Księga Jeremiasza 20:1 – znaczenie i zastosowanie

Widzimy tu najpierw niesprawiedliwy gniew Paszchura na Jeremiasza i jego skutki (Księga Jeremiasza 20:1–2). Paszchur był kapłanem, można więc było oczekiwać, że będzie chronił Jeremiasza, który również był kapłanem, a ponadto prorokiem Pana. Kapłani jako słudzy Boga powinni troszczyć się o Jego posłańca i jego misję. Tymczasem ten kapłan prześladował człowieka, którego powinien wspierać.

Paszchur był synem Immera, a więc należał do szesnastego oddziału kapłańskiego. Immer stał na czele tego rodu, gdy Dawid ustalał kolejność służby kapłanów (Pierwsza Księga Kronik 24:14). Ta informacja pomaga go odróżnić od innego Paszchura, o którym mowa później (Księga Jeremiasza 21:1), należącego do innego oddziału kapłańskiego. Ten Paszchur był głównym przełożonym świątyni, być może tylko przez pewien czas, jako pomocnik arcykapłana albo dowódca straży świątynnej (Dzieje Apostolskie 4:1). Stał się największym wrogiem Jeremiasza. Często najzacieklej sprzeciwiają się Bożym prorokom ci, którzy twierdzą, że najbardziej zależy im na świętości i Kościele.

Nie należy zakładać, że Paszchur należał do starszych kapłanów, którzy poszli z Jeremiaszem do doliny Tofet, by słuchać jego proroctwa, chyba że udał się tam z wrogimi zamiarami. Bardziej prawdopodobne, że sam słyszał Jeremiasza przemawiającego na dziedzińcach świątyni albo że inni mu o tym donieśli. Sformułowanie można rozumieć na oba sposoby. W każdym razie Paszchur nie mógł znieść słów Jeremiasza, zwłaszcza tego, że prorok przemawiał na dziedzińcach domu Pana bez pytania go o pozwolenie. Gdy nadużywa się władzy w Kościele, staje się ona jednym z najgroźniejszych narzędzi używanych przeciwko niemu.

Rozgniewany Paszchur uderzył Jeremiasza, prawdopodobnie ręką albo laską oznaczającą władzę. Być może chciał go jedynie upokorzyć, tak jak arcykapłan kazał uderzyć Pawła, by ten przestał mówić (Dzieje Apostolskie 23:2). A może była to dotkliwa chłosta, mająca zranić Jeremiasza, jak gdyby był przestępcą. To działanie było bezprawne. Należało zasięgnąć opinii arcykapłana i pozostałych kapłanów, zbadać, czy Jeremiasz ma prawo przemawiać, i uczciwie rozpatrzyć sprawę. Zamiast tego odrzucono sprawiedliwość i postanowiono zmiażdżyć Jeremiasza, bez względu na to, czy miał rację. Ci, którzy sprzeciwiają się pobożności, rzadko chcą podlegać uczciwym zasadom.

Paszchur kazał też zakuć Jeremiasza w dyby. Niektórzy rozumieją to jako zwykłe uwięzienie, bardziej prawdopodobne jednak, że chodzi o narzędzie, które zadawało ból i zarazem narażało człowieka na upokorzenie. Mogło to być urządzenie unieruchamiające szyję i ręce albo, jak w tym przypadku, nogi. Niezależnie od tego, jak wyglądały dyby, Jeremiasz pozostał w nich przez całą noc, w miejscu publicznym, przy górnej Bramie Beniamina, która znajdowała się w domu Pana lub w jego pobliżu. Paszchur chciał go ukarać, by przestał prorokować, a także ośmieszyć, żeby ludzie przestali go słuchać, jeśli będzie dalej przemawiał. Ten niewdzięczny świat często najgorzej traktował najlepszych ludzi, a największe błogosławieństwa swoich czasów uznawał za bezwartościowe. Widok człowieka takiego jak Paszchur u władzy i człowieka takiego jak Jeremiasz w dybach powinien budzić w nas święte oburzenie. Pociesza nas świadomość, że istnieje przyszłe życie, w którym ludzie i wydarzenia zostaną ukazane w prawdziwym świetle.

