Księga Jeremiasza 29:10 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset powstał w czasie długiego czekania. Ludzie, do których pisze Jeremiasz, zostali wywiezieni z Jerozolimy do Babilonu i musieli układać życie w obcym kraju, nie wiedząc, kiedy wróci dom. Słowa „Gdy dla Babilonu upłynie siedemdziesiąt lat, nawiedzę was i wypełnię na was swoją pomyślną zapowiedź, by was znów przyprowadzić na to miejsce” niosą w sobie coś bardzo ludzkiego, bo mówią o końcu wygnania, ale nie podają go jako bliskiego. Serce usłyszałoby w tym przede wszystkim tęsknotę. Przez lata można się urządzać na obczyźnie, zakładać rodziny i budować domy, a jednocześnie nosić w sobie pytanie, czy to wszystko jest tylko tymczasowe. Werset tego pytania nie usuwa. Mówi natomiast, że Bóg pamięta o miejscu, z którego wygnał swój lud, i zapowiada, że przywiedzie go z powrotem. Słowo „nawiedzę” wskazuje na uwagę skierowaną na konkretnych ludzi, a nie na abstrakcyjny bieg dziejów. Obietnica jest skierowana do tej właśnie wspólnoty zesłańców. Nie jest ogólnym obrazem każdego cierpienia ani gwarancją, że każde oczekiwanie skończy się w wyznaczonym czasie. W Księdze Jeremiasza 29:10 zaufanie zostaje osadzone w wierności Boga wobec ludu, który musi nauczyć się żyć między tym, co utracone, a tym, co obiecane.

Siedemdziesiąt lat w Księdze Jeremiasza 29:10 nie jest ozdobnym sposobem powiedzenia „długo”. To określony czas wygnania, zapowiedziany ludziom uprowadzonym z Judy do Babilonii. Jeremiasz pisze do wspólnoty, która musi układać tam życie, a zarazem słyszy fałszywe obietnice szybkiego końca niewoli. Słowo Boga nie potwierdza tych złudzeń: powrót nie nastąpi natychmiast. Werset mówi jednak także o wierności Boga w granicach tej długiej historii. „Nawiedzę was” i „przyprowadzę na to miejsce” odnoszą się do konkretnych wygnańców i powrotu do ich ojczyzny. To nie jest obietnica, że każda osoba wierząca szybko wydostanie się z trudnej sytuacji ani że każde cierpienie zakończy się pomyślnym zwrotem. Sens zdania wyznacza adresat: lud Izraela na wygnaniu. W sąsiednich wersetach ta nadzieja łączy się z życiem pośród obcego kraju, troską o jego dobro i odrzuceniem kłamliwych proroctw. Boża obietnica nie zachęca więc do biernego czekania na natychmiastową zmianę. Uczy rozróżniać trwałość Bożego zamiaru od ludzkiego pragnienia, by wszystko odmieniło się od razu. Nadzieja w tym tekście ma określony adres i czas, lecz właśnie dlatego nie jest pustym pocieszeniem.

Ten werset ma konkretną miarę: siedemdziesiąt lat. W Księdze Jeremiasza 29:10 Pan mówi o chwili, która nadejdzie, gdy upłynie wyznaczony okres: „To jednak mówi Pan: Gdy dla Babilonu upłynie siedemdziesiąt lat, nawiedzę was i wypełnię na was swoją pomyślną zapowiedź, by was znów przyprowadzić na to miejsce.” Zapowiedź jest skierowana do ludzi zesłanych z Jerozolimy do Babilonu, a list pisze do nich prorok Jeremiasz. W tym samym liście, w Księdze Jeremiasza 29:6-7, wygnańcy zostają zachęceni do zakładania rodzin i do modlitwy za pomyślność miasta, w którym żyją. Oczekiwanie nie odbywa się więc poza codziennością, lecz w jej środku. Trzeba jednak pamiętać, że zapowiedź dotyczy konkretnego narodu w konkretnej sytuacji historycznej. Nie jest ona gwarancją, że każde trudne doświadczenie zakończy się w tym samym czasie i w ten sam sposób. Najmocniej w tym wersecie brzmi to, że Bóg nie tylko zapowiada koniec wygnania, ale też wyznacza jego granicę i obiecuje powrót „na to miejsce”. Czas niewoli ma więc początek, koniec i Tego, który nad nim czuwa.

Jeremiasz kieruje te słowa do judzkich wygnańców żyjących w Babilonii. Obietnica nie omija ich położenia ani go nie skraca: ma upłynąć siedemdziesiąt lat, zanim Bóg nawiedzi lud i przyprowadzi go z powrotem. Nie daje każdemu wygnańcowi zapewnienia, że osobiście doczeka powrotu. Mówi o Bożym zamiarze wobec wspólnoty, której przyszłość nie kończy się na obcej ziemi. W pobliżu tej zapowiedzi Jeremiasz wzywa wygnańców do budowania życia w Babilonii i szukania dobra jej mieszkańców. Nadzieja nie oznacza więc zawieszenia codzienności. Można ją dostrzec w rodzinie troszczącej się o dzieci i w modlitwie za miasto, które nie jest domem. Takie życie nie unieważnia tęsknoty za powrotem. „Nawiedzę” brzmi jak obietnica obecności Boga, nie jak znak, że wygnanie było pozorne. Czas oczekiwania pozostaje długi i bolesny, lecz nie znajduje się poza zasięgiem Jego wierności. Perspektywa wieczności nie pozwala zamienić tej obietnicy w łatwą gwarancję szybkiej odmiany losu. Przypomina raczej, że historia ludu nie mieści się w jednym pokoleniu ani w jednym miejscu. Powrót zapowiedziany przez Boga świadczy, że nawet długie wygnanie nie ma ostatniego słowa.