Księga Jeremiasza 18:1 – znaczenie i zastosowanie

Prorok zostaje posłany do domu garncarza. Wiedział już, gdzie go znaleźć, ale nie miał tam głosić kazań, jak czynił to przy bramach Jerozolimy. Miał otrzymać pouczenie, a właściwie gotowe kazanie. Ci, którzy otrzymują słowo Boże bezpośrednio przez natchnienie, nie muszą przygotowywać się w zwykły sposób.

Bóg mówi Jeremiaszowi: „Idź do domu garncarza, przyjrzyj się jego pracy, a tam sprawię, że usłyszysz moje słowa” (Księga Jeremiasza 18:3). Właśnie tam Jeremiasz miał otrzymać przesłanie dla ludu. Kto chce poznać wolę Boga, powinien zwracać uwagę na to, do czego Bóg go wzywa, i udawać się tam, gdzie rozbrzmiewa Jego słowo. Jeremiasz postąpił zgodnie z poleceniem i patrzył, jak garncarz sprawnie i szybko formuje glinę na kole, nadając jej kształt według własnej woli.

Gdy naczynie z gliny nie udawało się, być może dlatego, że glina była zbyt twarda, tkwił w niej kamień albo z innego powodu nie dawała się uformować, garncarz nadawał jej inny kształt. Jeśli nie mogła stać się naczyniem do szlachetnego użytku, mogła jeszcze posłużyć do mniej zaszczytnego celu — zależnie od tego, co garncarz uznał za najlepsze. Jeremiasz prawdopodobnie już wcześniej wiedział, jak wyrabia się naczynia, ale tym razem miał przyjrzeć się temu uważnie. Dzięki temu, że obraz był świeży w jego pamięci, lepiej zrozumiał pouczenie i mógł jaśniej wyjaśnić je ludowi.

Bóg często posługiwał się takimi obrazami, przemawiając przez swoich proroków (Księga Ozeasza 12:10), a sami prorocy musieli rozumieć obrazy, których używali. Duszpasterze mogą dobrze służyć innym, gdy uczą się na podstawie zwykłych spraw z życia i wykorzystują tę wiedzę, by jaśniej mówić o sprawach Bożych. Powinni umieć wykorzystać całą swoją wiedzę w służbie, do której zostali powołani. Teraz, w domu garncarza, Jeremiasz otrzymuje przesłanie, które ma zanieść Izraelowi.

Kiedy Jeremiasz przygląda się pracy garncarza, Bóg wkłada w jego umysł dwie ważne prawdy. Po pierwsze, Bóg ma pełne prawo i nieograniczoną moc, by kształtować królestwa i narody według własnej woli, tak aby służyły Jego zamysłom. „Czy nie mogę postąpić z wami tak, jak ten garncarz?” — mówi Pan (Księga Jeremiasza 18:6). Bóg ma nad nami jeszcze większe prawo niż garncarz nad gliną, bo garncarz nadaje kształt temu, co już istnieje, a Bóg daje nam zarówno materię, jak i formę.

Oznacza to, że Bóg sprawuje nad nami niezaprzeczalną władzę. Nic nie jest nam winien, może rozporządzać nami według własnej woli i nie musi się przed nami tłumaczyć. Sprzeciwianie się Mu byłoby równie nierozsądne jak sprzeciw gliny wobec garncarza. Oznacza to także, że Bóg może z łatwością użyć nas w dowolny sposób i dokonać wszelkich zmian, jakich zechce. Nie możemy Mu się oprzeć. Jeden ruch ręki, jeden obrót koła, całkowicie zmienia kształt gliny. Podobnie nasze czasy są w ręku Boga, a nie naszym.

Te słowa dotyczą tu narodów. Nawet najpotężniejsze i najlepiej rozwinięte narody są tylko tym, czym Bóg postanowił je uczynić — i niczym więcej. Hiob ujmuje to tak: „On czyni narody wielkimi i niszczy je, powiększa je, a potem znów pomniejsza” (Księga Hioba 12:23). Porównaj także (Księga Psalmów 107:33) i (Księga Hioba 34:29). W oczach Boga wszystkie narody są jak kropla wody z wiadra albo pył na wadze — szybko znikają (Księga Izajasza 40:15). Z pewnością więc tak łatwo nimi rozporządzać, jak garncarzowi formować glinę.

Ostatecznie Bóg nie utraci swojej chwały. Jeśli ludzie Go nie uwielbią, Jego chwała objawi się przez to, co ich spotka. Jeśli naczynie nie nadaje się do jednego celu, garncarz może uczynić je odpowiednim do innego. Podobnie ci, którzy nie staną się świadectwem miłosierdzia, staną się świadectwem sprawiedliwości. „Pan stworzył wszystko dla swojego celu, nawet niegodziwego na dzień nieszczęścia” (Księga Przysłów 16:4). Bóg ukształtował nas z gliny (Księga Hioba 33:6), a my nadal jesteśmy gliną w Jego ręku (Księga Izajasza 64:8). Czyż nie ma nad nami takiego samego prawa, jakie garncarz ma nad gliną? (List do Rzymian 9:21). Z pewnością powinniśmy się poddać, jak glina poddaje się mądrości i woli garncarza (Księga Izajasza 29:15–16; Księga Izajasza 45:9).

