Księga Izajasza 44:28 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset otwiera obraz zniszczonego miasta, które wciąż leży w gruzach, a odbudowa jest na razie jedynie słowem wypowiedzianym przez Boga. Zdanie „Niech cię odbudują!” brzmi jak zachęta skierowana do Jeruzalem, ale w gruncie rzeczy należy do Tego, który mówi o przyszłości, zanim ona się zacznie. Szczególnie zaskakujące jest nazwanie Cyrusa „Mój pasterz”. Perski władca nie należał do ludu przymierza, a jednak w tym tekście jest przedstawiony jako ten, przez kogo Bóg wypełnia swoje pragnienia. Ten fragment mówi przede wszystkim o Bogu, który wypowiada przyszłość i ją wypełnia. Cyrus pojawia się tu jako narzędzie w Jego ręku, a nie jako wzór wiary, dlatego nie warto wyprowadzać z tego prostych wniosków o ludziach. Tekst pokazuje raczej, że zamysł Boży może się dokonać także przez kogoś spoza ludu przymierza. Ostatnie słowa, „Wznieś się z fundamentów!”, mówią o odbudowie, która zaczyna się od tego, co już istnieje w postaci podstaw. Świątynia nie zostaje w tym zdaniu wymyślona na nowo, lecz wezwana do podniesienia się. Jest w tym cicha nadzieja, że Bóg potrafi podnieść to, co wydawało się bezpowrotnie stracone.

W Księdze Izajasza 44:28 Cyrus zostaje nazwany „moim pasterzem”, choć nie jest przedstawiony jako król Izraela ani jako ten, który sam wyznacza cel wydarzeń. To Bóg mówi o nim i określa jego rolę: ma spełnić Boże zamierzenie, wypowiadając słowo o odbudowie Jeruzalem i świątyni. Obraz pasterza zwykle kojarzy się z troską o lud, ale tutaj wskazuje przede wszystkim na powierzoną funkcję. Cyrus ma służyć odnowie miasta, choć pozostaje władcą obcego imperium. Werset nie mówi, że znał Boga lub podzielał wiarę Izraela; podkreśla natomiast, że Boże działanie nie jest ograniczone do przywódców należących do ludu przymierza. To ważne w świetle wcześniejszych słów rozdziału: Pan przedstawia siebie jako Stwórcę, który podnosi miasta z ruin i podważa pewność wróżbitów. Odbudowa nie wynika więc z niezależnej potęgi Cyrusa, lecz wpisuje się w zamysł Boga, który zapowiada przyszłość swojemu ludowi. Werset skupia uwagę na konkretnym znaku odnowy: z ruin mają powstać zarówno Jeruzalem, jak i świątynia. Określenie Cyrusa jako pasterza nie usuwa różnicy między nim a Bogiem. Ukazuje raczej, że nawet obcy władca może zostać narzędziem celu, którego sam nie ustanowił.

Ten werset zaskakuje od pierwszego zdania. Bóg nazywa perskiego władcę Cyrusa swoim pasterzem, choć ten nie należał do ludu przymierza. Pasterz prowadzi stado tam, gdzie ma iść, a w tym słowie słychać troskę o owce, nawet wtedy, gdy są rozproszone i zniszczone. Warto zwrócić uwagę na kolejność w tekście. W wersecie 26 pada słowo o odbudowie Jeruzalem i miast judzkich. W wersecie 28 pojawia się Cyrus oraz zapowiedź odbudowy świątyni. Zdanie „Ja mówię” wyznacza początek całej drogi. Boże słowo wypowiedziane nad ruinami zapowiada odbudowę, zanim jakikolwiek plan zostanie wprowadzony w życie. Fragment nie opisuje szczegółowo wewnętrznego życia Cyrusa ani jego wiary. Mówi tylko, że spełni on Boże pragnienia. Nie wolno więc z tych słów wyciągać wniosków o jego osobistym nawróceniu. Wyraźnie widać jednak, że Pan prowadzi wydarzenia, które z ludzkiego punktu widzenia wyglądają na zwykłą politykę. W Księdze Izajasza 44:26 Pan mówi, że podniesie miasta z ruin. Odbudowa nie zaczyna się od ludzkiego wysiłku. Zaczyna się od Bożego słowa, które odzywa się w historii i porusza ludzi, nawet tych, którzy nie znają Izraela. Ruiny nigdy nie są ostatnim słowem.

„Ja mówię o Cyrusie: Mój pasterz”. W tych słowach Bóg nazywa władcę obcego narodu narzędziem swojej woli. Pasterz, zwykle kojarzony z troską i prowadzeniem, zostaje tu odniesiony do człowieka, którego historia nie jest historią Izraela. Boże działanie nie zamyka się w granicach tego, co swojskie ani łatwe do rozpoznania. Izajasz kieruje obietnicę do Jakuba, wybranego sługi, i do Jeruzalem. To miasto ma zostać odbudowane, a świątynia podniesiona z fundamentów. Słowa o Cyrusie nie są ogólną gwarancją, że każdy zrujnowany dom lub utracone miejsce zostaną przywrócone w podobny sposób. W tym proroctwie odbudowa należy do konkretnej obietnicy skierowanej do ludu Izraela. Jest w tym obrazie cicha powaga: Bóg może posłużyć się kimś spoza wspólnoty, by otworzyć drogę ku jej odnowie. Nie znaczy to, że wszystko, co dzieje się w historii, łatwo odczytać jako Jego zamiar. Werset wskazuje jednak na Boga, który pamięta o swoim ludzie i potrafi przywrócić miejsce modlitwy tam, gdzie leżały ruiny. Odbudowa świątyni staje się znakiem wierności Boga, nie ludzkiej kontroli nad przyszłością.