Księga Jeremiasza 13:1 – znaczenie i zastosowanie

Oto znak: pas noszony przez proroka przez pewien czas zostaje zniszczony, gdy ukrywa go w szczelinie skalnej nad Eufratem. Prorocy często nauczali za pomocą znaków, aby pobudzić ludzi ociężałych i niezdolnych do refleksji do namysłu, wiary i odczuwania tego, co im ukazywano.

Najpierw Jeremiasz miał przez jakiś czas nosić lniany pas (Księga Jeremiasza 13:1–2). Niektórzy sądzą, że nosił go pod ubraniem, ponieważ był lniany, a później czytamy, że przylegał do jego bioder (Księga Jeremiasza 13:11). Bardziej prawdopodobne wydaje się jednak, że nosił go na ubraniu, bo pas miał być widoczny, stanowić oznakę godności i ozdobę, podobnie jak bogato zdobione pasy noszone przez dostojników na Wschodzie. Nie miał go prać, lecz nosić bez prania, aby pozostał mocny i zbyt szybko się nie zniszczył. Len słabnie od prania niemal tak samo jak od noszenia. Ponieważ pas nie był moczony, pozostawał sztywny i mniej elastyczny, a mimo to Jeremiasz musiał go nosić. Zapewne wykonano go z bardzo delikatnego lnu, który mógł długo wytrzymać bez prania. Podobnie jak Jan Chrzciciel, prorok nie nosił miękkich ubrań, więc widok takiego pasa musiał wydawać się niezwykły. Zapewne zwykle nosił pas skórzany.

Po pewnym czasie noszenia miał pójść i ukryć pas w szczelinie skalnej nad wodą (Księga Jeremiasza 13:4). Gdy poziom wody się podnosił, pas nasiąkał, a gdy opadał, znów wysychał. Takie naprzemienne moczenie i wysychanie szybko by go zniszczyło, szybciej niż gdyby pozostawał stale mokry albo stale suchy. Po wielu dniach Jeremiasz miał go odszukać i przekonać się, że jest zniszczony, podarty na strzępy i zupełnie bezużyteczny (Księga Jeremiasza 13:7).

Nauczyciele Biblii od dawna zastanawiają się, czy wydarzyło się to naprawdę na oczach ludzi, czy tylko w wizji Jeremiasza. Trudno sobie wyobrazić, by prorok miał odbyć dwie długie podróże nad Eufrat, z których każda zajęłaby wiele czasu, skoro był potrzebny w domu. Dlatego wielu uważa, że przynajmniej sama podróż odbyła się w wizji, podobnie jak w wizjach Ezechiela, który został przeniesiony spośród wygnańców w Babilonii do Jerozolimy (Księga Ezechiela 8:3), a potem z powrotem (Księga Ezechiela 11:24). Wyjaśnienie znaku zostało przekazane jedynie Jeremiaszowi (Księga Jeremiasza 13:8), a nie ludowi, co również może wskazywać, że nie był to znak publiczny. Z drugiej strony między Jerozolimą a Babilonem mogły istnieć dobre drogi, a część Eufratu leżała niedaleko granicy Ziemi Obiecanej (Księga Jozuego 1:4). Nie ma więc rzeczywistej przeszkody, by uznać, że Jeremiasz odbył te podróże. Pismo Święte mówi wprost, że postąpił zgodnie z nakazem Pana. W ten sposób okazał Bogu gotowe posłuszeństwo i zawstydził uparty lud Izraela, który nie chciał być posłuszny.

Trud podróży dobrze pasował do przesłania znaku. Ukazywał zarówno ciężar ich grzechu, bo z wielkim wysiłkiem dopuszczali się bałwochwalstwa i sami się deprawowali, jak i cierpienie, które miała przynieść niewola. Eufrat był rzeką Babilonii, kraju, do którego mieli zostać uprowadzeni. Dlatego znak ten był bardzo wymowny.

Jeremiasz był gotów poświęcać siebie i swoje siły, by przybliżyć ludowi słowo Boże. Duszpasterze muszą oddawać swoje siły dla dobra dusz. Znaczenie znaku zostaje wyjaśnione w Księdze Jeremiasza 13:9–11.

