Księga Jeremiasza 25:15 – znaczenie i zastosowanie

Obraz kielicha podawanego z rąk do rąk, z którego wszyscy muszą pić, ukazuje nadchodzącą zagładę całego tego regionu. Narzędziem, którym posłuży się Bóg, będzie Nebukadnezar, król Babilonu, który dopiero co objął władzę i zaczął działać. Ostatecznie zagłada dosięgnie także samego Babilonu. Wizja mówi o kielichu, lecz jej spełnieniem będzie miecz, jak wyjaśnia Księga Jeremiasza 25:16. To miecz wojny, który Bóg ześle na narody — potężny i bezlitosny.

Ten sąd pochodzi z ręki Boga. To miecz Pana (Księga Jeremiasza 47:6), gotowy w niebie, jak czytamy w Księdze Izajasza 34:5. Bóg posługuje się niegodziwymi ludźmi jak swoim mieczem (Księga Psalmów 17:13). Miecz ten nazywa się także kielichem Jego gniewu, ponieważ sąd zesłał sprawiedliwy gniew Boga. Narody zgrzeszyły przeciw Niemu, więc muszą zakosztować oznak Jego gniewu.

Narody zostają porównane do ludzi zmuszonych do wypicia gorzkiego, odurzającego napoju, podobnie jak skazani na śmierć przestępcy byli niegdyś zmuszani do wypicia trucizny. O niegodziwych mówi się, że piją gniew Wszechmocnego (Księga Hioba 21:20; Apokalipsa św. Jana 14:10). Ich cierpienia w tym życiu są przedstawione jako osad z kielicha czerwonego wina, zmieszanego i gorzkiego (Księga Psalmów 75:8; zob. Księga Psalmów 11:6). A jednak gniew Boga w tym życiu jest zaledwie kielichem w porównaniu z pełną falą Jego gniewu w przyszłym świecie.

Jeremiasz był tym, przez którego ręce podano ten kielich. Bóg ustanowił go sędzią nad narodami, aby ogłaszał im wyrok (Księga Jeremiasza 1:10), a Nebukadnezar miał go wykonać. W oczach Boga pokorny prorok był większy niż potężny król, choć świat widział to odwrotnie. Jeremiasz musiał wziąć kielich z ręki Boga i dać go do wypicia narodom. Nie groził im niczym, czego Bóg nie polecił mu powiedzieć. To, co ogłasza autorytet Boga, z pewnością dokona się Jego mocą.

Kielich został wysłany do wszystkich narodów wokół Izraela — tych, które należały do znanego im świata i leżały na szlakach handlowych. Jeremiasz wziął kielich i dał go wypić tym narodom, czyli prorokował, że każda z nich doświadczy nadchodzącej katastrofy. Najpierw wymienione są Jerozolima i miasta Judy (Księga Jeremiasza 25:18), ponieważ sąd zaczyna się od domu Bożego (Pierwszy List św. Piotra 4:17), a najpierw od świątyni (Księga Ezechiela 9:6). Nie wiadomo, czy podczas tej wyprawy Nebukadnezar zamierzał uderzyć przede wszystkim na Jerozolimę i Judę, ale Bóg z pewnością miał je na uwadze jako pierwsze. Sformułowanie „jak jest dziś” wskazuje, że ta część proroctwa już zaczęła się spełniać, bo w czwartym roku panowania Jojakima sytuacja znacznie się pogorszyła.

Następny jest faraon, król Egiptu, ponieważ Żydzi ufali tej nadłamanej trzcinie (Księga Jeremiasza 25:19). Pozostali Żydzi uciekli później do Egiptu, a Jeremiasz zapowiedział tam również upadek Egiptu (Księga Jeremiasza 43:10–11). Wszystkie sąsiednie narody musiały wypić ten gorzki kielich, kielich trwogi. „Lud mieszany” może oznaczać Arabów albo bandy najeźdźców z różnych narodów. Królowie ziemi Us zostają powiązani z krajem Edomu. Filistyni od dawna niepokoili Izraela, lecz teraz ich miasta i władcy mieli stać się łupem wielkiego zdobywcy.

Edom, Moab, Ammon, Tyr i Sydon to dobrze znani sąsiedzi Izraela. „Wyspy za morzem” to prawdopodobnie części Fenicji i Syrii leżące wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego. Dedan i pozostałe kraje wymienione w Księdze Jeremiasza 25:23–24 wydają się leżeć na pograniczu Edomu i pustyni arabskiej. Elam oznacza Persów, z którymi połączeni są Medowie. W tamtym czasie nie wydawali się znaczącą potęgą, ale później mieli odpłacić Babilonowi w imieniu własnym i swoich sąsiadów. Zwycięski miecz Nebukadnezara miał dosięgnąć zarówno królów północy, blisko Babilonu, jak i tych z dalszych stron.

Nebukadnezar prowadził podboje tak szybko i z taką siłą, że wszystkie znane wówczas królestwa stały się ofiarami jego ambicji. Później o Aleksandrze mówiono, że podbił świat, a w Ewangelii Łukasza 2:1 Cesarstwo Rzymskie nazwano całym światem. Można to także odczytać jako wyrok nad wszystkimi ziemskimi królestwami, ponieważ każde z nich prędzej czy później odczuwa dotkliwe skutki wojny. Świat od dawna jest miejscem konfliktów, a ludzkie pragnienia walczą ze sobą nawzajem, jak czytamy w Liście św. Jakuba 4:1. Nie ominie to jednak także zdobywców. Po nich wypije król Szeszaku, czyli sam król Babilonu — ten, który sprowadził tyle cierpień na innych, w końcu sam ich doświadczy. Księga Jeremiasza 51:41 jasno wskazuje, że Szeszak oznacza Babilon, choć nie wiadomo, czy była to inna nazwa tego samego miasta, czy innego miasta w tym królestwie. Upadek Babilonu zapowiedziano już w Księdze Jeremiasza 25:12–13, a proroctwo o jego roli w niszczeniu wielu narodów dobrze się z tą zapowiedzią łączy.

