Księga Jeremiasza 8:1 – znaczenie i zastosowanie

Te wersety równie dobrze mogłyby znaleźć się na końcu poprzedniego rozdziału, bo szerzej opisują straszliwe spustoszenie, jakie wojska chaldejskie miały sprowadzić na kraj. Nawet śmierć miała przybrać dziwną, a zarazem jeszcze gorszą postać. Grób przestałby być miejscem spoczynku zmarłych, a jego cisza zostałaby zakłócona.

Hiob mówił o grobie jako miejscu odpoczynku, gdzie miał nadzieję spocząć wraz z królami i doradcami ziemi. Tutaj jednak prochy zmarłych, nawet królów i książąt, miały zostać poruszone, a ich kości rozrzucone przy wejściu do grobu (Księga Psalmów 141:7). W poprzednim rozdziale była mowa o poległych, którzy mieli pozostać niepogrzebani, być może z powodu zaniedbania. Tutaj natomiast nieprzyjaciel miał rozmyślnie i okrutnie otwierać groby, które wcześniej starannie zasypano. Najeźdźcy mogli robić to z chciwości, licząc na znalezienie skarbów, albo z nienawiści do narodu. Mieli wyciągać kości królów Judy i książąt.

Nawet okazałe grobowce nie mogły ich ochronić, a wręcz czyniły z nich łatwiejszy cel. Podeptanie szczątków królewskich było okrutne i haniebne. Możemy mieć nadzieję, że kości bogobojnego Jozjasza, króla Judy, nie zostały naruszone, skoro wcześniej ochronił on kości męża Bożego, gdy spalił kości kapłanów pogańskich (Druga Księga Królewska 23:18). Wydobywano z grobów także kości kapłanów i proroków, a potem je rozrzucano. Niektórzy sądzą, że chodzi o fałszywych proroków i kapłanów bożków, których Bóg naznaczył w ten sposób hańbą. Jeśli jednak byli to prawdziwi prorocy i kapłani Boga, byłby to kolejny dowód przemocy nieprzyjaciół, nad którą ubolewa psalmista (Księga Psalmów 79:1–2).

Złośliwi Chaldejczycy, którzy nie mogli dostać się do grobów książąt i kapłanów, nie poprzestaliby na nich. Wydobywaliby z grobów także kości zwykłych mieszkańców Jerozolimy. Tak barbarzyńskie narody niekiedy dopuszczały się wobec podbitych ludów podobnych, bezsensownych i nieludzkich czynów. Bóg na to pozwolił jako na znak swojego gniewu wobec winnego pokolenia i ostrzeżenie dla tych, którzy przeżyli. Wydobyte kości miały zostać rozrzucone po ziemi na znak jawnej pogardy, tak aby hańba trwała i stawała się coraz bardziej widoczna. Miano je pozostawić na słońcu, by wyschły: być może po to, by obnosić je w triumfalnym pochodzie, użyć jako opału albo wykorzystać do jakichś zabobonnych praktyk.

Kości miały zostać rozrzucone przed słońcem, księżycem i gwiazdami, przed całym zastępem niebieskim, który lud uczynił sobie bożkami (Księga Jeremiasza 8:2). Wspominając te ciała niebieskie, które miały patrzeć na wszystko obojętnie, prorok przypomina, że ludzie oddawali im cześć. Stworzeniom przypisywali chwałę należną wyłącznie Bogu. Pokazuje to, jak niewielki pożytek przynosi oddawanie czci jakiemukolwiek stworzeniu: te, które ludzie czcili, miały widzieć ich nieszczęście, ale nie mogły im pomóc. Co więcej, miały zdawać się patrzeć na ich hańbę bez cienia litości.

Prorok wymienia następnie, jak ludzie oddawali się tym bożkom, aby pokazać, jak powinniśmy postępować wobec naszego Boga. Po pierwsze, kochali je. Uważali je za piękne istoty i hojnych pomocników, co prowadziło do wszystkiego, co nastąpiło później. Po drugie, służyli im. Robili wszystko, co uznawali za wyraz czci, i nie sądzili, by jakikolwiek wysiłek był zbyt wielki. Po trzecie, szli za nimi. Starali się je naśladować i żyć według wzorców, które, jak wierzyli, bożki im wyznaczały; przyczyniało się to do szerzenia zła wśród narodów. Po czwarte, szukali ich. Radzili się ich jak wyroczni, zwracali się do nich jak do sędziów, prosili o przychylność i modlili się do nich o pomoc. Po piąte, oddawali im cześć, przypisując im boską godność i traktując je jak władców swojego życia.

Przed tymi samymi światłami nieba, o których względy zabiegali, miały zostać wyrzucone ich martwe ciała, aby gniły na ziemi jak gnój. Słońce, padając na nie, miało tylko potęgować odór. Wszystko, co czynimy bogiem poza prawdziwym Bogiem, nie przyniesie nam żadnego pożytku po śmierci i w grobie, ani ciału, ani duszy.

Śmierć miała się stać czymś, czym wcześniej nie była: wyborem żyjących. Nie dlatego, że wyglądałaby pociągająco. Miała ukazać się w najstraszniejszej postaci, bo ludzie nie mogli liczyć ani na spokojną śmierć, ani na godny pochówek. A jednak samo życie stałoby się tak gorzkie, a wszelkie perspektywy tak ponure, że ludzie woleliby śmierć od życia (Księga Jeremiasza 8:3). Nie byłaby to pełna wiary nadzieja na błogosławieństwo w przyszłym życiu, lecz zupełna rozpacz wynikająca z braku jakiejkolwiek ulgi w obecnym.

Naród miał zostać zredukowany do jednej rodziny, tak niewielu ludzi miało pozostać przy życiu. Nawet ci ocaleni nadal mieli tworzyć niegodziwą społeczność: równie upartą i grzeszną jak wcześniej, z sercami, które nie zmiękły, i pragnieniami, które się nie zmieniły. Mieli pozostać przy życiu jedynie w miejscach, do których zapędziły ich Boże wyroki: jedni jako jeńcy w kraju nieprzyjaciół, inni jako żebracy w sąsiednim kraju, a jeszcze inni jako tułacze — tam i we własnej ojczyźnie. Ci, którzy zginęli, umarli w nędzy, lecz ci, którzy przeżyli i zostali wypędzeni, mieli cierpieć jeszcze bardziej. Woleliby śmierć od życia i raz po raz żałowali, że nie polegli razem z tymi, którzy zginęli od miecza.

Nie przywiązujmy się zanadto do życia. Może nadejść czas, gdy stanie się ono tak ciężkim brzemieniem i źródłem takiego przerażenia, że człowiek będzie kuszony, by wybrać śmierć.