Izrael był niegdyś dla Boga jak ten pas pod dwoma względami. Po pierwsze, Bóg wprowadził go w przymierze i wspólnotę ze sobą. Tak jak pas ściśle przylega do bioder człowieka, tak Pan sprawił, że domy Izraela i Judy przylgnęły do Niego. Byli ludem bliskim Bogu (Księga Psalmów 148:14). Należeli do Niego jako lud szczególny, królestwo kapłanów, mający do Niego bliższy przystęp niż inne narody. Bóg związał ich ze sobą przez Prawo, które im dał, proroków, których posyłał, i dobrodziejstwa, którymi ich obdarzał w swoim opatrznościowym działaniu. Wymagał, by regularnie przychodzili do Jego domu i wielokrotnie ponawiali przymierze przez składane ofiary. W ten sposób przylgnęli do Niego tak mocno, że nikt nie przypuszczałby, iż kiedykolwiek mogą zostać od Niego oderwani.

Po drugie, Bóg uczynił to dla własnej chwały. Gdy wybrał ich na swój lud, chciał, aby byli dla Niego imieniem, chlubą i chwałą, tak jak pas zdobi człowieka. Bogato zdobiony pas efodu arcykapłana służył chwale i pięknu. Tych, których Bóg przyjmuje jako swój lud, przeznacza na swoją chwałę. Ich obowiązkiem jest oddawać Mu cześć przez zachowywanie Jego ustanowień i szukanie Jego chwały w ich przestrzeganiu, czym nadają piękno swojemu wyznaniu wiary. Ich błogosławieństwem jest również to, że Bóg uważa się za uczczonego w nich i przez nich. Cieszy się nimi i chlubi się więzią, która Go z nimi łączy, gdy żyją tak, jak przystoi Jego ludowi. Miło Mu było być nazywanym Bogiem Izraela, Bogiem dla Izraela (Pierwsza Księga Kronik 17:24). Tylko udajemy, że jesteśmy ludem Boga, jeśli nie przynosimy Mu chwały.

Izrael zerwał jednak tę więź przez bałwochwalstwo i inne grzechy. Oddalił się od Boga, odebrał Mu należną cześć i zagrzebał się w ziemi, a nawet na obcej ziemi, mieszając się z narodami. Stał się zniszczony i zepsuty, zupełnie bezużyteczny. Nie mógł już być dla Boga tym, czym miał być: imieniem i chlubą. Nie słuchał bowiem słowa, które miało go przy Nim utrzymać. Podążał za pragnieniami własnego serca i pozwalał sobie na wszystko, czego zapragnął, zwłaszcza w sprawach kultu. Nie chciał przylgnąć do Boga, lecz biegł za innymi bogami, by im służyć i oddawać im cześć. Pokochał bogów pogańskich narodów żyjących nad Eufratem, a przez to sam pozbawił się możliwości służenia własnemu Bogu. Stał się jak zbutwiały pas, przynosząc hańbę swojemu powołaniu zamiast być jego ozdobą. To smutne, gdy lud powołany do takiej służby zostaje tak bardzo zniszczony.

Bóg osądzi ich i oddzieli od siebie. Uprowadzi ich do niewoli i odbierze im całe piękno i wartość, aż będą jak piękny pas zamieniony w strzępy: bezużyteczny i wzgardzony. W ten sposób Bóg zniweczy pychę Judy i wielką pychę Jerozolimy. Odbierze im wszystko, z czego byli dumni i czemu ufali. Nie tylko zabrudzi je i przyćmi, ale całkowicie zniszczy, jak lniany pas. Mówi o pysze Judy, bo mieszkańcy wsi chlubili się swoją świętą, żyzną ziemią. Mówi o wielkiej pysze Jerozolimy, bo tam znajdowały się świątynia i pałac królewski, a jej mieszkańcy byli jeszcze bardziej dumni niż ludzie z innych miast.

Bóg dostrzega każdy przejaw ludzkiej pychy: pychę jednych i wielką pychę innych. Złamie ją i splami. Pycha zawsze prowadzi do upadku, bo Bóg sprzeciwia się pysznym.

Bóg albo złamie naszą pychę, albo zniszczy to, czym się chlubimy. Może uczynić to swoją łaską: zgładzić w nas ten grzech, zawstydzić nas z jego powodu i upokorzyć, tak jak upokorzył Ezechiasza z powodu pychy jego serca, nawet jego wielkiej pychy, aż został z niej uleczony. Takie upokorzenie może być bolesne, ale służy dobru duszy. Błogosławieni jesteśmy, jeśli Bóg posługuje się trudnymi wydarzeniami, by upokorzyć nasze serca.

Może też zniszczyć to, czym się chełpimy. Jeśli staniemy się dumni ze swoich zdolności, darów, wiedzy, władzy czy zewnętrznych przywilejów, Bóg może nam je odebrać. Słusznie może je poniżyć. Nawet świątynia, z której Jerozolima zaczęła być dumna, została zburzona i spalona. Bogu przynosi chwałę to, że stawia czoła każdemu pysznemu i poniża go.