Po drugie, nawet gdy Bóg korzysta ze swojej władzy i mocy, zawsze kieruje się niezmiennymi zasadami sprawiedliwości i dobroci. Błogosławieństwa daje jako suwerenny Pan, ale nigdy nie karze w sposób arbitralny. Jego ręka jest potężna, lecz nie rządzi surowo. Przeciwnie, „sprawiedliwość i prawo są podstawą Jego tronu” (Księga Psalmów 89:13–14). Bóg mówi o tym, do czego ma prawo, a zarazem zapewnia, że będzie działał jako sprawiedliwy i miłosierny sędzia.

Gdy Bóg osądza jakiś lud, możemy być pewni, że przyczyną są jego grzechy. Widać to wyraźnie, gdy nawrócenie całego narodu powstrzymuje sąd (Księga Jeremiasza 18:7–8). Jeśli Bóg mówi, że zburzy obronę narodu i pozostawi go bez osłony, wytnie jego drzewa owocowe i obróci kraj w pustkowie, zniszczy warownie, by wpuścić nieprzyjaciół, albo zburzy domy i zmusi ludzi do ich opuszczenia, naród ten powinien wziąć sobie te słowa do serca. Jeśli ludzie się nawrócą, porzucą złe drogi i wrócą do Boga, On łaskawie ich przyjmie. Nie sprowadzi zapowiedzianego nieszczęścia. Zmieni swoje postępowanie wobec nich, nie dlatego, że sam się zmienia, lecz dlatego, że inaczej będzie się do nich odnosił.

Tak często działo się w czasach sędziów. Uciśniony lud uniżał się, a Bóg wzbudzał dla niego wybawców. Gdy ludzie do Niego wracali, ich sytuacja szybko się zmieniała. Tak było w przypadku Niniwy. Żałujemy, że tak częściej nie działo się w Jerozolimie (Druga Księga Kronik 7:14). Szczere odwrócenie się od grzechu z pewnością powstrzymuje karę. Bóg może podnieść pokutujący lud z ruin równie łatwo, jak garncarz może na nowo uformować zniszczone gliniane naczynie.

Gdy Bóg okazuje nam miłosierdzie, jedyną przeszkodą, która może je zablokować, jest grzech (Księga Jeremiasza 18:9–10). Jeśli Bóg zapowiada, że umocni naród i go zasadzi — to znaczy utrwali i rozwinie w nim wszystko, co naprawdę dobre — jest to Jego dzieło, podobnie jak dziełem rolnika jest sadzenie, a dziełem budowniczego wznoszenie domu (Pierwszy List do Koryntian 3:9). Gdy Bóg darzy taki naród przychylnością, naród ten wzrasta, rozwija się i umacnia. Handel kwitnie, rządy trafiają w dobre ręce, a całe życie narodu układa się pomyślnie.

Jeśli jednak ten sam naród, tak obficie błogosławiony przez Boga, czyni zło w Jego oczach i nie chce słuchać Jego głosu, wszystko się zmienia. Jeśli traci moralną siłę i staje się zepsuty oraz bezbożny, jeśli wyśmiewa się z religii, grzech zyskuje popularność, a poważna wiara zanika w całym kraju, wtedy Bóg zwróci się przeciwko temu narodowi. Wyrwie to, co zasadził, i zburzy to, co wznosił (Księga Jeremiasza 45:4). Dobre dzieło, które już się rozpoczęło, ustanie, a zaplanowane jeszcze błogosławieństwa zostaną wstrzymane.

Tak należy rozumieć słowa Pisma Świętego, że Bóg żałuje dobra, które zapowiedział danemu ludowi. Zmienia sposób postępowania wobec niego, tak jak stało się z rodem Helego, kapłana Helego (Pierwsza Księga Samuela 2:30), oraz z Izraelem, gdy Bóg przyprowadził go blisko Kanaanu, a potem zawrócił na pustynię. Grzech jest wielkim sprawcą niezgody między Bogiem a ludem. Pozbawia Boże obietnice ich wartości, niweczy modlitwy i obraca wniwecz dobro, które Bóg dla ludu zamierzył (Księga Ozeasza 7:1).

Grzech niszczy też poczucie bezpieczeństwa i radość, przedłuża cierpienie, wpędza ludzi w trudne położenie i opóźnia ich wybawienie (Księga Izajasza 59:1–2).