List Jakuba 1:4 – znaczenie i zastosowanie

Słowa z Listu Jakuba 1:4 stoją tuż po zdaniu, w którym wytrwałość rodzi się z doświadczeń wystawiających wiarę na próbę. Jakub nie mówi więc o wytrwałości jako o czymś, co człowiek wypracowuje w spokoju. Mówi o dziele, które dokonuje się w czasie, często długim i męczącym. „Wytrwałość zaś powinna być dziełem doskonałym, abyście byli doskonali, nienaganni, w niczym nie wykazując braków.” Te słowa mogą zabrzmieć jak wymóg, który przytłacza. W ich tle widać jednak coś łagodniejszego: Bóg chce dokończyć w człowieku dzieło wiary, tak aby wytrwałość była prawdziwa, a nie tylko deklarowana. Doskonałość staje się tu raczej drogą, na której serce uczy się trwać, niż sprawdzianem z własnych sił. Kiedy ktoś czuje, że już nie daje rady, łatwo myśli, że czegoś mu w sobie brakuje. Jakub wypowiada słowo o braku, ale umieszcza je w perspektywie pełni, którą Bóg zamierza dać. Ten werset zapowiada pełnię, która rośnie z wytrwania w Bożym dziele, a nie z doskonałości wypracowanej przez człowieka.

W zdaniu Jakuba wytrwałość nie jest jedynie zaciskaniem zębów. W poprzednim wersecie próba wiary rodzi wytrwałość; teraz Jakub mówi, że ma ona wykonać pełne dzieło. Obraz wskazuje na proces, w którym wiara nie porzuca wierności Bogu pod naciskiem doświadczeń. Sama trudność nie staje się przez to dobrem ani nie otrzymuje prostego wyjaśnienia. Znaczenie ma to, co wytrwałość kształtuje. Określenia „doskonali, nienaganni, w niczym nie wykazując braków” mogą brzmieć jak żądanie bezbłędności. W kontekście akcent pada raczej na dojrzałość i całość: człowiek nie pozostaje rozchwiany, lecz uczy się trwać w wierze także wtedy, gdy okoliczności są trudne. Nie chodzi o stan, w którym nie ma już cierpienia, pytań ani potrzeby mądrości. Zaraz potem Jakub mówi o proszeniu Boga o mądrość. Werset nie obiecuje, że każda próba szybko przyniesie widoczny sukces. Daje natomiast miarę dojrzałości: nie bezbłędność osiągniętą własnym wysiłkiem, lecz wiarę, której próba nie odbiera kierunku. „Pełne dzieło” wytrwałości ujawnia się z czasem, w spójności między zaufaniem Bogu a codziennym postępowaniem.

Ten werset łączy się z wcześniejszym zdaniem o próbach, które rodzą wytrwałość, w Liście Jakuba 1:3. Tutaj wytrwałość ma swój cel. Jej zadaniem jest doprowadzić do pełni, a nie tylko przetrwać trudny czas. „Wytrwałość zaś powinna być dziełem doskonałym, abyście byli doskonali, nienaganni, w niczym nie wykazując braków”. Słowo „dzieło” kojarzy się z czymś skończonym, doprowadzonym do końca. W codzienności wytrwałość rzadko przypomina heroiczny zryw. Częściej jest zwykłą wiernością w dniach, które niczym się nie wyróżniają. Przykładowo, ktoś, kto od lat dotrzymuje obietnic złożonych w rodzinie, nie robi tego dlatego, że ma wyjątkowo dobry dzień. Wraca do tej decyzji ponownie, również wtedy, gdy nikt tego nie zauważa. Werset mówi o doskonałości i nienaganności, czyli o całości życia, a nie o jednym dobrym uczynku. Tuż po nim, w Liście Jakuba 1:5, pojawia się prośba o mądrość skierowana do Boga. Tekst nie mówi wprost, że jedno wynika z drugiego. Razem jednak pokazują, że dojrzałość wiary rośnie w codziennym trwaniu przy Bogu, a nie w chwilowym porywie.

Jakub pisze do wierzących żyjących w rozproszeniu i mówi o doświadczeniach, które wystawiają wiarę na próbę. Wytrwałość, jak zaznacza w poprzednim wersecie, rodzi się w takim doświadczeniu. Nie jest więc udawaniem, że cierpienie nie boli, ani zgodą na każde zło. To wierność, która nie porzuca Boga pośród niepewności. „Dziełem doskonałym” ma stać się sama wytrwałość. Obraz dzieła wskazuje na coś, co dojrzewa z czasem, jak tkanina, której wzór staje się widoczny dopiero po wielu ściegach. Nie oznacza to, że człowiek osiąga bezbłędność albo że każda próba kończy się pomyślnie. Jakub kreśli cel: dojrzałość i integralność wiary, która nie rozpada się na fragmenty pod naciskiem okoliczności. Słowa „w niczym nie wykazując braków” nie obiecują życia wolnego od potrzeb. Zaraz potem Jakub mówi o proszeniu Boga o mądrość. Dojrzałość obejmuje zatem także uznanie własnego niedostatku i zwrócenie się ku Dawcy, który daje chętnie. Wytrwałość nie jest samowystarczalnością. Jej pełnia polega na tym, że próba może kształtować wiarę, która pozostaje skierowana ku Bogu.