Księga Jeremiasza 7:16 – znaczenie i zastosowanie

W poprzednich wersetach Bóg już zapowiedział, że świątynia i oddawany w niej kult, którymi ludzie się chlubili i którym ufali, nie uchronią ich przed zapowiedzianym sądem. Mogli jednak liczyć na jeszcze jedno wsparcie: modlitwę proroka w ich intencji. Jego modlitwy przyniosłyby im więcej pożytku niż ich własne wymówki, ale i tego nie cenili. Teraz tracą również to wsparcie. To smutne, gdy ludzie nie mogą już liczyć na modlitwy sług Boga ani Jego ludu.

Najpierw Bóg zabrania prorokowi modlić się za nich (Księga Jeremiasza 7:16). Wyrok już zapadł, a ich zguba była przesądzona. Dlatego Bóg mówi, by nie modlił się za ten lud, to znaczy, by nie prosił o odwrócenie nadchodzącego sądu. Zgrzeszyli w sposób prowadzący do śmierci, więc Jeremiasz nie miał modlić się o ich doczesne ocalenie, lecz o życie ich dusz (Pierwszy List Jana 5:16). Po pierwsze, pokazuje to, że prorocy Boga są ludźmi modlitwy. Jeremiasz zapowiadał zagładę Judy i Jerozolimy, a jednak modlił się o ich ocalenie, bo nie wiedział, czy wyrok jest już ostateczny. Bóg nadal chce, abyśmy modlili się o pokój dla Jerozolimy. Nawet gdy ostrzegamy grzeszników przed potępieniem, powinniśmy modlić się o ich zbawienie, aby się nawrócili i żyli.

Pokazuje to także, że prorocy Boga, którzy się modlą, mają wielkie znaczenie w niebie, choć na ziemi mogą mieć niewielki wpływ. Kiedy Bóg postanowił zgładzić jakiś lud, mógł powiedzieć prorokowi, by się za niego nie modlił, bo nie chciał, aby te modlitwy pozostały bez odpowiedzi. Podobnie powiedział Mojżeszowi: „Zostaw Mnie” (Księga Wyjścia 32:10). To zły znak dla ludu, gdy Bóg powstrzymuje swoich sług i swój lud od modlitwy za niego oraz pozwala im dostrzec tak beznadziejny stan, że nie mogą wypowiedzieć za nim ani jednego dobrego słowa. Kto nie chce słuchać dobrego nauczania, nie może oczekiwać korzyści z modlitwy. Jeśli ludzie nie słuchają tych, którzy przemawiają do nich w imieniu Boga, Bóg nie wysłucha tych, którzy przemawiają do Niego w ich intencji.

Bóg podaje następnie powód tego nakazu. Modlitwa jest zbyt cenna, by marnować ją na ludzi zatwardziałych w grzechu i skazanych na zgubę. Uparcie trwali w buncie przeciw Bogu, a nauczanie proroka nie mogło ich zawrócić z tej drogi. Bóg wskazuje Jeremiaszowi to, co ten może zobaczyć na własne oczy w Judzie i Jerozolimie (Księga Jeremiasza 7:17). Grzech był jawny i nie dało się mu zaprzeczyć, a grzesznicy nie odczuwali wstydu. Postępowali tak na oczach proroka, jakby rzucali wyzwanie zarówno jego urzędowi, jak i Bogu, który go posłał.

Wymienionym tu grzechem jest bałwochwalstwo (Księga Jeremiasza 7:18). Ludzie oddawali cześć królowej niebios, prawdopodobnie księżycowi — przedstawianemu w postaci posągu, czczonemu jako ciało niebieskie albo na oba sposoby. Być może czcili ją pod imieniem Asztarte lub innej bogini, zwiedzeni blaskiem księżyca i fałszywym przekonaniem, że jego wpływ może im pomagać albo szkodzić (Księga Hioba 31:26). Kult księżyca był powszechny wśród narodów pogańskich (Księga Jeremiasza 44:17, Księga Jeremiasza 44:19). Niektórzy rozumieją to określenie jako cały firmament, czyli rozgwieżdżone niebo w całym jego pięknie i mocy. W takim razie ludzie oddawali cześć zastępom niebieskim (Dzieje Apostolskie 7:42).

