Księga Jeremiasza 13:12 – znaczenie i zastosowanie

Przeciwko temu ludowi zapowiedziano sąd, który miał całkowicie go przytłoczyć. Pan mówi o nim obrazowo, by mocniej zwrócić na niego uwagę i sprawić, że wywrze większe wrażenie: „Każdy dzban napełnia się winem” (Księga Jeremiasza 13:12). Oznacza to, że ci, którzy zasłużyli na sąd, niczym naczynia gniewu przygotowane na zagładę, zostaną napełnieni gniewem Boga, tak jak dzban napełnia się winem. Podobnie każde naczynie miłosierdzia, przygotowane do chwały, zostanie napełnione miłosierdziem i chwałą (Księga Izajasza 51:20).

Będą też kruche jak dzbany. Rozbiją się niczym stare bukłaki, które pękają, gdy wlewa się do nich młode wino (Ewangelia Mateusza 9:17). Być może powiedzenie to znaczy również, że ich umysły będą pełne zamętu, tak jak dzbany są pełne wina. Wyjaśnia to dalszy ciąg proroctwa (Księga Jeremiasza 13:13; por. Księga Izajasza 51:17). Mogło to być popularne przysłowie, używane na różne sposoby. Ludzie nie zrozumieli jednak, o co chodzi prorokowi, i szydzili z niego: „Czy nie wiemy już, że każdy dzban napełnia się winem? Po co mówić nam coś tak oczywistego?”. Być może poczuli się urażeni, bo wiedzieli, że to upomnienie za ich pijaństwo. Lubili dzbany z winem i sam trunek (Księga Ozeasza 3:1). Ich strażnicy byli oddani winu (Księga Izajasza 56:12). Chętnie słuchali fałszywych proroków, którzy obiecywali im wino i przyjemności, zachęcali do radości i sprawiali wrażenie, jakby nigdy miało im nie zabraknąć dzbana, który rozweseli ich serca (Księga Micheasza 2:11).

Prorok odpowiada: „Tak, wasze dzbany będą pełne wina, ale nie takiego, jakiego pragniecie”. Chodzi mu o to, że upiją się w głębszym sensie. Pijany człowiek przypomina dzban pełen wina: kiedy wino wypełnia dzban, rozum i panowanie nad sobą odchodzą. Bóg mówi, że wszyscy zostaną napełnieni upojeniem (Księga Jeremiasza 13:13). Ich plany pogrążą się w zamęcie, zabraknie im słów, a ich kroki będą chwiejne. Nie będą wiedzieli, co mówią ani co robią, a tym bardziej, co powinni powiedzieć lub zrobić. Zbrzydnie im wszystko, czym się cieszą, i zwymiotują to, jak czynią pijacy (Księga Hioba 20:15). Zapadną w bezradny sen i nie będą mogli sobie pomóc. Jak ludzie, którzy przepili rozum, staną się pośmiewiskiem i zdadzą się na łaskę innych.

Nie dotknie to tylko niektórych. Nawet królowie zasiadający na tronie Dawida, którzy powinni być jak ich przodek Dawid, mądrzy i stateczni, zostaną w ten sposób odurzeni. Również kapłani i prorocy, zwłaszcza fałszywi prorocy, którzy powinni byli nimi kierować, utracą rozeznanie. Pobłażali własnym pożądliwościom, więc słusznie zostali pozbawieni zmysłów. W ten sam sposób dali się ponieść wszyscy ludzie, zarówno w całym kraju, jak i w Jerozolimie. Tych, których Bóg postanawia zniszczyć, pozostawia też bez rozumu.

Pogrążeni w zamęcie, zwrócą się przeciwko sobie. Kielich wina zapalczywego gniewu Pana wpędzi ich nie tylko w bezradność, lecz także w przemoc. Bóg mówi: „Roztrzaskam jednego o drugiego” (Księga Jeremiasza 13:14). Ich pijacka głupota i kłótnie pomogą doprowadzić ich do upadku. Pijani często stają się kłótliwi, a to przynosi im cierpienie i hańbę (Księga Przysłów 23:29–30). W ten sposób ich grzech stanie się ich karą. Bóg wzbudzi niezgodę w rodzinach i sąsiedztwach, jak uczynił to w innym przypadku (Księga Sędziów 9:23), tak że ojcowie i synowie będą walczyć i gotowi rozszarpać się nawzajem. Przez to staną się łatwym celem dla wrogów. Ponieważ ten sąd był już postanowiony, Bóg mówi: „Nie ulituję się, nie oszczędzę ani nie okażę miłosierdzia, lecz ich zniszczę”. Nie ulitowali się bowiem, nie oszczędzili ani nie okazali miłosierdzia, ale niszczyli siebie nawzajem (Księga Habakuka 2:15–16).

