Księga Jeremiasza 41:11 – znaczenie i zastosowanie

Lepiej byłoby, gdyby Jochanan, który ostrzegł Gedaliasza o zdradzie Ismaela, pozostał przy nim. Nawet jeśli nie uzyskał zgody na zabicie Ismaela i udaremnienie w ten sposób spisku, on, jego dowódcy i żołnierze mogli strzec Gedaliasza i odstraszyć Ismaela. Mogliby wtedy zapobiec złu bez rozlewu krwi. Wygląda jednak na to, że byli nieobecni z powodu jakiejś wyprawy, być może niezbyt słusznej, i zabrakło ich wtedy, gdy byli najbardziej potrzebni. Ci, którzy lubią wędrować, często bywają nie na miejscu właśnie wtedy, gdy są najbardziej potrzebni.

Kiedy w końcu usłyszeli o całym złu, którego dopuścił się Ismael (Księga Jeremiasza 41:11), postanowili podjąć działania, a dalsza część tego fragmentu opowiada, jak do tego doszło. Chcielibyśmy, żeby Jochanan ukarał morderców, ale zdołał jedynie uratować jeńców. Ci, którzy przelali tyle krwi, zasługiwali na śmierć, a zdumiewające jest, że sprawiedliwość pozwoliła im ujść z życiem. A jednak przeżyli. Jochanan zebrał tyle sił, ile zdołał, i ruszył przeciw Ismaelowi (Księga Jeremiasza 41:12), gdy dowiedział się o popełnionych przez niego mordach i o tym, dokąd się udał. Przez jakiś czas Ismael zdołał je ukryć (Księga Jeremiasza 41:4), ale morderstwo prędzej czy później wychodzi na jaw.

Jochanan dopadł Ismaela przy wielkiej sadzawce w Gibeonie, wspomnianej w Drugiej Księdze Samuela 2:13. Gdy Ismael zobaczył nadciągające przeciw niemu tak liczne wojsko, stracił odwagę. Obudziły się w nim wyrzuty sumienia i nie śmiał stawić czoła przeciwnikowi, który mógł mu przynajmniej dorównać siłą. Okrutni często okazują się najbardziej tchórzliwi. Biedni jeńcy ucieszyli się na widok Jochanana i jego dowódców, bo uznali ich za wybawców (Księga Jeremiasza 41:13). Od razu znaleźli sposób, by się odłączyć i przejść na ich stronę (Księga Jeremiasza 41:14), a Ismael nie próbował ich zatrzymać, gdy zobaczył Jochanana.

Kto chce otrzymać pomoc, musi też sam sobie pomóc. Jeńcy nie czekali, aż ich oprawcy zostaną pokonani. Gdy tylko zobaczyli przybywających sprzymierzeńców i tracących odwagę wrogów, skorzystali z pierwszej okazji, by uciec. Ismael porzucił swoją zdobycz, by ratować własne życie, i uciekł z ośmioma ludźmi (Księga Jeremiasza 41:15). Wygląda na to, że dwóch z jego dziesięciu ludzi, należących do bandy morderców wspomnianej w Księdze Jeremiasza 41:1, albo go opuściło, albo zginęło w walce. Ismael uciekł do Ammonitów jako zdrajca, który zerwał wszelkie więzi z ludem Izraela, choć sam należał do rodziny królewskiej. Nic więcej o nim nie słyszymy.

Można by sobie życzyć, żeby Jochanan po uwolnieniu jeńców osiadł z nimi i rządził nimi życzliwie, tak jak wcześniej czynił to Gedaliasz. Zamiast tego zapragnął poprowadzić ich do Egiptu, tak jak Ismael chciał zaprowadzić ich do kraju Ammonitów. Jochanan zdobył nad nimi władzę w lepszy sposób niż Ismael, uczciwie, ale nie wykorzystał jej wiele lepiej. Łagodny i spokojny Gedaliasz był dla nich wielkim błogosławieństwem. Surowy i niespokojny Jochanan stanął na ich czele na ich zgubę, by dopełnić ich klęski, choć wydawało im się, że zostali ocaleni. W ten sposób Bóg nadal występował przeciwko nim.

Jochanan i dowódcy podjęli bardzo pochopną decyzję. Nic nie mogło ich zadowolić poza wyprawą do Egiptu (Księga Jeremiasza 41:17). Po drodze zatrzymali się na jakiś czas w gospodzie Chimham niedaleko Betlejem, miasta Dawida. Być może była to ziemia, którą Dawid podarował Chimhamowi, synowi Barzillaja. Choć w roku jubileuszowym miała wrócić do rodziny Dawida, nadal nosiła imię Chimham. Tam Jochanan założył obóz i skierował się ku Egiptowi, być może dlatego, że sam darzył ten kraj sympatią albo dlatego, że naród od dawna pokładał w Egipcie nadzieję na pomoc w trudnych chwilach.

Udało się zbiec kilku dzielnym wojownikom i Jochanan zabrał ich ze sobą, a także kobiety i dzieci, które odbił z rąk Ismaela. Wciąż przenoszono ich z miejsca na miejsce, bo nadal nie zmienili swojego nastawienia. Powód, który podawali, był bardzo słaby. Twierdzili, że boją się, iż Chaldejczycy przyjdą i nie wiadomo co im zrobią, ponieważ Ismael zabił Gedaliasza (Księga Jeremiasza 41:18). Trudno uwierzyć, że naprawdę z tego powodu obawiali się niebezpieczeństwa. Chaldejczycy mieli powód, by gniewać się z powodu zabójstwa swojego namiestnika, ale nie byli tak niesprawiedliwi, by karać tych, którzy stanowczo sprzeciwili się mordercom. Jochanan i jego ludzie wykorzystywali ten argument jedynie jako pretekst, by ukryć to samo przewrotne pragnienie, które od dawna tkwiło w sercach ich niewierzących przodków: chęć powrotu do Egiptu.

Ci, którzy usprawiedliwiają grzech, udając, że obawiają się kłopotów, słusznie tracą pocieszenie, jakie mogłyby im dać prawdziwe obawy.