Księga Jeremiasza 7:29 – znaczenie i zastosowanie

To wezwanie do płaczu i żałoby jest stanowcze. Jerozolima, niegdyś radosne miasto i chluba całej ziemi, musi teraz wznieść lament na wyżynach (Księga Jeremiasza 7:29). Właśnie tam jej mieszkańcy oddawali cześć bożkom, więc tam mają teraz opłakiwać swoje nieszczęście. Na znak żalu i hańby Jerozolima ma ściąć włosy i je odrzucić. Ten obraz nawiązuje do włosów nazirejczyków, ludzi poświęconych Bogu. Ich włosy były znakiem oddania, niemal jak korona.

Jerozolima była kiedyś jak miasto poświęcone Bogu, teraz jednak ma ściąć włosy i doznać upokorzenia. Ma być uznana za nieczystą i odłączona od Boga, tak jak wcześniej była Mu poświęcona. Kiedy ludzie tracą świętość, tracą też prawo do radości, którą wcześniej się cieszyli.

Przyczyna żałoby jest jasna. Grzech Jerozolimy był szczególnie zły w oczach Boga, a nic nie pogarszało go bardziej niż kult bożków (Księga Jeremiasza 7:30). Mieszkańcy Judy, lud przymierza Boga wywodzący się z Judy, czynili zło na Jego oczach, w Jego obecności. Obrazili Go otwarcie, jakby stali z Nim twarzą w twarz, przez co ich grzech był tym poważniejszy. Czynili to, o czym wiedzieli, że jest złe i głęboko odrażające dla Boga. Bałwochwalstwo było w Jego oczach złem przewyższającym wszystkie inne grzechy.

Ich bałwochwalstwo szczególnie obrażało Boga z dwóch powodów. Po pierwsze, okazywali Mu zuchwałość i bunt. Umieścili ohydne bożki i zbudowane dla nich ołtarze na dziedzińcach świątyni noszącej imię Boga, aby ją zbezcześcić. Wcześniej uczynił tak Manasses, król Judy (2 Księga Królewska 21:7; 2 Księga Królewska 23:12). Zachowywali się tak, jakby sądzili, że Bóg to zlekceważy, albo jakby mogli połączyć kult Boga z kultem Baala. Jeśli jednak grzech zajmuje pierwsze miejsce w sercu, serce staje się zbezczeszczoną świątynią. Bóg szczególnie gniewa się wtedy, gdy bożki zostają wzniesione w samym sercu człowieka (Księga Ezechiela 14:4).

Po drugie, byli niewyobrażalnie okrutni wobec własnych dzieci (Księga Jeremiasza 7:31). Zbudowali wyżyny Tofet, gdzie ustawiono posąg Molocha, w Dolinie Ben Hinnom niedaleko Jerozolimy. Tam palili w ogniu swoich synów i córki, zabijając ich w najokrutniejszy sposób, by uczcić lub przebłagać fałszywych bogów, którzy w rzeczywistości byli demonami. Pokazuje to straszliwą władzę szatana nad tymi, którzy nie są posłuszni Bogu, oraz głębokie zepsucie ludzkiej natury. Przeraża, że ludzie mogli stać się tak nieczuli, by palić własne niewinne dzieci, uznając to za coś słusznego, a nawet miłego Bogu lub bożkom.

Był to sprawiedliwy sąd. Ludzie zamienili chwałę Boga na wyobrażenie zwierzęcia, a Bóg wydał ich na pastwę złych pragnień, które uczyniły ich gorszymi od zwierząt. Bóg mówi, że tego nie nakazał i nawet nie przyszło Mu to na myśl. Nie oznacza to, że nie zakazał kultu Molocha, bo wyraźnie go zakazał. Oznacza to, że nigdy nie wymagał od swoich czcicieli tak skrajnych czynów ani tego, by w służbie Jemu wyrzekali się naturalnej miłości do swoich dzieci. Nigdy nie przyszło Mu na myśl, by przyjmować dzieci w ofierze. Ludzie porzucili jednak Jego kult dla bogów, którzy, nakazując takie rzeczy, okazali się wrogami ludzkości.

Zniszczenie Jerozolimy było równie straszne, jak wielki był jej grzech. Pan odrzucił i opuścił pokolenie, które stało się pokoleniem Jego gniewu (Księga Jeremiasza 7:29). Grzech może przemienić tych, którzy niegdyś byli pokoleniem Bożej miłości, w pokolenie Jego gniewu. Bóg odrzuci i opuści tych, którzy sami czynią się godnymi zagłady. Wyrzeknie się ich jako swoich, mówiąc: „Nie znam was”. Pozostawi ich również z przerażeniem wywołanym przez własną winę.

