Księga Izajasza 42:20 – znaczenie i zastosowanie

W Księdze Izajasza 42:20 mowa jest o oczach i uszach, które działają, a mimo to nie prowadzą do prawdziwego przyjęcia tego, co zobaczono i usłyszano. Słowo „przestrzegają” wskazuje na uważne zachowanie tego, co zostało ukazane, a nie tylko na chwilowe spojrzenie. Sama obecność widzeń i głosów nie wystarcza, bo wnętrze musi je jeszcze przyjąć. Dobrze znają to ci, którzy są zmęczeni. Gdy napływa zbyt wiele obrazów, wiadomości i obowiązków, serce nie ma siły zatrzymać się przy jednym z nich, i nawet to, co dobre, przelatuje obok. Kontekst tego fragmentu jest jednak pełen zapowiedzi, że Pan prowadzi niewidomych ścieżkami, których nie znają, i zmienia ciemność w światło. Brak zrozumienia nie kończy więc Jego troski. Werset 20 pokazuje, że Bóg wciąż mówi także wtedy, gdy nasze uszy są zajęte innymi dźwiękami. To spokojna myśl dla kogoś, kto czuje, że ciągle coś przegapia. Zrozumienie rodzi się wtedy, gdy w człowieku jest miejsce, w którym słowo może zamieszkać.

W Księdze Izajasza 42:20 problemem nie jest brak dostępu do prawdy. „Mnóstwo widzeń, lecz ich nie przestrzegają; mają otwarte uszy, ale nikt nie słucha” — słowa te opisują ludzi, którzy widzą i słyszą, a jednak nie przyjmują tego, co do nich dociera. Widzenie nie staje się rozeznaniem, a słyszenie nie prowadzi do posłuszeństwa. Kontekst nadaje temu paradoksowi szczególną wagę. W wersecie 19 sługa Pana zostaje nazwany niewidomym i głuchym; zaraz potem tekst mówi o Prawie, którego wielkość Bóg chce ukazać. W wersetach 23–24 pytanie o słuchanie prowadzi do wyznania, że Jakub i Izrael nie chcieli chodzić drogami Pana ani słuchać Jego Prawa. Nie chodzi więc o to, że nie otrzymali żadnego pouczenia, lecz o rozdarcie między poznaniem a odpowiedzią. Ten obraz nie pozwala utożsamić religijnej wiedzy z wiernością. Człowiek może znać słowa, rozpoznawać dobro i mimo to nie pozwalać, by kształtowało ono jego postępowanie. Werset nie obiecuje, że każda trudność wynika z takiej niewierności; w swoim kontekście demaskuje konkretną nieposłuszność Izraela. Pokazuje, że słuchanie w biblijnym sensie obejmuje także gotowość do życia według usłyszanego słowa.

Prorok opisuje naród, który ma dużo, a mimo to nie zmienia swojego życia. Księga Izajasza 42:20 mówi o wielu widzeniach, które nie są przestrzegane, oraz o otwartych uszach, do których nikt nie dociera. Zmysły działają, ale serce nie przyjmuje tego, co dociera do oczu i uszu. Taki obraz jest bardzo bliski codzienności. Ktoś może przez lata czytać dobre książki, notować natchnione myśli i słuchać kazań, a jego kalendarz i wydatki dalej układają się według dawnych przyzwyczajeń. Wiedza się gromadzi, lecz decyzje pozostają takie same. Kontekst wokół tego wersetu pokazuje, że problem dotyczy relacji z Bogiem. W Księdze Izajasza 42:24 naród wyznaje, że nie chciał chodzić Bożymi drogami ani słuchać Jego Prawa. Tekst nie ustawia tu etapów ani kolejności i nie mówi, że najpierw przychodzi zrozumienie, a dopiero potem posłuszeństwo. Opisuje serce, które widzi i słyszy, a jednak pozostaje na swojej drodze. Dlatego ten fragment nie kończy się na pytaniu o ilość poznanego słowa. Prawda usłyszana i niezastosowana zostaje w człowieku jak obraz na ścianie, który ogląda się z przyzwyczajenia, aż przestaje być widziany.

„Mnóstwo widzeń, lecz ich nie przestrzegają; mają otwarte uszy, ale nikt nie słucha” — Izajasz odsłania bolesny rozdźwięk między tym, co zostało objawione, a tym, jak żyje lud. W poprzednich słowach Bóg wzywa głuchych do słuchania, a niewidomych do patrzenia. Nie chodzi więc o brak dostępu do prawdy, lecz o służebny lud, który nie rozpoznaje drogi, na którą został wezwany. Otwarte uszy nie zawsze oznaczają gotowość słuchania. Można znać słowa Pisma, a zarazem nie pozwalać, by kształtowały decyzje: uczciwość w pracy, troskę o skrzywdzonego czy sprzeciw wobec niesprawiedliwości. Wtedy widzenie pozostaje czymś oglądanym, nie staje się drogą. Ten zarzut brzmi surowo, lecz nie unieważnia wcześniejszej obietnicy. Sługa Boga nie łamie nadłamanej trzciny ani nie gasi słabego płomienia. Prawo i sprawiedliwość mają zostać ukazane, a Bóg mówi, że poprowadzi niewidomych nieznaną drogą. Między ślepotą ludu a cierpliwym działaniem Boga pozostaje napięcie: niewierność jest rzeczywista, ale nie ma ostatniego słowa. Słuchanie zaczyna się tam, gdzie objawiona prawda przestaje być tylko widzeniem, a staje się wiernością.