Znajdujemy tu również dobrą radę, która, gdyby została przyjęta, uchroniłaby ich przed zgubą. Krótko mówiąc, powinni ukorzyć się pod potężną ręką Boga. Gdyby chcieli słuchać, Bóg mówi im: „Nie bądźcie dumni” (Księga Jeremiasza 13:15). Pycha była jednym z grzechów, które Bóg im wytykał (Księga Jeremiasza 13:9). Gdyby odwrócili się od tego grzechu, Bóg przestałby wytaczać przeciwko nim sprawę. Nie powinni mieć o sobie zbyt wysokiego mniemania, gdy Bóg przemawia przez swoich proroków. Nie powinni być uparci, pogardliwi ani zamknięci na pouczenie, ani lekceważyć posłańców, którzy przekazują Jego słowo. Gdy Bóg występuje przeciwko nim przez swoje działanie, swoje dzieła i sądy, nie powinni lekceważyć Jego ostrzeżeń ani gniewać się, gdy ich karze. Za obiema tymi postawami kryła się pycha.

Powinni pamiętać, że Pan, który przemawia, jest wielki, Jego władzy nie można podważyć, a Jego mocy nie można się oprzeć. Powinni więc poddać się temu, co mówi, i przestać być pyszni. Powinni też oddać Bogu chwałę: „Oddajcie chwałę Panu, waszemu Bogu”, a nie bożkom ani innym bogom. Oddają Mu chwałę, gdy wyznają swoje grzechy, przyznają, że są przed Nim winni, i przyjmują zasłużoną karę (Księga Jeremiasza 13:16). Oddają Mu ją również przez prawdziwą pokutę i zmianę życia. Dopiero wtedy zaczynamy żyć tak, jak należy, i z właściwym celem, kiedy najważniejszym celem staje się dla nas chwała Boga.

Powinni uczynić to szybko, póki jest jeszcze czas na pokutę, zanim Bóg sprowadzi ciemność i stracą drogę. Ciemność przypadnie tym, którzy odmawiają pokuty i oddania chwały Bogu. Gdy ludzie doświadczali palącego żaru sądu, a mimo to nie pokutowali, by oddać Bogu chwałę, następny sąd przynosił ciemność (Apokalipsa św. Jana 16:9–10). Zawarte tu ostrzeżenie jest jeszcze dobitniejsze, ponieważ ich własne wysiłki, by uciec, przyczynią się do ich zguby. Będą potykać się na nogach, spiesząc przez mroczne góry, i upadną, nie mogąc już powstać. Ci, którzy sądzą, że zdołają uciec przed sądami Boga, przekonają się, że droga jest nie do przebycia. Choćby biegli jak najszybciej, sąd ich dosięgnie. Ich ścieżka jest ciemna i śliska (Księga Psalmów 35:6). Zanim do tego dojdzie, mądrość podpowiada, by oddać Bogu chwałę i pojednać się z Nim. Wtedy nie będzie potrzeby uciekać przed Jego sprawiedliwością.

Nadzieje ludu na lepszą przyszłość miały się rozwiać. Gdy oczekiwali światła, pocieszenia i ulgi, Bóg miał zamienić je w cień śmierci, ponury i przerażający, i sprowadzić zupełną ciemność, podobną do tej, która ogarnęła Egipt, gdy faraon wciąż zatwardzał swoje serce — ciemność, którą można było odczuć. Nadzieje zatwardziałych grzeszników gasną razem z nimi, gdy w końcu uświadamiają sobie, że nigdy się nie spełnią.

Powinni się ukorzyć i przyjąć wstyd. Nawet król i królowa nie mieli być od tego zwolnieni (Księga Jeremiasza 13:18). Miano im powiedzieć, że choć są wysoko postawieni, muszą szczerze pokutować, oddać Bogu chwałę i dać swojemu ludowi dobry przykład. Ci, którzy górują nad innymi w tym świecie, powinni ukorzyć się przed Bogiem, który przewyższa najwyższych i rozlicza królów oraz królowe.

Powinni się nisko pochylić, usiąść i zastanowić nad tym, co nadchodzi. Powinni usiąść w prochu i opłakiwać swój los. Jeśli sami się nie ukorzą, Bóg znajdzie sposób, by ich poniżyć. Ich władza i pozycja, korona, którą się chełpili i której ufali, przeminą, gdy zostaną uprowadzeni do niewoli. Cóż wtedy będzie znaczyć ich ranga i wszystkie oznaki ich statusu? Bogu niech będą dzięki, że istnieje także korona chwały dla tych, którzy się uniżają, a ta korona nigdy nie przeminie.

Ostrzeżenie staje się jeszcze mocniejsze, gdy uświadomimy sobie niebezpieczeństwo trwania w pysze i zatwardziałości. Jeśli ludzie odmówią słuchania, smutek proroka będzie głęboki i skrywany. Jeremiasz mówi, że w ukryciu będą płakały nie tylko jego oczy, lecz także jego dusza (Księga Jeremiasza 13:17). Upór ludzi, którzy nie chcą słuchać słowa Boga, łamie serca wiernych sług, świadomych grozy Pana i wartości ludzkich dusz.

