Księga Izajasza 63:15 – znaczenie i zastosowanie

Pochwała poprzedzająca ten werset jest w istocie początkiem modlitwy, która ciągnie się do końca następnego rozdziału. Jest pełna ciepła, pilności i błagań. Pasuje do czasu wygnania: Bóg dał obietnice i modlitwy, które miały pomóc w tej trudnej chwili, dzięki czemu Jego lud mógł przypominać Mu Jego własne słowa. Niektórzy cenieni interpretatorzy sądzą, że modlitwa ta sięga również dalej, ku późniejszemu odrzuceniu Żydów i ich zagładzie z rąk Rzymian. Jeden z jej wersetów, Księgę Izajasza 64:4, apostoł przywołuje, mówiąc o łasce Ewangelii (Pierwszy List do Koryntian 2:9) — łasce, której odmowa przyjęcia stała się przyczyną ich odrzucenia.

Najpierw widzimy, o co proszą Boga. Proszą, by dostrzegł ich położenie i tęsknotę za Nim: „Spójrz z nieba i popatrz” (Księga Izajasza 63:15). Wiedzą, że Bóg już wszystko widzi, ale proszą, by spojrzał na nich z miłosierdziem i troską. Chcą, by zwrócił na nich uwagę tak, jak niegdyś spojrzał na cierpienie Izraela w Egipcie, tuż przed jego wybawieniem. Prosząc, by spojrzał z nieba i zobaczył ich los, odwołują się także do Jego sprawiedliwości wobec wrogów, a zarazem ufają, że Jego miłosierdzie i mądrość przyniosą pomoc we właściwy sposób (Księga Psalmów 25:18; Księga Psalmów 33:14).

Proszą Go również, by zadziałał i ich wybawił (Księga Izajasza 63:17). Mówią niejako: „Wróć do nas. Odmień swoje postępowanie wobec nas i przestań występować przeciwko nam w sądzie. Powróć z miłosierdziem. Nie poprzestawaj na życzliwym spojrzeniu, lecz obdarz nas swoją łaskawą obecnością”. Lud Boży niczego nie obawia się bardziej niż tego, że Bóg zdaje się od niego odwracać, i niczego nie pragnie bardziej niż Jego powrotu. Wie, że Jego obecność jest jego prawdziwym dobrem.

Następnie pojawiają się skargi. Po pierwsze, lud lamentuje, że został sam i nie odzyskał Bożej łaski (Księga Izajasza 63:17). Pada poważne pytanie: „Dlaczego pozwoliłeś nam zejść z Twoich dróg? Dlaczego zatwardziłeś nasze serca, tak że nie odczuwamy przed Tobą bojaźni?”. Niektórzy uznają te słowa za wypowiedź jawnie bezbożnych ludzi, którzy obwiniali Boga za własny grzech, a potem pytali, dlaczego nadal ich za niego potępia. To rzeczywiście zło, bo w ten sposób winę za niegodziwość przypisuje się Bogu.

Lepiej jednak rozumieć te słowa jako lament wiernych, zasmuconych niewiarą i uporem całego narodu. Nie oskarżali Boga o to, że spowodował grzech. Wyznawali, że zeszli z Jego dróg, a ich serca stały się nieczułe na bojaźń Bożą — rozumianą jako pełen czci kult albo właściwa bojaźń, która prowadzi do posłuszeństwa. Ubolewali, że ich grzechy doprowadziły ich do takiego stanu, bo Bóg sprawiedliwie pozostawił ich samych z ich zatwardziałością. Wycofał swojego Ducha, ponieważ Go zasmucili, pobudzili do gniewu i stłumili Jego działanie (Księga Izajasza 63:10). Osądził ich także, zgodnie ze słowami: „Uczyń serce tego ludu nieczułym” (Księga Izajasza 6:9–10).

