Księga Jeremiasza 8:4 – znaczenie i zastosowanie

Prorok ma ukazać ludowi, jak niemądre było ich uparte odmawianie nawrócenia, które sprowadziło na nich nieszczęście. Przedstawia ich jako ludzi wyjątkowo nierozumnych, niechętnych do nauki mimo wielu prób, przez które Bóg w swojej mądrości starał się ich opamiętać i uchronić przed zgubą.

Po pierwsze, nie słuchali zdrowego rozsądku. W sprawach duszy nie kierowali się nawet tą podstawową mądrością, którą stosowali w codziennym życiu. Gdyby grzesznicy postępowali rozsądnie, staliby się świętymi, a wiara szybko zaczęłaby nimi kierować, gdyby tylko posłuchali rozumu. Bóg mówi: „Chodźcie, rozsądźmy” (Księga Izajasza 1:18). Czy człowiek, który upadnie, nie podnosi się? Czy podróżny, który zbłądzi, nie zawraca, gdy tylko zauważy swój błąd? Oczywiście, że tak. Jerozolima jednak trwała w nieustannym odstępstwie. Jej mieszkańcy nie tylko popadli w grzech, lecz także w nim trwali, zamiast podnieść się przez nawrócenie. Zeszli z właściwej drogi na ścieżkę prowadzącą do zguby i dalej oddalaliby się od Boga, gdyby nie powstrzymała ich wszechmocna łaska.

Grzech głęboko zwodzi. Nie tylko skłania ludzi do złego, lecz także zatrzymuje ich w tym stanie. Trzymają się jego kłamstw, usprawiedliwiają się i nie chcą przyjąć napomnienia. Każdy, kto uparcie wybiera grzech, trzyma się jakiegoś fałszu, który powstrzymuje go przed powrotem do Boga.

Po drugie, nie słuchali głosu sumienia, czyli rozumu, który przygląda się naszym własnym czynom (Księga Jeremiasza 8:6). Prorok nasłuchiwał, czy jego nauczanie wywarło na nich wpływ. Słuchał także Bóg, który nie chce, by grzesznicy zginęli, i z radością przyjąłby każdy znak skruchy. Przygląda się ludziom po ich złych czynach, czekając, co zrobią dalej. Oni jednak nie mówili tego, co słuszne. Bóg nie mógł usłyszeć od nich dobrego słowa ani niczego, co świadczyłoby o żalu za grzech lub nadziei na zmianę. Nikt nie powiedział tego, co powinien powiedzieć człowiek skruszony: „Co ja zrobiłem?”. Od tego zaczyna się prawdziwe nawrócenie: od uczciwego i uważnego rachunku sumienia.

Zamiast zawrócić, każdy szedł dalej wybraną przez siebie grzeszną drogą, jak koń pędzący do bitwy. Nie znał lęku i nie dawał się powstrzymać. Podobnie zuchwali grzesznicy drwią z ostrzeżeń płynących ze Słowa Bożego i pędzą ku własnej zgubie.

Po trzecie, nie chcieli uczyć się z Bożej opatrzności, czyli z Jego działania w wydarzeniach życia (Księga Jeremiasza 8:7). Smutnym świadectwem ich nierozumu było to, że choć należeli do Boga, nie rozumieli, jak z nimi postępuje. Nie pojmowali sądu Pana, nie umieli odczytać Jego przesłania ani w łaskawych działaniach, ani w trudnościach. Nie wiedzieli, jak odpowiedzieć, gdy Bóg posyłał proroków z ostrzeżeniem ani gdy przemawiał przez cierpienie. Nie rozpoznawali znaków czasu (Ewangelia Mateusza 16:3) ani nie rozumieli, co Bóg czyni w ich życiu.

Ich nierozum tym bardziej rzuca się w oczy w zestawieniu z instynktowną mądrością zwierząt. Bocian wie, kiedy odlecieć i kiedy wrócić. Podobnie synogarlica, żuraw i jaskółka. Instynktownie dostosowują swoje wędrówki do pór roku, a lud Boży nie chciał rozumieć Bożych dróg.

Po czwarte, nie słuchali spisanego Słowa. Mówili: „Jesteśmy mądrzy”, ale jak mogli tak twierdzić? (Księga Jeremiasza 8:8). Jak mogli przypisywać sobie mądrość, skoro nawet sami siebie nie rozumieli tak dobrze jak zwierzęta? Uważali się za mądrych, bo mieli pośród siebie Prawo Boże i inni również tak ich postrzegali (Księga Powtórzonego Prawa 4:6). Ich przechwałka była jednak pusta. Mogłoby się wydawać, że Bóg dał im Pismo na próżno, bo tak niewiele z niego korzystali. Żaden lud nie odniósł tak mało pożytku ze Słowa Bożego.

