił nieco ostrzej (Księga Hioba 8:2). Sofar jednak bezlitośnie atakuje Hioba i mówi o nim bardzo źle: „Czy człowiek gadatliwy może mieć rację? Czy twoje kłamstwa mają sprawić, że inni zamilkną?”. Tak nie pociesza się Hioba ani nie przekonuje go do swoich racji. Nie przystoi to komuś, kto twierdzi, że przemawia w imieniu Boga i broni Jego sprawiedliwości. Kto wdaje się w spory, temu trudno zachować spokój ducha. Cała jego mądrość, ostrożność i opanowanie z trudem uchronią go przed nieuprzejmością, jaką okazuje tu Sofar.

Po pierwsze, Sofar przedstawia Hioba w sposób fałszywy i niesprawiedliwy (Księga Hioba 11:2–3). Chce, by Hiob wyglądał na człowieka próżnego, mówiącego bez sensu i lubiącego słuchać własnego głosu. Nazywa go nawet kłamcą i szydercą. Robi to, by ukaranie Hioba wydawało się słuszne. Kiedy ludzie chcą pokłócić się z bratem i go zaatakować, często ukazują go w jak najgorszym świetle i przedstawiają jako odrażającego człowieka, niezależnie od tego, czy mają ku temu podstawy.

Jeśli jednak czytaliśmy wcześniejsze wypowiedzi Hioba, wiemy, że były pełne rozsądku i dotyczyły sedna sprawy. Hiob miał słuszne przekonania, mocne argumenty, a wiele z jego słów było poważnych i ważnych. Jeśli w niektórych wypowiedziach dało się odczuć wzburzenie lub silne emocje, odrobina cierpliwości i życzliwości wystarczyłaby, by to wybaczyć. Sofar niesprawiedliwie przedstawia go jednak jako człowieka, który mówi bez namysłu i zasypuje innych słowami, by narobić hałasu i przeforsować swoje racje. „Czy na mnogość słów nie należy odpowiedzieć?”. Czasem najlepszą odpowiedzią na głupią mowę jest milczenie, które okazuje jej największą pogardę. „Nie odpowiadaj głupiemu stosownie do jego głupoty”. Jeśli jednak odpowiadasz, niech kierują Tobą rozsądek i łagodność, a nie pycha i gniew.

Sofar mówi też tak, jakby Hiob miał zostać osądzony za wielość swoich słów. „Czy człowiek gadatliwy może mieć rację?”. Innymi słowy: czy człowiek zasługuje na uznanie tylko dlatego, że dużo mówi? Nie, bo „w wielości słów nie brak grzechu”. Mnogość słów nie wzmacnia argumentu. Nie wygrywa się za pomocą przemówień i pięknych zwrotów. Bóg nie przyjmuje takiej mowy i mądrzy ludzie także jej nie cenią (Ewangelia Mateusza 6:7). Sofar oskarża Hioba również o kłamstwo, jakby ten chciał śmiałymi nieprawdami uciszyć swoich przeciwników: „Czy twoje kłamstwa mają sprawić, że inni zamilkną?”. Nazywa go szydercą, jakby Hiob zwodził wszystkich i upiększał fałsz. Hiob nie postradał zmysłów. Mówił prawdę i rozsądnie, a mimo to został źle zrozumiany. Elifaz i Bildad już mu odpowiedzieli i próbowali go zawstydzić, więc tak ostre wystąpienie Sofara przeciwko człowiekowi, który i tak był pod wielką presją, nie było żadnym przejawem życzliwości. Trzech wystąpiło przeciwko jednemu.