Ich cierpienie stało się też przyczyną duchowego oddalania się od Boga. Podobnie jak Dawid na wygnaniu, który czuł, jakby wypychano go ku służbie obcym bogom (Pierwsza Księga Samuela 26:19), odkryli, że utrapienia sprawiły, iż wielu z nich zaczęło niechętnie odnosić się do służby Bogu. Gdy długo ciąży nad ludem rózga niegodziwych, ludzie mogą ulec pokusie, by zwrócić się ku grzechowi (Księga Psalmów 125:3). Najbardziej bolała ich duchowa szkoda, jaką przyniosło cierpienie, bo odciągało ich od Boga i od obowiązku. Sumienie najmocniej dręczą te wyroki, które szkodzą duszy.

Po drugie, lamentują, że zostali wydani w ręce wrogów i że Boża opatrzność ich nie wybawiła (Księga Izajasza 63:18). Głęboko bolało ich to, że podczas niewoli większość utraciła miłość do oddawania czci Bogu i zatwardziała w obliczu cierpień. Jeszcze bardziej bolało ich jednak to, że zostali pozbawieni wspólnego oddawania czci Bogu. Nie skarżyli się tak bardzo na to, że wrogowie zdeptali ich domy i miasta, jak na to, że zbezcześcili świątynię Boga. Była to bowiem bezpośrednia zniewaga wobec Niego, a zarazem odebranie im pociechy, którą cenili najbardziej.

Następnie błagają Boga o miłosierdzie i wybawienie. Opierają swoją prośbę na Jego współczuciu i mocy, a te zawsze są mocnymi argumentami w modlitwie. Pytają: „Gdzie jest Twoja żarliwość i Twoja moc?”. Boża żarliwość to święta troska o własną chwałę i dobro Jego ludu. Jego imię brzmi „Zazdrosny” i jest On Bogiem zazdrosnym. Ma też moc, by bronić swojej chwały i dobra swego ludu przed każdym wrogiem. Pytają więc w istocie, dlaczego te cechy nie ujawniają się teraz, skoro objawiały się wcześniej. Nie może być tak, że Boża żarliwość — doskonale mądra i sprawiedliwa — osłabła ani że Jego nieograniczona moc stała się słaba.

Lud Boży doświadczył nie tylko Jego żarliwości i mocy, lecz także poruszenia Jego głębokiego współczucia. Znał miłość tak czułą, że poruszała Nim jak silne uczucie w ludzkim sercu (Księga Ozeasza 11:8; Księga Jeremiasza 31:20). Pytają więc niejako: „Czy Bóg, który dawniej okazywał tyle miłosierdzia, zamknął teraz przed nami swoje czułe serce?” (Księga Psalmów 77:9). To nie może być prawdą. Miłosierdzie, którego już doświadczyliśmy, może być podstawą pełnej nadziei ufności w przyszłe miłosierdzie.

Odwołują się również do tego, że Bóg jest ich Ojcem (Księga Izajasza 63:16). Jeśli jest ich Ojcem, Jego czułe miłosierdzie nie zostało zablokowane, bo ojciec może przez pewien czas być niezadowolony, lecz miłość szybko skłania go do powrotu. „Ty jesteś naszym Ojcem” — mówią — „dlatego Twoje współczucie zwróci się ku nam”. Warto zachowywać w sercu takie myśli o Bogu. Bez względu na to, jak trudne wydają się okoliczności, Bóg pozostaje dobry, bo jest naszym Ojcem.

Przyznają, że gdyby nie był ich Ojcem, byliby sierotami. Wtedy powierzyliby się Temu, który okazuje miłosierdzie sierotom (Księga Ozeasza 14:3). Dumą ich narodu było to, że ich przodkami byli Abraham i Izrael: Abraham, przyjaciel Boga, oraz Izrael, człowiek, który zmagał się z Bogiem i zwyciężył (Ewangelia Mateusza 3:9). Cóż jednak znaczyło to, jeśli sam Bóg nie był ich Ojcem? Abraham i Izrael nie mogli im teraz pomóc. Od dawna nie żyli, nie wiedzieli o cierpieniu ludu i nie mogli już uczynić dla niego nic dobrego. Gdy ojciec umiera, jego synowie mogą zdobyć uznanie, ale on o tym nie wie (Księga Hioba 14:21).