Następnie widzimy sprawiedliwy gniew Boga na Paszchura i znaki tego gniewu. Nazajutrz Paszchur uwolnił Jeremiasza i wyjął go z dybów (Księga Jeremiasza 20:3). Zapewne trzymał go tam tyle czasu, ile zwykle trwała taka kara. Wtedy Jeremiasz otrzymał od Boga słowo skierowane do Paszchura. Nie czytamy, by Jeremiasz protestował, gdy go krzywdzono. Wydaje się, że poddał się temu po cichu, bez gróźb. Kiedy jednak go uwolniono, Bóg dał mu słowo, które miało poruszyć sumienie Paszchura, jeśli ten je miał. Gdy prorok Pana był związany, słowo Pana nie było związane.

Bez względu na to, co Paszchur chciał osiągnąć, bijąc i upokarzając Jeremiasza, Bóg pokazuje, że mu się to nie udało. Czy Paszchur sądził, że zapewni sobie bezpieczeństwo i spokój, uciszając człowieka, który obnażał jego winy i osłabiał jego pozycję w oczach ludu? Nic z tego. Nawet gdyby prorok zamilkł, własne sumienie nadal nie dawałoby Paszchurowi spokoju. Aby to pokazać, Bóg nadał mu nowe imię: Magor-Missabib, czyli „groza dokoła” albo „strach ze wszystkich stron” (Księga Jeremiasza 20:4). To Bóg nadał mu to imię, a więc sprawi, że stanie się ono rzeczywistością. Opisuje ono człowieka nie tylko otoczonego nieszczęściami, lecz także przepełnionego strachem i rozpaczą.

Chodzi o coś więcej niż zwykłe niebezpieczeństwo. Człowiek może być otoczony zagrożeniami, a mimo to się nie bać, jak Dawid ufający Bogu (Księga Psalmów 3:6; Księga Psalmów 27:3). Z Paszchurem będzie odwrotnie: będzie się bał nawet wtedy, gdy nic naprawdę mu nie zagrozi. Bezbożni uciekają, choć nikt ich nie ściga, i drżą, choć nie ma ku temu powodu. Bóg mówi w istocie: „Sprawię, że sam dla siebie staniesz się postrachem”. Własne myśli i wyobraźnia będą nieustannie odbierać mu spokój. Bóg potrafi sprawić, że nawet najzuchwalszy grzesznik zacznie bać się samego siebie. Wie też, jak przerazić tych, którzy próbują zastraszyć Jego lud, aby powstrzymać go od wypełniania obowiązków.

Ci, którzy nie chcą słuchać o swoich winach, gdy Boży prorocy mówią o nich publicznie, usłyszą je od sumienia, które przemawia w ich wnętrzu i którego nie da się uciszyć. To nieszczęście stać się postrachem dla samego siebie. A na tym nie koniec. Niektórzy przeżywają głębokie cierpienie, ale ukrywają je przed innymi i sprawiają wrażenie pogodnych. Bóg jednak mówi: „Sprawię, że będziesz postrachem dla wszystkich swoich przyjaciół”. Paszchur będzie tak okazywał strach i przerażenie, że nawet jego przyjaciele będą bali się do niego zbliżyć i odsuną się od jego cierpienia. Ludzie pogrążeni w smutku i zamęcie mogą stać się ciężarem i źródłem lęku zarówno dla siebie, jak i dla otoczenia. To ważny powód, by dziękować Bogu, kiedy pozwala nam zachować jasność umysłu i pokój sumienia.

Przyjaciele Paszchura, którym ufał i których prawdopodobnie chciał zadowolić, sprzeciwiając się Jeremiaszowi, wszyscy go zawiodą.

Bóg nie zabija Paszchura od razu za to, co zrobił Jeremiaszowi. Pozwala mu żyć w nieszczęściu, jak Kainowi, tułającemu się w strachu i hańbie. Gdziekolwiek Paszchur się pojawi, będzie znakiem Bożej sprawiedliwości. Gdy ludzie zapytają, dlaczego wciąż tak bardzo się boi, odpowiedź będzie jasna: ciąży na nim ręka Boga, ponieważ wtrącił Jeremiasza do dybów.

