Księga Jeremiasza 29:27 – znaczenie i zastosowanie

Pytanie z Księgi Jeremiasza 29:27 brzmi: „Dlaczego więc nie przywołałeś do porządku Jeremiasza z Anatot, który wam prorokuje?”. Pada ono w liście, który odsłania napięcie między ludźmi na wygnaniu a prorokiem. Wielu z nich chciało usłyszeć, że niewola szybko się skończy, bo taka nadzieja łagodzi lęk i pozwala choć trochę odetchnąć. Jeremiasz mówił inaczej: budujcie domy, zakładajcie ogrody, bo czas niewoli będzie długi. Dla kogoś tęskniącego za domem takie słowa mogły brzmieć jak zimna woda wylana na rozpalone nadzieje. Pytanie o uciszenie proroka ma w sobie coś bardzo ludzkiego. Gdy prawda boli, łatwiej szukać głosu, który ją zagłuszy, niż pozwolić jej wybrzmieć. Wcześniejszy werset w tej części Księgi mówi jednak, że Pan sam wie o słowach kłamstwa wypowiadanych w Jego imieniu i jest ich świadkiem (Księga Jeremiasza 29:23). Tekst nie pozwala więc uznać, że pocieszająca wersja spraw jest automatycznie prawdziwa. Ten fragment zostawia miejsce na czułość wobec tych, którzy po prostu chcieli ulgi. Jednocześnie pokazuje, że ulga sama w sobie nie świadczy jeszcze o tym, kto mówi w imieniu Boga.

Pytanie z Księgi Jeremiasza 29:27 należy do listu Szemajasza Nechelamity, skierowanego do kapłana Sofoniasza. Nie jest głosem narratora ani potwierdzeniem, że Jeremiasz rzeczywiście prorokował w szale. Szemajasz naciska na Sofoniasza, by ten uciszył Jeremiasza: „Dlaczego więc nie przywołałeś do porządku Jeremiasza z Anatot, który wam prorokuje?”. Określenie „z Anatot” wskazuje na pochodzenie proroka, a zarazem przypomina, że jego słowa docierają do wygnańców z daleka, z Jerozolimy. Stawką sporu jest treść proroctwa. Jeremiasz przekazał, że wygnanie potrwa długo, i zachęcał wygnańców, by budowali domy oraz zakładali ogrody (29:28). Szemajasz uznaje ten przekaz za zagrożenie dla swojej wiarygodności i domaga się, by kapłan użył władzy przeciw prorokowi. W następnym wersecie Sofoniasz odczytuje list Jeremiaszowi, więc oskarżenie nie pozostaje ukryte. Fragment odsłania ważne rozróżnienie: stanowczy ton i powołanie na religijny autorytet nie dowodzą, że ktoś mówi w imieniu Boga. W dalszej odpowiedzi Bóg nazywa proroctwo Szemajasza niepowołanym i kłamliwym (29:31). Sam werset pokazuje więc konflikt o to, komu wierzyć, nie zaś prostą pochwałę posłuszeństwa wobec urzędu.

Pytanie z tego wersetu brzmi jak zwykła skarga, ale odsłania poważny problem. Kiedy słowo od Boga mówi rzeczy niewygodne, łatwo uznać jego głosiciela za kłopot, który trzeba uciszyć. Szemajasz Nechelamita chciał, by kapłan Sofoniasz przywołał Jeremiasza z Anatot do porządku, bo prorok nie mówił tego, co uspokajało ludzi. W Księdze Jeremiasza 29:28 widać, jaka wieść była trudna do przyjęcia: że „długo to potrwa”. Ta prawda brzmiała gorzej niż obietnica szybkiego powrotu, choć miała oparcie w Panu. Prawdę poznaje się po zgodności z tym, co Pan już objawił, a nie po tym, jak dobrze brzmi w danej chwili. Wśród ludzi, którzy pragną spokoju, zawsze znajdzie się ktoś, kto zażąda ciszy wobec niewygodnego proroka. W takiej sytuacji mądrze jest sprawdzić, czy spór dotyczy samej prawdy, czy tylko lęku przed jej ciężarem. Szczerość wymaga odwagi, a odwaga bywa mniej popularna niż uspokajanie. Ten spór pokazuje, jak łatwo pomylić spokój z pokojem. Ten werset pokazuje, że pokusa uciszenia posłańca zwykle zaczyna się od zmęczenia słowem, które wymaga zmiany.

„Dlaczego więc nie przywołałeś do porządku Jeremiasza z Anatot, który wam prorokuje?” — pyta Szemajasz Nechelamita kapłana Sofoniasza. W liście do wygnańców przedstawia Jeremiasza jako kogoś, kogo należy uciszyć. Nie chodzi tu o spokojne sprawdzenie prorockiego słowa, lecz o próbę użycia kapłańskiego autorytetu przeciw człowiekowi, który mówił w imieniu Boga. Jeremiasz przekazał wygnańcom, że pobyt w Babilonii będzie długi i że mają tam budować domy, zakładać ogrody i korzystać z ich owoców. Taka wiadomość mogła być trudna do przyjęcia. Szemajasz oferował zapewne łatwiejsze oparcie, lecz dalsze słowa Boga w tym rozdziale odsłaniają, że utwierdzał ludzi w kłamstwie. Ten wers przypomina, jak łatwo pragnienie pocieszenia może przemienić się w żądanie, by uciszyć słowo, które nie pasuje do nadziei. Wygnańcy nie otrzymują tu obietnicy szybkiego końca cierpienia. Ich codzienność ma rozkwitać pośród obcej ziemi, bez udawania, że wygnanie już się skończyło. Wierność Bogu nie zawsze brzmi jak natychmiastowa ulga. Czasem przypomina ogród, który rośnie w miejscu, którego nikt by nie wybrał.