Śmierć zatriumfuje nad nimi (Księga Jeremiasza 7:32–33). Grzech panuje aż do śmierci, bo śmierć jest jego zapłatą i ostatecznym skutkiem. Tofet, dolina położona obok Jerozolimy, będzie się nazywać Doliną Rzezi, ponieważ wielu ludzi tam zginie. Niektórzy umrą, gdy podczas ucieczki z miasta wpadną w ręce nieprzyjaciół. Inni zostaną tam przyniesieni na pochówek, bo nie będzie już innych miejsc pochówku. Pokazuje to, jak wielu ludzi zginie od miecza, chorób i głodu. Śmierć będzie szła naprzód z potęgą i przerażającym rozmachem.

Dolina Tofet była kiedyś miejscem, dokąd mieszkańcy Jerozolimy chodzili zaczerpnąć świeżego powietrza. Teraz nie będzie się już do tego nadawała, bo zapełni się grobami. Nikt nie będzie mógł tam spacerować, nie narażając się na rytualną nieczystość po dotknięciu grobu. To właśnie tam składali w ofierze niektóre swoje dzieci, a inne oddawali Molochowi; teraz sami padną tam ofiarą Bożej sprawiedliwości. Tofet służyło kiedyś do grzebania lub palenia ciał poległych Asyryjczyków, których pokonał anioł, jak dużo wcześniej zapowiedział Izajasz (Księga Izajasza 30:33). Ludzie zapomnieli o tym miłosierdziu i zamienili to miejsce w siedlisko grzechu, więc Bóg uczyni je ich własnym miejscem pochówku.

W Nowym Testamencie piekło jest nazywane Gehenną, czyli Doliną Hinnom, ponieważ dolina ta kojarzyła się zarówno z pochowanymi Asyryjczykami, jak i z buntowniczą Judą. W tym sensie piekło jest miejscem po śmierci dla niewierzących i obłudników, jawnych wrogów Kościoła Bożego i jego fałszywych przyjaciół. To miejsce zgromadzenia zmarłych, przygotowane dla pokolenia Bożego gniewu. Rzeź będzie tak wielka, że nawet rozległa Dolina Tofet nie pomieści wszystkich zabitych. W końcu zabraknie żywych, którzy mogliby pochować zmarłych, więc ich ciała staną się pokarmem dla ptaków i dzikich zwierząt. Nikt nie odważy się ich odpędzać, jak Rispa odpędzała je od ciał synów Saula (2 Księga Samuela 21:10).

Prawo i prorocy są więc zgodni, a wyrok odpowiada temu, czego nauczają. Godny pochówek zmarłych jest wyrazem ludzkiej życzliwości, ponieważ przypomina, że ciało było kiedyś domem rozumnej duszy.

Jest to również głęboka prawda o sądzie, związana z tym, jakie będzie ciało zmarłego podczas zmartwychwstania. Brak pochówku bywał wyrazem gniewu ludzi skierowanego przeciwko świadkom Boga (Apokalipsa św. Jana 11:9). W tym przypadku jest zapowiedziany jako znak gniewu Boga wobec Jego wrogów i wskazuje, że zło podąża za grzesznikami nawet po śmierci.

Zniknie też ich radość (Księga Jeremiasza 7:34). Bóg mówi wtedy: „Położę kres odgłosom radości”. Już wcześniej wzywał ich przez proroków i przez lżejsze kary do płaczu i żałoby. Oni jednak postępowali wbrew Niemu i chcieli słyszeć tylko o radości i weselu (Księga Izajasza 22:12–13). Jaki był skutek? Teraz Bóg wzywał ich do żałoby (Księga Jeremiasza 7:29) i sprawił, że Jego wezwanie się spełniło, odbierając im zarówno powód do radości, jak i pragnienie radowania się.

Ci, którzy nie chcą płakać, będą płakać. Tym, których łaska Boga nie uwalnia od pustych przyjemności, Jego sprawiedliwość odbierze wszelką przyjemność. Gdy Bóg sądzi, odnosi zwycięstwo. Tutaj zapowiada, że odbierze wszystko, co mogłoby przynosić radość. Nie będzie radości weselnej, bo nie będzie małżeństw. Znikną życiowe pociechy i wszelkie starania o zachowanie ludzkiego życia na ziemi. Nie będzie słychać głosu pana młodego ani panny młodej, muzyki ani pieśni weselnych.

Zniknie też radość ze zbiorów, bo ziemia opustoszeje, pozostanie nieuprawiana i zniszczona. W ten sposób będą wyglądały zarówno miasta Judy, jak i ulice Jerozolimy. Gdy ludzie rozglądają się wokół i nie widzą powodu do radości, nic dziwnego, że zamykają się w sobie i tracą ochotę do świętowania. Bóg może szybko zniszczyć szczęście nawet najbardziej radosnych ludzi i położyć mu kres. To jeden z powodów, dla których należy zawsze radować się z czcią wobec Boga, łącząc radość z roztropnością.