Przyjaciele, którzy powinni go pocieszać, zostaną mu odebrani. Polegną od miecza nieprzyjaciela, a Paszchur zobaczy to na własne oczy. Ten straszny widok jeszcze bardziej spotęguje jego lęk. W końcu przekona się, że jego strach nie był bezpodstawny. Czeka go sąd Boga (Księga Jeremiasza 20:6), a on i jego rodzina pójdą na wygnanie, aż do Babilonu. Nie umrze przed nadejściem nieszczęścia, jak Jozjasz, ani nie przeżyje go, jak niektórzy inni. Umrze jako jeniec i niejako zostanie pogrzebany w swoich kajdanach, razem ze wszystkimi swoimi przyjaciółmi. Niech prześladowcy czytają te słowa i drżą. Niech jednak zadrżą ku nawróceniu, zanim przyjdzie im drżeć w obliczu zagłady.

Czy Paszchur miał nadzieję uspokoić lud i powstrzymać zniszczenie, przed którym ostrzegał Jeremiasz? Czy próbował zniszczyć reputację Jeremiasza, aby jego przesłanie nie odniosło skutku? To prawdopodobne, ponieważ z Księgi Jeremiasza 20:6 wynika, że Paszchur sam występował jako prorok i głosił ludowi pokój. Prorokował kłamliwie. Jego przesłanie przeczyło temu, co mówił Jeremiasz, a zarazem budziło ludzi, których Paszchur chciał utrzymać w uśpieniu grzechu. Dlatego zwrócił się przeciwko Jeremiaszowi.

Czy jednak osiągnął swój cel? Nie. Jeremiasz pozostał przy tym, co zapowiedział Judzie i Jerozolimie, a Bóg ponownie przekazał te słowa przez niego. Uciszanie tych, którzy ostrzegają i napominają, niczego nie daje, bo słowo Boga nadal wypełnia swoje zadanie. Tak stało się również w tym przypadku.

Cała ziemia Judy zostanie spustoszona (Księga Jeremiasza 20:4). Bóg mówi: „Wydam całą Judę w ręce króla Babilonu”. Juda przez długi czas była ziemią należącą do Boga, teraz jednak Bóg odda ją Nebukadneccarowi, królowi Babilonu. Będzie on rządził krajem i postępował z jego mieszkańcami według własnej woli: jednych pośle na śmierć od miecza, innych uprowadzi do niewoli. Nikt mu nie umknie.

Zostanie spustoszone także samo miasto (Księga Jeremiasza 20:5). Król Babilonu złupi je i wywiezie jego skarby do Babilonu. Zabierze zapasy i wyposażenie wojskowe, nazywane siłą tego miasta, a potem użyje ich przeciwko jego mieszkańcom. Ludzie ufali, że te rzeczy zapewnią im ochronę. Jak jednak mogły im pomóc, skoro sami znaleźli się poza Bożą opieką, a Ten, który naprawdę był ich siłą, odszedł?

Zabierze także ich dobytek i towary, czyli owoce ich pracy, bo właśnie na nie pracowali i zdobyli je ciężkim wysiłkiem. Zrabuje ich wspaniałe domy i zabierze cenne wyposażenie, które tak cenili i do którego przywiązali serca. Szczęśliwi są ci, którzy znaleźli skarby w cennych obietnicach Boga — żołnierze nie mogą ich dosięgnąć.

Ograbi także skarbiec, zabierze klejnoty koronne i wszystkie skarby królów Judy. Była to część nieszczęścia, przed którym już dawno ostrzeżono Ezechiasza, króla Judy. Miało ono spaść na niego za to, że pokazał swoje skarby posłańcom króla Babilonu (Księga Izajasza 39:6). Skarbiec zdawał się zapewniać im ochronę, lecz zawiódł ich i stał się łatwym łupem dla wroga.