Księga Jeremiasza 18:11 – znaczenie i zastosowanie

Te wersety odnoszą ogólną prawdę przedstawioną w tym rozdziale do Żydów i ich ówczesnej sytuacji. Bóg zapowiadał, że ich wykorzeni, zburzy i zniszczy, ponieważ na taki sąd zasłużyli swoim postępowaniem (Księga Jeremiasza 18:11). Poleca im przekazać: „Oto przygotowuję przeciwko wam nieszczęście i obmyślam dla was zgubę”. Całe działanie Opatrzności wyraźnie zmierza ku ich zagładzie.

Jeśli spojrzą na swoje postępowanie wobec Boga, muszą przyznać, że na to zasłużyli. Jeśli spojrzą na Jego postępowanie wobec nich, muszą dostrzec, że On to przygotowuje. Bóg kształtuje nieszczęście tak, jak garncarz kształtuje naczynie, nadając mu formę odpowiednią do zamierzonego celu. Mimo to wciąż zachęca ich, by przez nawrócenie i zmianę życia wyszli Mu naprzeciw, gdy wykonuje swoje wyroki, i powstrzymali dalsze działanie przeciwko sobie.

Mówi: „Niech każdy zawróci teraz ze swojej złej drogi”. Wtedy, zgodnie z podaną wcześniej zasadą, Bóg może odstąpić od nieszczęścia, które zapowiedział, a wyrok, który wydawał się już przesądzony, może przybrać dla nich inny obrót i przynieść lepszy skutek. Ostrzeżenia zawarte w Słowie Bożym i zapowiedzi sądu widoczne w Jego działaniu powinny mocno skłaniać nas do zmiany życia. Nie wystarczy odwrócić się od złych dróg. Trzeba też postępować dobrze i czynić to, co zgodne z prawem Bożym.

Bóg wie również, że odrzucą tę propozycję, choć mogłaby im bardzo pomóc (Księga Jeremiasza 18:12). Mówią: „Nie ma nadziei”. Skoro ratunek wymaga porzucenia zła, zachowują się tak, jakby ratunek był niemożliwy, bo są zdecydowani postępować według własnych zamysłów. Nie chcą już słuchać ostrzeżeń proroków, rozważać ich słów ani ulegać żadnym naciskom. Za wszelką cenę będą robić to, co sami chcą, a każdy będzie postępował zgodnie z pragnieniami swojego złego serca, odrzucając ograniczenia prawa Bożego.

Grzeszników gubi pragnienie, by żyć tak, jak im się podoba. Nazywają to wolnością, lecz poddanie się żądzom jest najgorszą formą niewoli. Zobaczmy, jak dziwnie grzech zatwardza ludzkie serca. Nie chcą nawet obiecać, że się zmienią. Co więcej, występują przeciwko wyrokom Boga i mówią w istocie: „Będziemy dalej postępować według własnych zamysłów, a Bóg niech robi, co chce. Zaryzykujemy”.

Bóg gani ich za zdumiewającą głupotę, upór i niechęć do zmiany (Księga Jeremiasza 18:13). Nikt nie postępował równie niedorzecznie, a ludzie, którzy uważają się za rozumnych, nigdy nie zachowywali się tak nierozsądnie. Bóg każe im zapytać inne narody, nawet te, które nie otrzymały objawienia Bożego, nie miały proroków ani takiego światła jak Juda i Jerozolima. Czy gdziekolwiek słyszano o czymś podobnym? Gdy ostrzeżono Niniwę, jej mieszkańcy porzucili złe drogi.

Nawet niektórzy najgorsi ludzie, gdy zwróci się im uwagę na ich winy, zwłaszcza gdy zaczynają ponosić ich skutki, przynajmniej obiecują poprawę. Lecz Izrael, nazwany Dziewicą Izraela jako lud poświęcony Bogu, odrzuca nawrócenie. Postanowił uparcie trwać przy swoim, bez względu na to, co podpowiada sumienie i czego uczy Opatrzność. To straszne postępowanie. Izrael powinien zachować czystość dla Boga, który zawarł z nim przymierze, a jednak odwrócił się od Niego i nie chce wrócić.

To straszna rzecz, budząca grozę: ludzie przez grzech pogarszają swój stan, a potem czynią go beznadziejnym, odmawiając zmiany. Uporczywe odrzucanie nawrócenia jest najokrutniejszą formą samozniszczenia. Powinniśmy wzdrygać się nawet na samą myśl o takim postępowaniu.

Bóg ukazuje też ich głupotę, wskazując na sam charakter grzechu. Porzucili Boga dla bożków, a była to najgorsza możliwa zamiana, ponieważ sami siebie zwodzili (Księga Jeremiasza 18:14–15). Czy spragniony podróżny porzuci czystą wodę ze śniegu, spływającą z gór Libanu, przecinającą skaliste pola i płynącą chłodnymi, przejrzystymi strumieniami, żeby pić mętną wodę z kałuży? Czy podczas letniego upału ktokolwiek odwróci się od zimnej, płynącej wody? Oczywiście, że nie. Spragnieni ludzie korzystają z orzeźwiającej wody, a nie odwracają się od niej.