„Ale Ty, Panie, wciąż jesteś naszym Ojcem” — mówią — „Ojcem na wieki, który nigdy nie traci nas z oczu”. Ziemscy ojcowie mogą kochać głęboko, lecz tylko Bóg jest żyjącym Ojcem, który nigdy nie jest daleko. Dlatego mówią: „Od dawna jesteś naszym Odkupicielem” — to imię, pod którym zawsze Go znali. Od najdawniejszych czasów lud Boży zwracał się do Niego jako do Tego, który może naprawić krzywdy i stanąć w jego obronie. Niektórzy rozumieją te słowa również tak, że nawet jeśli Abraham i Izrael nie mogli pomóc, Bóg mógł to zrobić. Patriarchom brakowało współczucia, które ma Bóg. Lud był tak zniszczony przez grzech, że Abraham i Izrael nie uznaliby go za swoje dzieci, a jednak nadal uciekał się do Boga jak do Ojca. Abraham wypędził Izmaela, a Jakub odrzucił Rubena i przeklął Symeona oraz Lewiego. Bóg jednak, przebaczając grzech, pozostaje Bogiem, a nie człowiekiem (Księga Ozeasza 11:9).

Odwołują się także do tego, że Bóg jest ich Panem i Właścicielem. „Jesteśmy Twoimi sługami” — mówią — „więc wszystko, co możemy dla Ciebie uczynić, należy do Ciebie”. Nie powinni zatem służyć obcym królom ani obcym bogom. „Wróć ze względu na swoje sługi” — proszą. Tak jak ojciec z miłości czuje się zobowiązany chronić dziecko, tak pan ze względu na swój honor czuje się zobowiązany ocalić sługę. Łączą ich najsilniejsze więzi i najgłębsze przywiązanie. Bóg nad nimi panował, powinien więc teraz bronić tego, co do Niego należy. Nosić Jego imię to należeć do Niego, dokąd więc mieliby się zwrócić po pomoc? „Należymy do Ciebie, wybaw nas” (Księga Psalmów 119:94). Są Jego plemionami, nie tylko sługami, lecz także tymi, którzy żyją na Jego ziemi i są Mu winni wierność oraz uwielbienie. Skoro to od nich otrzymuje cześć na ziemi, czy pozwoli, by krzywdzono jego własny lud?

Przypominają też, że przez krótki czas posiadali Ziemię Obiecaną i korzystali z błogosławieństw świątyni (Księga Izajasza 63:18). Okres od Abrahama do Dawida, a następnie od Dawida do wygnania, był krótki w porównaniu z obietnicą wiecznego dziedzictwa w Kanaanie (Księga Rodzaju 17:8; Ewangelia Mateusza 1:17). Byli ludem należącym do Boga, poświęconym Mu, a jednak szybko zostali wypędzeni. Sami jednak do tego doprowadzili. Choć z nazwy byli ludem świętym, własna niegodziwość zmusiła ich do opuszczenia ziemi.

Na koniec mówią, że ci, którzy teraz władają tą ziemią, są obcy Bogu. Nie służą Mu ani Go nie czczą. „Nigdy nad nimi nie panowałeś, a oni nigdy nie nosili Twojego imienia” — mówią. „Czy Bóg pozwoli, by ci, którzy nie mają z Nim żadnej więzi, deptali tych, którzy do Niego należą?” Niektórzy rozumieją te słowa inaczej: „Staliśmy się jak ci, nad którymi nigdy nie panowałeś i którzy nigdy nie nosili Twojego imienia”. Innymi słowy, upadli tak nisko, że zdawali się odrzuceni, wzgardzeni i podeptani, jakby nigdy nie należeli do Boga. Było tak, jakby tarczę Saula odrzucono jako bezwartościową, choć niegdyś został namaszczony olejem. A jednak przymierze, które zdaje się zapomniane, znów zostanie przypomniane.