Skutki działania miecza porównano do skutków nadmiernego picia. Narody będą pić, chwiać się i popadać w obłęd. Będą pijane, będą wymiotować i upadać, a potem już nie powstaną (Księga Jeremiasza 25:27). Powinno to budzić w nas odrazę do pijaństwa, skoro jego skutki służą za obraz tak nędznego stanu. Pijaństwo odbiera człowiekowi rozum i skłania go do szalonego postępowania. Niszczy też zdrowie, które jest kolejnym wielkim darem po rozumie. Powoduje choroby i może zagrozić kościom, a nawet życiu. Ludzie, którzy często piją, upadają i nie powstają. To grzech, który niesie karę sam w sobie. Jak głęboko upadają ci, którzy pozwalają, by zwyciężyło nad nimi wino lub mocny napój.

Obraz ten uczy nas także lęku przed sądem, jaki przynosi wojna. Kiedy Bóg zsyła miecz na naród i pozwala mu siać spustoszenie, naród ten szybko staje się podobny do człowieka pijanego, ogarniętego zamętem i strachem na odgłos wojennych alarmów. Doradcy tracą rozeznanie i błądzą w każdym planie i działaniu. Nieustanne nieszczęścia przyprawiają ich o mdłości, a skarby, które chciwie połknęli, zwracają, jak czytamy w Księdze Hioba 20:15. Padają przed wrogiem i nie są w stanie powstać ani sobie pomóc bardziej niż ktoś martwo pijany (Księga Habakuka 2:16).

Pewność tego wszystkiego i jego przyczyna zostają następnie wyrażone w Księdze Jeremiasza 25:28–29.

Nie zechcą wziąć kielicha z twojej ręki. Będą nie tylko lękać się samego sądu, lecz także nie uwierzą, że kiedykolwiek nadejdzie. Nie zaufają ostrzeżeniu kogoś tak mało znaczącego jak Jeremiasz. Ma im jednak powiedzieć, że to słowo Pana Zastępów, Pana wojsk, który je wypowiedział. Nie ma sensu walczyć z Bogiem Wszechmocnym — z pewnością wypiją z kielicha.

Jeremiasz ma im także podać przyczynę. Nadszedł czas nawiedzenia, czas, gdy Bóg rozlicza ludzi. Jerozolima została już wezwana przed sąd. Bóg zaczyna sprowadzać nieszczęście na miasto nazwane Jego imieniem. Bliska więź Jerozolimy z Bogiem nie uchroni jej przed karą, więc czy narody mogą liczyć na to, że jej unikną? Nie. Jeśli Bóg tak postępuje z zielonym drzewem, co uczyni z uschniętym? Jeśli ci, w których wciąż jest coś dobrego, tak cierpią z powodu zła, które w nich znaleziono, czy ci, w których jest więcej zła i nie ma prawdziwego dobra, mogą liczyć na to, że ujdą karze? Jeśli Jerozolima zostaje ukarana za to, że nauczyła się od narodów bałwochwalstwa, czy narody nie zostaną ukarane za to, że nauczyły Jerozolimę bałwochwalstwa? Z pewnością zostaną. Bóg zapowiada, że przywoła miecz przeciwko wszystkim mieszkańcom ziemi, ponieważ przyczynili się do zepsucia mieszkańców Jerozolimy.

Z całej tej sprawy można wyciągnąć kilka wniosków. Po pierwsze, istnieje Bóg, który sądzi ziemię. Wszystkie narody odpowiadają przed Nim i muszą podporządkować się Jego wyrokowi. Po drugie, Bóg z łatwością może zniszczyć największe, najludniejsze i najpotężniejsze narody, nawet te, które czują się najbezpieczniej. Po trzecie, ci, którzy niepokoili i krzywdzili lud Boży, ostatecznie zostaną rozliczeni. Wiele z tych narodów samo niepokoiło Izraela, a teraz dosięga je zagłada. Nadejdzie rok Odkupiciela — czas, gdy Bóg odpłaci tym, którzy wystąpili przeciw Syjonowi.

Po czwarte, ciężar słowa Pana w końcu stanie się ciężarem Jego sądów. Izajasz już dawno wypowiedział proroctwa przeciwko większości tych narodów (od 13. rozdziału Księgi Izajasza), a teraz wszystkie te zapowiedzi wreszcie w pełni się spełnią. Po piąte, ludzie pragnący władzy i panowania często stają się sprawcami niepokojów na ziemi i plagą dla własnego pokolenia. Nebukadnezar, król Babilonu, tak pysznił się swoją siłą, że nie miał poczucia sprawiedliwości. Tacy ludzie wywracają świat do góry nogami, a mimo to oczekują pochwał i honorów. Aleksander Wielki uważał się za potężnego władcę, podczas gdy inni widzieli w nim niewiele więcej niż wielkiego pirata. Po szóste, największy przepych i potęga tego świata nie trwają długo. Wobec większej siły Nebukadnezara nawet królowie muszą ustąpić i stać się jeńcami.