Po drugie, Sofar przypisuje Hiobowi słowa, których ten nigdy nie wypowiedział (Księga Hioba 11:4). Mówi: „Powiedziałeś: «Moja nauka jest czysta»”. Nawet gdyby Hiob tak powiedział, nie byłoby w tym nic złego, ponieważ wyznawał prawdziwą wiarę i mówił o Bogu trafniej niż jego przyjaciele. Gdyby czasem wypowiadał się z nadmierną pewnością siebie, nie czyniłoby to jego nauki fałszywą. Sofar twierdzi też, że Hiob powiedział: „Jestem czysty w Twoich oczach”. Hiob jednak tego nie powiedział. Stwierdził: „Wiesz, że nie jestem bezbożny” (Księga Hioba 10:7), a przyznał również: „Zgrzeszyłem”. Nigdy nie twierdził, że jest bez grzechu. Upierał się jedynie, że nie jest obłudnikiem, za jakiego uważali go przyjaciele, a to zupełnie co innego niż roszczenie sobie prawa do doskonałej czystości. Powinniśmy rozumieć słowa naszych braci w najlepszy sposób, na jaki pozwala ich sens, lecz osoby skłonne do kłótni często mają pokusę, by wykręcać je w przeciwną stronę.

Po trzecie, Sofar powołuje się na Boga i chce, by Bóg wystąpił przeciwko Hiobowi. Jest tak pewien, że Hiob się myli, iż nic go nie zadowoli, dopóki sam Bóg nie wkroczy, by uciszyć i potępić Hioba. Ludzie często zbyt pochopnie wciągają Boga w swoje spory i zakładają, że gdyby się wypowiedział, stanąłby po ich stronie. Tak właśnie postępuje Sofar. „Oby Bóg przemówił!” — mówi, jakby Bóg z pewnością miał otworzyć usta przeciwko Hiobowi. Kiedy Bóg przemówił później, stanął w obronie Hioba i przeciwko trzem przyjaciołom. Każdy spór powinniśmy rzeczywiście pozostawić osądowi Boga, bo Jego wyrok jest zawsze prawdziwy. Nie zawsze jednak mają rację ci, którzy najgorliwiej odwołują się do tego wyroku i z góry rozstrzygają, że przemawia on na ich korzyść.

Sofar nie potrafi przekonać samego Hioba, więc chce, by Bóg nauczył go dwóch rzeczy, o których wszyscy powinniśmy pamiętać, zwłaszcza w cierpieniu. Po pierwsze, pragnie, by Hiob dostrzegł głęboką tajemnicę Bożych zamysłów. Sofar nie umie jej wyjaśnić, ale chce, by Bóg odsłonił przed Hiobem tyle ze swojej mądrości, by ten pojął, że jest ona o wiele większa, niż potrafi zrozumieć. W Bożej mądrości są tajemnice niczym sekrety państwowe. „Jego droga wiedzie przez morze, a wokół Niego są chmury i ciemność”. Bóg ma powody swoich działań, których nie potrafimy zrozumieć i których nie powinniśmy próbować dociekać. To, co wiemy o Bogu, jest o wiele mniejsze od tego, czego nie wiemy. To, co ukryte, jest ponad dwukrotnie większe od tego, co widoczne (List do Efezjan 3:9). Rozmyślanie o głębi Bożych zamysłów, których nie potrafimy zmierzyć, może przynieść nam ukojenie, gdy spada na nas Jego karcąca ręka. Niektórzy rozumieją te słowa tak, że Bóg zna w nas znacznie więcej zła, niż my sami dostrzegamy. Kiedy Bóg pozwolił Dawidowi w pełni uświadomić sobie jego grzech, Dawid powiedział, że Bóg nauczył go mądrości w ukrytym wnętrzu (Księga Psalmów 51:6).

Po drugie, Sofar chce, by Hiob dostrzegł pełną sprawiedliwość Bożego postępowania. Mówi w istocie: „Wiedz, że choćby kara była bardzo surowa, Bóg wymierza Ci mniej, niż zasługują na to Twoje grzechy”. Niektórzy rozumieją te słowa tak, że Bóg odpuszcza część winy Hioba i nie traktuje go z całą surowością, na jaką zasłużył. Sens jest jasny: gdy nie wypełnia się obowiązku, słuszne jest zażądać kary. Musimy przyznać, że każde cierpienie, które spotyka nas w tym życiu, jest mniejsze, niż zasługują na to nasze grzechy. Zamiast więc narzekać na trudności, powinniśmy dziękować Bogu, że nie znaleźliśmy się w piekle (Księga Lamentacji 3:39; Księga Psalmów 103:10).