Mogliby równie dobrze nie mieć Prawa, skoro nie korzystali z niego lepiej. Bóg rzeczywiście dał Prawo, które może prowadzić do mądrości i zbawienia, lecz dla nich pozostawało bezużyteczne, bo nie stawali się dzięki niemu mądrzejsi. Na próżno trudziło się także pióro skrybów, czyli tych, którzy najpierw spisywali Prawo, a później je objaśniali. Zarówno Boża przychylność, jak i praca skrybów nie przyniosły im pożytku, bo na próżno przyjęli Bożą łaskę.

Wielu ludzi ma pod dostatkiem środków łaski: wiele Biblii i wielu duszpasterzy, a mimo to nie odnosi z nich pożytku. Mają je, lecz nie korzystają z nich zgodnie z celem, dla którego dał je Bóg. Ktoś mógłby zauważyć, że przynajmniej niektórzy mądrzy ludzie pośród nich nie marnowali Prawa ani pracy skrybów. Jeremiasz odpowiada na to w Księdze Jeremiasza 8:9: mędrcy okryją się hańbą. Mieli powód do wstydu, bo nie korzystali dobrze ze swojej mądrości i nie żyli tak, jak powinni.

Są zdezorientowani i pojmani. Cała ich mądrość nie uchroniła ich przed drogami prowadzącymi do zguby. Wpadli w te same pułapki co sąsiedzi, którzy nigdy nie przypisywali sobie takiej mądrości, i okryli się taką samą hańbą. Ci, którzy wiedzą więcej od innych, lecz nie troszczą się lepiej o własną duszę, mają wszelkie powody do wstydu. Chełpią się mądrością, a jednocześnie odrzucają Słowo Pana. Nie pozwalali, by ich prowadziło, nie szli za jego wskazaniami i nie czynili tego, o czym wiedzieli, że jest słuszne. Cóż więc naprawdę jest w nich mądrego? Nic, co miałoby znaczenie, nic, co przyniosłoby im chwałę w dniu ostatecznym, choć teraz może karmić ich pychę.

Ludzie, którzy twierdzili: „Jesteśmy mądrzy, mamy Prawo Pana”, to kapłani i fałszywi prorocy, do których prorok zwraca się bez ogródek. Najpierw ostrzega ich przed Bożym sądem. Ich rodziny i majątki zostaną zniszczone (Księga Jeremiasza 8:10). Gdy zostaną uprowadzeni do niewoli, ich żony przypadną innym, a pola przejmie nieprzyjaciel i przekaże nowym właścicielom. Ci nie tylko na jakiś czas zagarną ziemię, lecz osiedlą się na niej jak u siebie i przekażą ją swoim dzieciom.

Mimo wszystkich zapewnień o własnej mądrości i pobożności upadną razem z innymi (Księga Jeremiasza 8:12). Gdy niewidomi prowadzą niewidomych, obaj wpadają do dołu. Kiedy Bóg przyjdzie zbadać kraj i ujawnić jego grzech, stanie się jasne, że przywódcy przyczynili się do jego upadku bardziej niż ktokolwiek inny. Dlatego z pewnością zostaną powaleni i wypędzeni.

Prorok podaje również przyczynę tego sądu (Księga Jeremiasza 8:10–12), powtarzając zarzut, który został już wyjaśniony w Księdze Jeremiasza 6:13–15. Byli chciwi zysku, co jest naganne u każdego, a tym bardziej u kapłanów i proroków, którzy powinni wiedzieć lepiej i mniej troszczyć się o ten świat. Od najmniejszego do największego wszyscy podlegali chciwości. Kapłani nauczali za zapłatę, a prorocy wróżyli za pieniądze (Księga Micheasza 3:11).

Nie dbali też o prawdę, nawet wtedy, gdy występowali jako kapłani i prorocy. Każdy postępował nieuczciwie, na pozór okazując coś innego, niż naprawdę myślał. Brakowało im prawdziwej uczciwości. Schlebiali ludziom trwającym w grzechu, a w ten sposób prowadzili ich ku zgubie. Zachowywali się jak lekarze narodu, ale nie wiedzieli, jak leczyć jego coraz cięższą chorobę. Leczyli jedynie powierzchownie, jakby nakładali opatrunek na śmiertelną ranę. Uśmierzali lęk i uciszali skargi ludzi, mówiąc: „Pokój, pokój, wszystko jest dobrze”, choć Bóg właśnie wykonywał nad nimi sąd i nie mogło być pokoju.

Gdy ich kłamstwa wyszły na jaw, wcale się nie zawstydzili. Przeciwnie, sprawiali wrażenie dumnych z tego, co zrobili (Księga Jeremiasza 8:12). Utracili wszelkie poczucie wstydu i honoru. Nawet przyłapani na oczywistym kłamstwie bronili swojego postępowania i drwili z tych, których oszukali. Tacy ludzie byli już w pełni gotowi na zgubę.