Oddawali stworzeniom cześć należną Stwórcy. Czcili ozdoby królewskiego pałacu zamiast samego króla, sługi zamiast pana, dary zamiast dawcy. Oprócz królowej niebios czcili też innych bogów, przedstawiających to, co jest na niebie, na ziemi i w wodach pod ziemią. Kiedy ludzie odchodzą od prawdziwego Boga, wciąż błądzą, szukając fałszywych bogów. Składali bożkom placki jako ofiary z pokarmów i wylewali dla nich ofiary z płynów, jakby to od nich pochodziły ich jedzenie i picie i jakby im należała się za nie wdzięczność.

Ten fragment pokazuje również, jak wiele trudu wkładali w służbę bożkom. Każdy miał coś do zrobienia: dzieci zbierały drewno, ojcowie rozpalali ogień, a kobiety ugniatały ciasto. Niektórzy byli ubodzy i nie mogli zatrudnić służby, a jednak chętnie sami wykonywali tę pracę, by bałwochwalstwo nie zostało zaniedbane. Kobiety mogły nawet być dumne z tego, że własnymi rękami okazywały swój zapał.

Nawet z tego złego przykładu można wyciągnąć naukę o służbie Bogu. Powinniśmy czcić Go tym, co posiadamy, bo to od Niego otrzymujemy środki do życia, i jeść oraz pić na Jego chwałę. Nie powinniśmy uchylać się od ciężkiej pracy ani uważać skromnych zadań za niegodne, jeśli przynoszą Bogu cześć. Rozpalenie ognia na Bożym ołtarzu nie powinno nikomu wydawać się zbyt wielkim wysiłkiem, nawet jeśli nie otrzymuje za to zapłaty. Powinniśmy też wychowywać dzieci w pobożności i włączać je, na miarę ich możliwości, w służbę Bogu.

Grzech ten miał sprowokować Boga do gniewu i tylko do tego mógł doprowadzić. Bóg pyta jednak, czy ludzie naprawdę sądzą, że Go krzywdzą (Księga Jeremiasza 7:19). Czy trudno Go zadowolić? Czy łatwo wzbudzić Jego gniew? Czy to On ponosi winę za ich urazę? Nie. Wina spoczywa wyłącznie na nich i to oni muszą ponieść jej skutki. Ich bunt nie wyrządza Bogu żadnej rzeczywistej szkody. W intencji jest wymierzony przeciw Niemu, ale nie może Go zranić. Jest natomiast nierozumny, bo szkodzi samym buntownikom. Okazują Bogu wrogość, lecz krzywdzą własne dusze i samych siebie. Lud, który tak uparcie dąży do własnej zguby, nie może oczekiwać ocalenia.

Bóg jest również zdecydowany wykonać swój wyrok, a modlitwy proroka nie odwiodą Go od tego postanowienia (Księga Jeremiasza 7:20). Wystarczą słowa: „Tak mówi Pan Bóg”. Tego, co Bóg postanowił, nie cofnie, a nikt nie zdoła Mu się skutecznie przeciwstawić. Ludzie muszą więc to usłyszeć i zadrżeć.

„Zobaczcie, jak mój gniew i zapalczywość wyleją się na to miejsce” — mówi Pan. Będzie to jak potop za dni Noego albo ogień i siarka, które spadły na Sodomę. Skoro rozgniewali Boga, przekonają się, co z tego wyniknie.

Wkrótce przekonają się, że nikt nie ucieknie przed tą falą sądu. Nie będzie można przed nią uciec ani zbudować przed nią obrony. Spadnie na to miejsce, choć jest ono święte i znajduje się w nim dom Pana. Dosięgnie ludzi i zwierząt, jak plagi w Egipcie. Niektóre z tych plag zniszczyły także drzewa i plony, a właśnie te rzeczy ludzie przeznaczali dla Baala i wykorzystywali do wypiekania placków dla królowej niebios.

Przekonają się też, że tego sądu nie da się zatrzymać. Ogień będzie płonął i nikt go nie ugasi. Wtedy modlitwy i łzy nie pomogą. Jeśli gniew Boga budzi trwogę, gdy tylko nieznacznie się wzburzy, o ile straszniejszy będzie, gdy osiągnie taki rozmiar. Gniew Boga jest ogniem nieugaszonym, którego kres nigdy nie nastąpi, nawet przez całą wieczność. „Idźcie precz, przeklęci, w ogień wieczny”.