Jego smutek będzie szczery, a nie udawany. Zdecyduje się płakać tam, gdzie nie zobaczy go nikt poza Bogiem, który wszystko widzi. Będzie łączył łzy zarówno z publicznym głoszeniem, jak i z prywatną modlitwą. Myśl o ich położeniu będzie go tak przygnębiać, że niemal całkiem wycofa się z towarzystwa innych. Będzie rozpaczał z powodu ich niepokutowanych grzechów, pychy, uporu i fałszywej pewności siebie. Grzechy innych powinny nas martwić, zwłaszcza gdy nie potrafimy ich napomnieć. Powinniśmy tym bardziej nad nimi boleć, że nie możemy ich naprawić.

Będzie też rozpaczał nad ich zagładą, której nie da się już odwrócić. Jego łzy nie będą płynąć przede wszystkim dlatego, że kłopoty dotknęły jego krewnych, przyjaciół czy sąsiadów, lecz dlatego, że stado Pana, Jego lud i owce z Jego pastwiska, zostaje uprowadzone do niewoli. Najbardziej powinno nas poruszać to, co przynosi hańbę Bogu i osłabia Jego królestwo.

Ich zagłada była przesądzona (Księga Jeremiasza 13:19–21). Ziemia miała zostać spustoszona, a miasta południa odcięte od świata. Chodziło o miasta Judy, położone w południowej części Kanaanu. Miały zostać ściśle otoczone, tak że nikt nie mógłby się do nich dostać ani z nich wydostać. Niektórzy rozumieją to jako miasta Egiptu, leżące na południe od Judy, gdzie ludzie mieli nadzieję znaleźć pomoc. Nawet tam zawiodłoby każde miejsce, w którym szukaliby ratunku.

Sam lud miał zostać uprowadzony do obcego kraju i żyć tam w niewoli. Niektórych już wcześniej zabrano, więc mogli mieć nadzieję, że ostrzeżenie już się wypełniło, a reszta pozostanie na miejscu. Tak się jednak nie stało: uprowadzony miał zostać cały naród. Bóg miał położyć kres jego istnieniu, a cała ludność kraju miała zostać zabrana. Tak stało się podczas ostatniego uprowadzenia za panowania Sedecjasza, ponieważ lud nie okazał skruchy.

Wróg, który miał tego dokonać, był już blisko (Księga Jeremiasza 13:20). Prorok wzywa lud, by podniósł wzrok i spojrzał na nadciągających z północy, z ziemi Chaldejczyków, czyli Babilończyków. Posuwali się szybko naprzód i wyglądali groźnie. Potem zwraca się do króla, a właściwie do miasta i państwa, ponieważ użyta forma jest rodzaju żeńskiego.

Co teraz zrobią z ludźmi powierzonymi ich opiece, których mieli chronić? Gdzie jest trzoda, którą im powierzono, ich piękna trzoda? Dokąd mogą ją teraz zaprowadzić, by zapewnić jej bezpieczeństwo? Jak miałaby ujść drapieżnym wilkom? Władcy powinni uważać się za pasterzy, a podlegających im ludzi za trzodę powierzoną ich opiece. W czasach zagrożenia powinni troszczyć się o jej bezpieczeństwo. Ojcowie i matki zaniedbujący dzieci oraz duszpasterze zaniedbujący swoją wspólnotę powinni usłyszeć te słowa tak, jakby Bóg kierował je do nich: Gdzie jest trzoda powierzona twojej opiece, ta piękna trzoda? Głoduje i jest wystawiona na łup dzikich zwierząt. Co odpowiesz, gdy ukaże się Najwyższy Pasterz?

Co mogli powiedzieć przeciwko sprawiedliwości Bożych wyroków? Co odpowiedzą, gdy Bóg rozliczy ich z tego, co czynili w minionych dniach (Księga Jeremiasza 13:21)? Nie mogli powiedzieć nic poza tym, że Bóg miał słuszność we wszystkim, co na nich zesłał. Ci, którzy łudzą się, że unikną kary, zostaną zawstydzeni, gdy przekonają się, że się mylili, a Bóg ich osądził.

Będą też musieli zmierzyć się z własną głupotą: sami oddali Chaldejczykom władzę nad sobą, zwracając się do nich o pomoc i zawierając z nimi układy. W ten sposób nauczyli swoich wrogów, jak stać się ich panami. Ezechiasz zapoczątkował te kłopoty, gdy pokazał swoje skarby posłańcom króla Babilonu, dając mu powód, by przybył i złupił Judę. Ci, którzy mogą zaufać Bogu, a jednak zabiegają o sojusze z obcymi państwami i na nich polegają, sami ukręcają na siebie bicz i uczą sąsiadów, jak nad nimi panować.

Jak mieli znieść nieszczęście, które już stało u progu? Czy ból nie miał ich ogarnąć jak kobietę w czasie porodu? Byłby to ból nieunikniony, którego nie dałoby się odsunąć, ostry i dotkliwy. Pod pewnymi względami byłby gorszy niż bóle porodowe, bo spadłby niespodziewanie i nie miałoby się narodzić dziecko, którego radość mogłaby później zatrzeć pamięć o cierpieniu.