Przypis na marginesie przedstawia tę myśl inaczej. Pyta, czy podróżny porzuci równą drogę dla skalistej albo zrezygnuje ze śniegu Libanu, który zalega grubymi warstwami i blokuje przejście, na rzecz lepszego terenu. Czy ktoś zamieni wodę płynącą na nieznaną, zimną wodę? Nie. W takich sprawach ludzie wiedzą, co jest dla nich lepsze, i trzymają się tego, co pewne. Nie porzucają pewności dla niepewności. A jednak lud Boży zapomniał o Bogu i porzucił źródło żywej wody dla popękanych cystern. Palił kadzidło bożkom, które były pustką i nie mogły spełnić pokładanych w nich oczekiwań.

Mieli mniej rozsądku niż podróżni, a ich przywódcy sprowadzali ich na manowce, podczas gdy oni sami chętnie dawali się zwodzić. Porzucili dawne ścieżki, drogę wyznaczoną przez prawo Boże i przemierzaną przez wszystkich świętych. Prowadziła ona do właściwego celu i była bezpieczna. Ponieważ wielu już nią szło, łatwo było ją odnaleźć i nią podążać. A jednak gdy wezwano ich, by trzymali się dobrej, dawnej drogi, jasno oświadczyli, że tego nie zrobią (Księga Jeremiasza 6:16).

Wybrali boczne ścieżki. Szli drogą nieprzygotowaną ani wyrównaną, zamiast podążać traktem królewskim, na którym można było podróżować bezpiecznie i mieć pewność, że dotrze się do właściwego celu. Wybrali brudną, wyboistą drogę, na której potknięcia były nieuniknione. Taką drogą jest bałwochwalstwo i każdy grzech: fałszywą ścieżką pełną przeszkód. Mimo to właśnie ją wybrali i sami, a także innych, na nią wprowadzali.

Ich głupota ujawniła się również w zgubnych skutkach grzechu. Nawet jeśli sam grzech był zły, mogliby próbować go usprawiedliwiać, gdyby przyniósł im jakąś korzyść. Tymczasem prowadził wprost do zniszczenia ich kraju, a wraz z nim do ich własnej niedoli, bo lud cierpi, gdy jego ziemia zostaje spustoszona. Sprawi, że oni i ich kraj staną się przedmiotem nieustannej drwiny. Ci, którzy otrzymali wyraźne ostrzeżenie, a mimo to je odrzucili, zasługują na szyderstwo.

Każdy, kto przejdzie obok ich ziemi, zauważy ją i osłupieje. Jedni będą z niedowierzaniem potrząsać głowami, inni z litością, a jeszcze inni z satysfakcją, widząc upadek kraju niegdyś sławniejszego niż wszystkie pozostałe. Będą z pogardą kręcić głowami i obwiniać ich za własną głupotę: porzucili Boga i obowiązki, a tym samym sami sprowadzili na siebie tę niedolę.

Ci, którzy odwracają się od Boga, słusznie stają się pośmiewiskiem dla otoczenia. Skoro przynieśli wstyd Panu, sami zostaną zawstydzeni. Gdy ich ziemia opustoszeje w wyniku zagłady, Bóg mówi: „Rozproszę ich jak wiatr wschodni” (Księga Jeremiasza 18:17). Wiatr wschodni jest gwałtowny i surowy; obrazuje to, jak wrogowie rozproszą ich na wszystkie strony, nie pozostawiając bezpiecznej drogi ucieczki.

Nie po prostu uciekną przed wrogiem, co mogłoby jeszcze pozwolić im wycofać się w uporządkowany sposób. Zostaną rozbici i rozproszeni w różnych kierunkach. Ich nieszczęście dopełniają słowa Boga: „W dniu ich klęski odwrócę się do nich plecami, a nie twarzą”. Łatwiej znosić trudności, gdy Bóg patrzy na nas przychylnie i wspiera nas swoją obecnością. Lecz gdy się odwraca, jest niezadowolony, zdaje się nie słyszeć naszych modlitw i odmawia pomocy, jesteśmy zgubieni.

Któż może wytrwać, gdy Bóg zakrywa swoje oblicze? (Księga Hioba 34:29). Bóg postąpiłby z nimi tak, jak oni postępowali z Nim: odwrócili się do Niego plecami, a nie twarzą (Księga Jeremiasza 2:27). Słusznie Bóg okazuje dystans tym, którzy w czasie dobrobytu lekceważyli Go i byli Mu nieposłuszni. W pełni urzeczywistni się to w dniu, gdy Bóg powie tym, którzy podawali się za pobożnych, a czynili zło: „Odejdźcie ode Mnie, nie znam was”, a nawet: „Nigdy was nie znałem”.