Księga Jeremiasza 11:18 – znaczenie i zastosowanie

Jeremiasz pisze o własnych cierpieniach więcej niż Izajasz, bo żył w znacznie burzliwszych czasach. W tych słowach zdają się zaczynać jego nieszczęścia. Wrogość okazała się szczególnie bolesna, bo pochodziła od mieszkańców jego rodzinnego miasta, Anatot, które było miastem kapłańskim, a mimo to panowała w nim głęboka niechęć do Jeremiasza. Ich nienawiść pokazuje, jak dotkliwe może być prześladowanie, nawet ze strony ludzi, którzy powinni wiedzieć lepiej.

Uknuli przeciwko Jeremiaszowi spisek i starannie go zaplanowali. Mówili: „Zniszczmy drzewo wraz z jego owocem” — była to przenośnia oznaczająca: „Zgładźmy go całkowicie”. Chcieli unicestwić zarówno proroka, jak i jego przesłanie: zabić go i zarazem zniweczyć jego dzieło. Pragnęli, by zapomniano o jego imieniu, a jego zapowiedzi straciły znaczenie, lecz ich plan się nie powiódł. Sądzili, że odbiorą mu życie, ale Jeremiasz przeżył większość swoich wrogów, a jego pamięć pozostaje błogosławiona.

Jeremiasz początkowo nie wiedział o spisku. Wrogowie tak dobrze go ukryli, że przybył do Anatot bez obaw o swoje bezpieczeństwo, jak jagnię prowadzone na rzeź, które nie przeczuwa niebezpieczeństwa. Żaden z jego przyjaciół go nie ostrzegł, a żaden z wrogów nie zamierzał mu pomóc. Pan jednak objawił mu ich zamiary, być może przez sen, wizję albo silne wewnętrzne ostrzeżenie, aby Jeremiasz mógł się ocalić. Bóg pokazał mu, co zamierzają, i samo to odkrycie udaremniło ich zły plan.

To kolejny dowód troski Boga o Jego proroków. Nie pozwala, by wyrządzano im krzywdę, zanim wykonają powierzone im zadanie. Zna skryte zamiary swoich wrogów i może je ujawnić, kiedy zechce. Słowa o tym, że „ptak pod niebem poniesie głos”, przypominają, że ukryte sprawy mogą wyjść na jaw. Gdyby Bóg nie ostrzegł Jeremiasza, bezbożni ludzie mogliby wykorzystać jego niebezpieczeństwo, by podważyć jego wiarygodność, mówiąc, że człowiek zapowiadający zagładę swojego narodu nie potrafił przewidzieć własnego zagrożenia.

Jeremiasz zwrócił się do Boga, Pana Zastępów, który sprawiedliwie sądzi. Gdy ludzie traktują nas niesprawiedliwie, pociesza świadomość, że możemy powierzyć swoją sprawę Bogu. Jego sprawiedliwość jest postrachem dla bezbożnych, a schronieniem dla pobożnych. Jeremiasz widział w Bogu także Tego, który bada wnętrze człowieka — serce i umysł. Bóg znał niewinność Jeremiasza, a także zło ukryte w sercach jego wrogów, choć ci starali się je dobrze zamaskować.

Jeremiasz modlił się: „Niech zobaczę Twoją pomstę nad nimi”, czyli: „Wymierz między nami sprawiedliwość tak, jak uznasz za słuszne”. Niektórzy uważają, że słowa te ujawniają ludzką słabość proroka, zwłaszcza że Chrystus później, zarówno w swoim nauczaniu, jak i własnym przykładzie, uczył modlić się za tych, którzy nas prześladują. Inni sądzą, że Jeremiasz przemawiał z gorliwości o chwałę Boga, ponieważ ci ludzie byli kapłanami, sługami Pana, a mimo to postępowali z okrutną bezwzględnością. W każdym razie jego modlitwa wybiegała także ku sądowi, który miał przeprowadzić Bóg.

Jeremiasz całkowicie powierzył Bogu swoją sprawę. Słowa, że wyjawił Mu swoją sprawę, znaczą, że przedstawił Bogu całą sytuację i tylko Jemu zaufał. To pocieszenie dla każdego, kogo spotyka krzywda, a zarazem nasz obowiązek. Powinniśmy pozostawić ostateczny wyrok Bogu, poddać się Jego sądowi i nie narzucać Mu własnych warunków.

Bóg wydał wyrok na mieszkańców Anatot. Odwołanie się Jeremiasza do sądów w Jerozolimie byłoby daremne, bo tamtejsi kapłani prawdopodobnie poparliby kapłanów z Anatot. Sprawę wziął jednak w swoje ręce sam Bóg, a Jego sąd jest zawsze prawdziwy. Ich zbrodnią było to, że czyhali na życie proroka. Zakazali mu prorokować pod groźbą śmierci, chcieli więc albo go uciszyć, albo zabić. Wystąpili nie tylko przeciwko Jeremiaszowi, lecz także przeciwko Bogu, bo sprzeciwiali się Jego słowu.

Powodem ich wrogości było to, że Jeremiasz prorokował w imieniu Pana bez ich pozwolenia i nie chciał mówić jedynie tego, co chcieli usłyszeć. Uciszenie wiernych sług Boga jest poważnym wykroczeniem. Co gorsza, ci ludzie postanowili, że jeśli Jeremiasz nie przestanie mówić, sami go zabiją. Dawniej mówiono, że prorok może zginąć tylko w Jerozolimie, gdzie obradowała najwyższa rada, lecz mieszkańcy Anatot byli tak rozgoryczeni, że gotowi byli zabić go na własną rękę. Prorok często nie znajduje uznania ani życzliwego przyjęcia we własnej ojczyźnie.

Bóg oznajmił, że ich ukarze. Miał rozliczyć ich z grzechu i odpłacić im za niego. Dwa straszliwe wyroki miały zniszczyć ich miasto. Miecz miał pochłonąć ich młodych mężczyzn, choć byli młodymi kapłanami, a nie żołnierzami — ich powołanie nie miało ich ochronić. Głód miał też zabić ich dzieci, synów i córki pozostających w domu; taka śmierć miała być jeszcze bardziej gorzka niż śmierć od miecza (Księga Lamentacji 4:9).

Zagłada miała być całkowita (Księga Jeremiasza 11:23). Nikt z nich nie miał ocaleć, nie miało też pozostać żadne dziecko, które mogłoby dać początek następnym pokoleniom. Chcieli odebrać Jeremiaszowi życie i sami mieli zginąć. Pragnęli całkowicie go wykorzenić, tak by zapomniano o jego imieniu. Dlatego nie miał pozostać żaden ocalały, a wyrok Pana miał się okazać sprawiedliwy.

Spadnie więc na nich nieszczęście — czas ich ukarania — i kara ta wystarczy. Będzie słuszną odpłatą za to, co uczynili. Wtedy Jeremiasz zobaczy, że jego pragnienie dotyczące wrogów się spełniło. To smutne, gdy wierni słudzy Boga i pobożni ludzie modlą się przeciwko komuś.